
Ana sayfa / Mühendislik Yazılımları / Çelik birleşim hesabı
Hazır birleşim tipleri · EN 1993-1-8 · ÇYTHYE YDKT / GKT · çizim ve DXFÇelik birleşim hesap programı: hazır tipler, iki yönetmelik yan yana
Birleşim tipini seçin, elemanları kütüphaneden alın; levha, bulon düzeni ve kaynak yönetmelik kurallarıyla önerilsin. Bütün yük durumlarında bulon, levha, kiriş gövdesi ve kaynak kontrolleri madde numaralarıyla; çizim, DXF, malzeme listesi ve A4 rapor tek ekranda.
Çelik birleşim hesabı programı
Program kendi tam sayfasında açılır; hesap tarayıcıda yapılır, girdileriniz sunucuya gönderilmez.
Çelik birleşim hesabı
Birleşim tipini seçin, elemanları kütüphaneden alın; levha, bulon düzeni ve kaynak yönetmelik kurallarıyla önerilir. Bütün yük durumlarında bulon, levha, kiriş gövdesi ve kaynak kontrolleri EN 1993-1-8 ve ÇYTHYE (YDKT / GKT) madde numaralarıyla yapılır; çizim, DXF, malzeme listesi ve A4 rapor aynı programdadır.
Araç neyi, nasıl hesaplar?
1. Birleşim tipleri
Moment: alın levhalı kiriş–kolon (kesik, üstte / altta / iki yönde uzatılmış; guse, kolon rijitleştiricisi ve gövde takviye levhası seçenekli), alın levhalı kiriş eki, mahya (eğik kirişler), kaynaklı kiriş–kolon ve başlık levhalı bulonlu kiriş–kolon. Çapraz: köşebent, çift köşebent ya da lama çaprazın guse levhası. Mafsallı: tek levha (kayma levhası), kısmi yükseklik alın levhası, çift köşebent — kolon başlığına, kolon gövdesine ya da ana kirişe (üst / üst ve alt çentikli kiriş seçeneğiyle). Ek yeri: örtü levhalı kiriş eki (dış ya da dış + iç başlık levhası) ve kolon eki (uçlar temaslı ya da temassız). Braket: köşebent ya da kaynaklı T, taşıyıcıya bulonlu (oval delik seçeneği) ya da kaynaklı. Serbest: ızgara ya da koordinat listesiyle bulon grubu, hazır düzen ya da çizgi listesiyle kaynak grubu.
Bir projede birden çok birleşim tutulur; her birinin yük durumları, çizimi ve sonucu ayrıdır.
2. Geometri önerisi ve kurallar
Levha kalınlığı, kenar ve aralık uzaklıkları, bulon sırası, levha boyu ve kaynak boğazı seçilen yönetmeliğin kurallarından önerilir: EN 1993-1-8 Tablo 3.3 (e₁, e₂ ≥ 1,2d₀; p₁ ≥ 2,2d₀; p₂ ≥ 2,4d₀), ÇYTHYE 13.3.6–13.3.8 ve Tablo 13.8–13.10 (delik çapı, s ≥ 3d, kenar uzaklığı, en büyük aralık ve kenar). Kuralın açıklaması her alanın altında yazar; değiştirilen alan kilitlenir.
Detay önerileri ayrıca listelenir: kiriş yüksekliğinin %60'ı kadar bağlantı boyu, sünek davranış için levha kalınlığı sınırı, kaynak levhadan güçlü ilkesi, pul ve anahtar boşluğu.
3. Kuvvet dağılımı
Bulon grubunda düzlem içi kuvvetler doğrusal elastik (polar atalet) ya da anlık dönme merkezi yöntemiyle (Crawford–Kulak yük–şekildeğiştirme bağıntısı) dağıtılır; EN'de bulon kesmesi belirleyiciyse elastik dağılım kullanılır (3.12(2)). Düzlem dışı moment, rijit levhanın basınç kenarı ya da grup merkezi etrafında döndüğü kabulüyle bulon çekmesine çevrilir.
