"""Ders 05 — Şekil değiştirme analizi: yer değiştirme ve birim şekil değiştirme.

Bu betik dersteki hesapları tekrarlar:
  1) Homojen 2B şekil değiştirme: F, J, C, Green–Lagrange E, çok küçük ε ve dönme ω
  2) 3B yer değiştirme alanı (SymPy): bir noktada ε_ij, ω_ij, dönme vektörü, bir lifin boy değişimi
  3) Basit kayma: E ile ε arasındaki fark kaymanın büyüklüğüyle nasıl büyür?
  4) Rijit dönme: doğrusal ε'nin ürettiği "sahte" şekil değiştirme
  5) J = dv/dV: birim küpün F ile dönüştüğü paralelyüzün hacmi
  6) Kendi ağırlığıyla asılı çubuk: ε'nin boy boyunca integrali = toplam uzama

Çalıştır:  python e05_sekil_degistirme.py
Gerekenler: numpy, sympy  (Python 3.10+)
"""
import numpy as np
import sympy as sp

np.set_printoptions(precision=5, suppress=True)


def matris_yaz(ad, A, olcek=1.0, birim=""):
    A = np.asarray(A, float) / olcek
    print(f"{ad}{birim}:")
    for satir in A:
        print("   [" + "  ".join(f"{v:9.5f}" for v in satir) + " ]")


# %% 1. Homojen 2B şekil değiştirme: x = F X
print("=== 1. Homojen 2B şekil değiştirme ===")
F = np.array([[1.02, 0.03],
              [0.01, 0.99]])
H = F - np.eye(2)                      # yer değiştirme gradyanı u_{i,j}
J = np.linalg.det(F)
C = F.T @ F                            # sağ Cauchy–Green tansörü
E = 0.5 * (C - np.eye(2))              # Green–Lagrange
eps = 0.5 * (H + H.T)                  # çok küçük şekil değiştirme
om = 0.5 * (H - H.T)                   # dönme tansörü
matris_yaz("u_{i,j}", H)
print(f"J = det F = {J:.6f}  (alan oranı; alan değişimi yaklaşık {100*(J-1):.3f} %)")
matris_yaz("E (Green–Lagrange)", E)
matris_yaz("ε (çok küçük)", eps)
matris_yaz("E − ε = ½ u_{k,i} u_{k,j}", E - eps)
print(f"ω_12 = {om[0,1]:.5f}  →  dönme açısı ω_z = −ω_12 = {-om[0,1]:.5f} rad (saat tersi +)")
N = np.array([1.0, 1.0]) / np.sqrt(2)  # köşegen lif
lam = np.linalg.norm(F @ N)
print(f"Köşegen lif N=(1,1)/√2: λ = {lam:.6f}, λ−1 = {lam-1:.6f}, "
      f"E_NN = {N@E@N:.6f}, ε_NN = {N@eps@N:.6f}")
assert np.allclose(E, E.T) and np.isclose(lam**2, 1 + 2 * N @ E @ N)

# %% 2. 3B yer değiştirme alanı (SymPy ile)
print("\n=== 2. 3B yer değiştirme alanı ===")
X1, X2, X3 = sp.symbols("X1 X2 X3", real=True)
k = sp.Rational(1, 1000)               # 1/m ; X metre, u metre
u = sp.Matrix([k * (X1**2 + 2 * X2 * X3),
               k * (3 * X1 * X3 - X2**2),
               k * (X1 * X2 + 2 * X3**2)])
Xs = sp.Matrix([X1, X2, X3])
grad = u.jacobian(Xs)                  # grad[i, j] = ∂u_i/∂X_j
eps_s = (grad + grad.T) / 2
om_s = (grad - grad.T) / 2
A = {X1: 1, X2: 2, X3: 1}
gA = np.array(grad.subs(A), dtype=float)
eA = np.array(eps_s.subs(A), dtype=float)
oA = np.array(om_s.subs(A), dtype=float)
print("u = 10^-3 ( X1² + 2X2X3 ,  3X1X3 − X2² ,  X1X2 + 2X3² )  [X: m, u: m]")
print("A noktası (1, 2, 1) m")
matris_yaz("u_{i,j}(A)", gA, 1e-3, " × 10^-3")
matris_yaz("ε_ij(A)", eA, 1e-3, " × 10^-3")
matris_yaz("ω_ij(A)", oA, 1e-3, " × 10^-3")
w = np.array([0.5 * (gA[2, 1] - gA[1, 2]), 0.5 * (gA[0, 2] - gA[2, 0]), 0.5 * (gA[1, 0] - gA[0, 1])])
print("dönme vektörü ω_i = ½ e_ijk u_{k,j} (× 10^-3):", np.round(w / 1e-3, 5))
# ω_ij = −e_ijk ω_k denetimi
e3 = np.zeros((3, 3, 3))
for (i, j, kk), s in {(0, 1, 2): 1, (1, 2, 0): 1, (2, 0, 1): 1, (0, 2, 1): -1, (2, 1, 0): -1, (1, 0, 2): -1}.items():
    e3[i, j, kk] = s
assert np.allclose(oA, -np.einsum("ijk,k->ij", e3, w))
print(f"e = ε_kk(A) = {np.trace(eA)/1e-3:.5f} × 10^-3  (birim hacim değişimi)")
# A'ya (0,1,1)/√2 doğrultusunda yapıştırılmış kısa bir şekil değiştirme ölçer
n = np.array([0.0, 1.0, 1.0]) / np.sqrt(2)
FA = np.eye(3) + gA
lam = np.linalg.norm(FA @ n)
print(f"A'daki ölçer, n=(0,1,1)/√2: ε_(n) = {n@eA@n/1e-3:.5f} × 10^-3, tam λ−1 = {(lam-1)/1e-3:.5f} × 10^-3")
# A ile B = A + (0,1,1) arasına gerilmiş uzun bir tel (ekstansometre)
uf = sp.lambdify((X1, X2, X3), u, "numpy")
Ap, Bp = np.array([1.0, 2.0, 1.0]), np.array([1.0, 3.0, 2.0])
ab0 = Bp - Ap
ab1 = (Bp + np.ravel(uf(*Bp))) - (Ap + np.ravel(uf(*Ap)))
print(f"u(A) = {np.round(np.ravel(uf(*Ap))/1e-3, 3)} × 10^-3 m, u(B) = {np.round(np.ravel(uf(*Bp))/1e-3, 3)} × 10^-3 m")
print(f"AB başlangıçta {ab0} (boy {np.linalg.norm(ab0):.6f} m); sonra {np.round(ab1, 6)} "
      f"(boy {np.linalg.norm(ab1):.6f} m)")
print(f"telin okuyacağı ortalama birim uzama = {(np.linalg.norm(ab1)/np.linalg.norm(ab0)-1)/1e-3:.5f} × 10^-3")
print(f"orta noktadaki (1; 2,5; 1,5) ε ile = {n@np.array(eps_s.subs({X1:1, X2:2.5, X3:1.5}),dtype=float)@n/1e-3:.5f} × 10^-3")