Köşe kaynak grubunda her noktada birim boy kuvveti bulunur; EN'de σ⊥, τ⊥, τ∥ gerilmeleri, ÇYTHYE'de bileşke ve yön açısı kullanılır. Ek yerlerinde moment başlık ve gövdeye ataletle (ya da bütünüyle başlıklara) paylaştırılır.
4. EN 1993-1-8 kontrolleri
Tablo 3.4: bulon kesmesi (diş durumu, uzun birleşim βLf, dolgu βp), çekme, zımbalama, etkileşim, ezilme (k₁, αb; büyük ve oval delik azaltmaları); kayma kontrollü birleşim (3.9, kategori B / C); blok yırtılma (3.10.2); köşe kaynakta yönsel ve basitleştirilmiş yöntem (4.5.3, βw); levha ve kiriş gövdesinde brüt / net kesme, çekme, eğilme ve bulonlar arası burkulma (EN 1993-1-1). Mafsallı tiplerde kontrol sırası ve ezilme yaklaşımı SCI P358'e göredir.
5. ÇYTHYE kontrolleri (YDKT / GKT)
13.3.9–13.3.13: bulon kesme ve çekme kırılması, kesmeyle azaltılmış çekme (F′nt), sürtünme etkili birleşim (yüzey sınıfı, delik türü, ksc), kuvvet doğrultusunda lc ile ezilme ve yırtılma; 13.2: köşe kaynakta Fnw = 0,60·FE, ağırlık merkezinden geçen yükte yöne bağlı artış, kaynak boyunca esas metal; 13.4: birleşim elemanlarında çekme, kayma, blok kırılma (Ubs), basınç ve eğilme (9.11 ile yanal burulmalı burkulma). Dayanım YDKT'de φ·Rn, GKT'de Rn/Ω.
6. Moment birleşimleri: bileşen yöntemi
EN 1993-1-8 6.2 ve 6.3 bileşen yöntemiyle: kolon başlığı ve alın levhası T-parçaları (mod 1, 2, 3; Tablo 6.4–6.6 etkin boyları, sıra grupları, α katsayısı Şekil 6.11), kolon gövdesi enine çekme ve basınç (ω, ρ, kwc), gövde paneli kesmesi, kiriş başlığı basıncı; sıra dayanımları 6.2.7.2 sırasıyla, üçgen dağılım kuralıyla. Mj,Rd, k₁…k₁₂ katsayılarından Sj,ini, M–φ eğrisi, rijitlik ve dayanım sınıfı (5.2), dönme kapasitesi (6.4). Moment iki yönde ayrı değerlendirilir; N ile (6.24) etkileşimi uygulanır.
7. Sonlu eleman plak modeli
Moment birleşimlerinde levhalar ayrıca tarayıcıda sonlu elemanlarla çözülür: alın levhası ve kolon başlığı dört düğümlü, kesme kilitlenmesiz Mindlin plak elemanlarıyla; aralarında yalnız basınç taşıyan temas, bulonlar yalnız çekme taşıyan yaylar, kiriş kesiti ve kolon gövdesi rijit. Gerilme haritası, bulon kuvvetleri, temas bölgesi ve levha + bulon rijitliği analitik bileşen yöntemiyle yan yana gösterilir. Çözüm doğrusal-elastiktir; tasarım kontrolü yönetmelik hesabıdır.
8. Çapraz guse levhası
Bulonlar (iki yönetmelik), çapraz brüt akma ve net kırılma (EN 3.10.3 β₂ / β₃; ÇYTHYE Ae = U·An), köşebentte ve gusede blok kopma, Whitmore kesitinde çekme, Thornton yaklaşımıyla guse basınç burkulması (Lcr = K·(L₁ + L₂ + L₃)/3), guse kaynağı (kuvvet bileşenleri ve dışmerkezlik momentiyle) ve taşıyıcıya bitişik guse kesiti.
9. Çıktılar ve aktarım
Her kontrol satırında madde numarası, istem, dayanım, oran ve açılan ara değerler; bütün yük durumlarının zarfı ve belirleyici durum. Ölçülü görünüş ve plan / kesit çizimi DXF olarak (levha, bulon, kaynak, ölçü katmanları) indirilir. Malzeme listesi (levha, profil, bulon boyu ve adedi, kaynak) CSV ve Excel'e kopyalanır; özet ya da ayrıntılı A4 rapor tarayıcıdan PDF olarak kaydedilir.
Birleşim kuvvetleri, profil ve malzeme bağlı araçlardan alınır; kritik kaynak noktasının boğaz gerilmeleri (σ⊥, τ⊥, τ∥) “Aktar” ile gerilme durumu alan araçlara gönderilebilir.
Yayımlanmış örneklerle karşılaştırma
Hesap çekirdeği, iki dayanım modülü ve birleşim tipleri her değişiklikte 38 otomatik testle aşağıdaki bağımsız değerlere karşı denetlenir. ÇYTHYE değerleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇYTHYE Uygulama Kılavuzu (2017) örneklerinden, EN değerleri SCI P358 Örnek 1'den alınmıştır (İngiltere ulusal ekindeki γM2 = 1,10 net kesit ve blok yırtılmada, 1,25 bulon ve ezilmede).
| Kontrol | Kaynak | Kaynak değeri | Araç |
|---|---|---|---|
| Levha 14×160 S235, M20: akma / kırılma / blok kırılma (Rn) | Kılavuz Örnek 7.1 | 526,40 / 564,48 / 736,26 kN | 526,40 / 564,48 / 736,26 kN |
| Köşe kaynaklı uç birleşimi, 2 × 238 mm, a = 6: φRn / Rn/Ω | Kılavuz Örnek 13.2 | 706,86 / 471,24 kN | 706,86 / 471,24 kN |
| Yöne bağlı kaynak dayanımı, θ = 60°: Fnw | Kılavuz Örnek 13.5 | 462,98 MPa | 462,98 MPa |
| Ezilme etkili birleşim, 5 × M20 8.8: Rnv / kenar ezilmesi / φRn / Rn/Ω | Kılavuz Örnek 13.6 | 113,10 / 124,42 / 424,12 / 282,75 kN | 113,10 / 124,42 / 424,12 / 282,75 kN |
| Çekme + kesme, 10 × M24 8.8: F′nt (YDKT / GKT), grup dayanımı | Kılavuz Örnek 13.7 | 532,42 / 529,47 MPa; 1806,46 / 1197,64 kN | aynı |
| Sürtünme etkili, 5 × M20 8.8, μ = 0,40: φRn / Rn/Ω | Kılavuz Örnek 13.8 | 274,00 / 182,67 kN | 274,00 / 182,67 kN |
| Sürtünme + çekme, 10 × M24 10.9 (ksc) | Kılavuz Örnek 13.9 | 655,04 / 433,40 kN | 655,45 / 433,50 kN (ksc yuvarlanmadan) |
| Kısa oval / uzun oval delikli sürtünme etkili birleşim | Kılavuz Örnek 13.10 / 13.11 | 232,90 · 155,68 / 191,80 · 128,04 kN | aynı |
| Tek levha: bulon kesmesi (bulon başına / grup) | SCI P358 Örnek 1 | 94,0 kN / — | 94,1 / 285,7 kN |
| Tek levha: levhada / kiriş gövdesinde ezilme | SCI P358 Örnek 1 | 332 / 291 kN | 327,9 / 286,8 kN (αb = 0,606, kitapta 0,61) |
| Tek levha: brüt / net kesme / blok yırtılma | SCI P358 Örnek 1 | 363 / 435 / 347 kN | 362,5 / 434,7 / 347,4 kN |
| Tek levha: levha eğilmesi (V dayanımı) | SCI P358 Örnek 1 | 771 kN | 770,9 kN |
| Kiriş gövdesi: brüt / net kesme / blok yırtılma | SCI P358 Örnek 1 | 561 / 581 / 312 kN | 561,1 / 580,6 / 312,3 kN |
| Çentikli kesit eğilme dayanımı / taşıyıcı gövdede yerel kesme | SCI P358 Örnek 1 | 89,1 kN·m / 603 kN | 89,1 kN·m / 603,2 kN |
| Tek bulon (kesme, ezilme, çekme, zımbalama, etkileşim), 6 durum | Sitedeki EN 1993-1-8 bulon kontrolü aracı | aynı bağıntılar | birebir aynı |
| Anlık dönme merkezi katsayısı C (3 düzen) | Bağımsız Python çözümü (dönme merkezi 2B aranır) | 1,7300 / 1,7753 / 4,3267 | aynı (< 2·10−5) |