# %% 3. Basit kayma: x1 = X1 + γ0 X2
print("\n=== 3. Basit kayma: E ile ε farkı ===")
print(f"{'γ0':>7} {'ε22':>6} {'E22=γ0²/2':>11} {'X2-lifinin tam λ−1':>20}")
for g0 in (0.001, 0.01, 0.1, 0.5):
    print(f"{g0:7.3f} {0:6.0f} {g0**2/2:11.2e} {np.sqrt(1+g0**2)-1:20.2e}")

# %% 4. Rijit dönme: doğrusal ε sahte şekil değiştirme üretir
print("\n=== 4. Rijit dönme (θ) ===")
print(f"{'θ (rad)':>9} {'θ (°)':>7} {'ε_xx=cosθ−1':>13} {'E_xx':>6}")
for th in (0.001, 0.01, 0.1, np.pi / 6):
    R = np.array([[np.cos(th), -np.sin(th)], [np.sin(th), np.cos(th)]])
    Hr = R - np.eye(2)
    er = 0.5 * (Hr + Hr.T)
    Er = 0.5 * (R.T @ R - np.eye(2))
    assert np.allclose(Er, 0)
    print(f"{th:9.4f} {np.degrees(th):7.2f} {er[0,0]:13.2e} {Er[0,0]:6.0f}")

# %% 5. J = dv/dV
print("\n=== 5. Hacim oranı J = det F ===")
F3 = np.array([[1.10, 0.20, 0.00],
               [0.05, 0.95, 0.10],
               [0.00, 0.00, 1.02]])
a, b, c = F3[:, 0], F3[:, 1], F3[:, 2]          # birim küp kenarlarının görüntüleri
hacim = np.dot(a, np.cross(b, c))
print(f"Paralelyüz hacmi a·(b×c) = {hacim:.6f}, det F = {np.linalg.det(F3):.6f}")
assert np.isclose(hacim, np.linalg.det(F3))

# %% 6. Asılı çubuk: toplam uzama = ∫ ε dX
print("\n=== 6. Kendi ağırlığıyla asılı çelik çubuk ===")
rho, g, E_mod, L = 7850.0, 9.81, 210e9, 100.0          # kg/m³, m/s², Pa, m
X = sp.symbols("X", nonnegative=True)
u_cubuk = rho * g / (2 * E_mod) * (2 * L * X - X**2)    # X: üst mesnetten aşağı doğru
eps_c = sp.diff(u_cubuk, X)
uzama = sp.integrate(eps_c, (X, 0, L))
print(f"ε(X) = {float(eps_c.subs(X, 0)):.4e} · (1 − X/L) ; en büyük değer üstte: {float(eps_c.subs(X, 0)):.4e}")
print(f"toplam uzama ∫ε dX = {float(uzama)*1e3:.3f} mm ; u(L) − u(0) = {float(u_cubuk.subs(X, L))*1e3:.3f} mm")
print(f"üstteki ε ile hesap (yanlış) ε(0)·L = {float(eps_c.subs(X, 0))*L*1e3:.3f} mm")
assert abs(float(uzama) - float(u_cubuk.subs(X, L))) < 1e-15
print("Tüm denetimler geçti.")