| Kesik alın levhası IPE 220 → HEB 140: Mj,Rd / Fc,wc,Rd / Vwp,Rd | Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi tasarım örneği (bileşen yöntemi) | 22,9 kN·m / 189,1 / 159,7 kN | 22,91 kN·m / 189,06 / 159,67 kN |
| Aynı örnek: kolon başlığı T-parçası mod 1 / mod 2; alın levhası; Sj,ini | aynı | 182,5 / 138,5 / 162,1 kN; 6234 kN·m/rad | 182,53 / 138,51 / 161,05 kN; 6228 kN·m/rad (α 5,42 / abakta 5,5) |
| Uzatılmış alın levhası, aynı elemanlar, tp = 12: Mj,Rd / sıra kuvvetleri / Sj,ini | Bir yazılım üreticisinin yayımladığı doğrulama örneği | 34,91 kN·m / 97,3 · 62,4 kN / 11 596 | 34,82 kN·m / 97,31 · 62,36 kN / 11 421 (α analitik, %1,5 güvenli yanda) |
| Kaynaklı kiriş–kolon IPE 360 / HEB 300: Ft,wc / Fc,wc / Ffc / Mj,Rd / Sj,ini | Bağımsız Python betiği (EN 6.2.6, 6.3) | 797,71 / 758,76 / 766,45 kN / 263,52 kN·m / 61 003 | 797,60 / 758,65 / 766,45 kN / 263,48 kN·m / 60 990 |
| Sonlu eleman plak elemanı: kare plak ortada tekil yük (ankastre / basit mesnet), ince konsol şerit | Timoshenko ve Woinowsky-Krieger kapalı çözümleri | w = 0,00560 / 0,01160·P·a²/D; F·L³/3EI + kesme | %0,1 / %0,2 içinde; %0,3 içinde (kilitlenme yok) |
| Sonlu eleman: kesik alın levhası örneğinde levha + bulon dönme rijitliği | EN bileşen yöntemi (k₄, k₅, k₁₀) | 16 715 kN·m/rad | 17 670–18 050 kN·m/rad (%6–8; ağ inceldikçe yakınsar) |
| Anlık dönme merkezi, simetrik olmayan gruplar (L biçimli 3 bulon, kaydırılmış 5 bulon, 3 + 1 bulon; 8 yükleme) | Bağımsız Python çözümü (scipy, iki boyutlu denge) | ör. 0,8648 / 1,8758 / 1,3449 | aynı (< 10−4) |
SCI değerlerindeki küçük farklar kitapta αb'nin 0,61'e yuvarlanmasından gelir. Başlık levhalı birleşimde levha çekmesi, bulon grubu, blok kopma ve burkulma; çapraz gusede Whitmore genişliği, Thornton boyu, EN β₃ ve ÇYTHYE U katsayısı elle hesapla test edilir. Alın levhalı moment tipleri 576 + 448, kaynaklı ve başlık levhalı tipler ayrıca yüzlerce kiriş–kolon bileşiminde taranır. Ayrıca bütün IPE, HEA, HEB ve HEM profillerinde (672 tip–profil–yönetmelik bileşimi) önerilen geometrinin aralık ve kenar kurallarını sağladığı ya da sığmadığında uyarı verildiği, çizimin DXF'e yazılıp kesit aracının DXF okuyucusuyla aynı levha alanlarıyla geri okunduğu test edilir.
Kullanmadan önce bilinmesi gerekenler
Bu sürüm mafsallı birleşimleri, ek yerlerini, braketleri, serbest bulon / kaynak gruplarını, moment birleşimlerini (alın levhalı, kaynaklı, başlık levhalı; kiriş eki ve mahya) ve çapraz guse levhasını kapsar. Moment birleşimleri şimdilik yalnız EN 1993-1-8 ile hesaplanır; ÇYTHYE karşılığı ve TBDY 2018 Bölüm 9 deprem birleşimleri sonraki sürümlerde eklenecektir.
Moment birleşimlerinde α katsayısı Şekil 6.11 abağı yerine analitik bir bağıntıyla bulunur (abak okumalarından en çok birkaç yüzde, güvenli yanda); mahyada levhadaki kesit ölçüleri h/cos θ ile alınır; başlık levhalı birleşimde kesme gövdedeki ayrı kayma levhasıyla aktarılır ve orada kontrol edilmelidir. Sonlu eleman modeli doğrusal-elastiktir ve yalnız levhaları (kolon başlığı ve alın levhası) kapsar: kolon gövdesi, panel ve kiriş rijit kabul edilir, delik boşlukları ve bulon ön germesi modellenmez. Çapraz gusede tek kenarı kaynaklı guse hesaplanır; kiriş–kolon köşesindeki iki kenarlı guselerde kuvvet dağılımı (ör. düzgün kuvvet yöntemi) ayrıca yapılmalıdır.
Mafsallı tiplerde levha eğilmesinden doğan kaldıraç kuvvetleri hesaba katılmaz; çekme alan bulonlarda bu durum not olarak yazar (moment birleşimlerinde T-parça modlarıyla hesaplanır). Mafsallı tiplerde yalnız düşey kesme ve eksenel kuvvet, ek yerlerinde güçlü eksen etkileri dikkate alınır. Uzun (zp > tp/0,15) tek levhalarda yanal burulmalı burkulma, çentikli kirişte yerel burkulma ve taşıyıcı elemanın genel tahkikleri kapsam dışıdır; uyarı verilir.
EN kısmi katsayıları Tablo 2.1'in önerilen değerleridir ve ulusal ekle değiştirilebilir. ÇYTHYE tarafında 2016 yönetmelik metni ve 2017 Uygulama Kılavuzu esas alınmıştır; yönetmelik birleşim tipi tarifi vermediğinden tiplerin Türk kontrol setleri sınır durumlarından kurulmuş, dışmerkezlik gibi yöntem varsayımları raporda yazılmıştır.
Betona ankrajlı braket ve taban levhaları için Taban Plakası Analizi aracı kullanılmalıdır. Örnek veriler arayüzü denemek içindir ve gerçek bir yapıyı temsil etmez; rapor genel bir şablondur.
Başlıca kaynaklar: EN 1993-1-8:2005 + AC:2009; EN 1993-1-1:2005; Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapımına Dair Esaslar (2016) ve Uygulama Kılavuzu (2017); SCI P358 Joints in Steel Construction: Simple Joints to Eurocode 3 (2014); AISC Steel Construction Manual, Bölüm 7 ve 10; Crawford ve Kulak, “Eccentrically loaded bolted connections”, J. Struct. Div. ASCE (1971); EN 1090-2.
Çelik birleşim aracı hakkında
Hangi birleşim tiplerini hesaplayabilirim?
Mafsallı kiriş uçları için tek levha (kayma levhası), kısmi yükseklik alın levhası ve çift köşebent; ek yerleri için örtü levhalı kiriş eki ve kolon eki; konsol ve cephe braketi (köşebent ya da kaynaklı T, bulonlu ya da kaynaklı). Moment birleşimleri: alın levhalı kiriş–kolon, alın levhalı kiriş eki, mahya, kaynaklı kiriş–kolon ve başlık levhalı bulonlu kiriş–kolon (EN bileşen yöntemi). Çapraz guse levhası (EN ve ÇYTHYE). Bunların dışındaki her durum için serbest bulon grubu ve kaynak grubu kullanılabilir. Deprem birleşimleri (TBDY 2018 Bölüm 9) sonraki sürümde eklenecek.
EN 1993-1-8 ile ÇYTHYE sonuçları neden farklı?
İki yönetmeliğin dayanım formülleri ve güvenlik yaklaşımı farklıdır: EN kısmi güvenlik katsayıları (γM), ÇYTHYE ise dayanım katsayısı φ (YDKT) ya da güvenlik katsayısı Ω (GKT) kullanır. Ezilme, bulon kesmesi, blok kırılma ve köşe kaynak bağıntıları da farklıdır. Karşılaştırma sekmesi aynı geometri ve aynı tasarım kuvvetleriyle iki yönetmeliğin oranlarını yan yana gösterir; yük katsayıları da farklı olduğundan karşılaştırma dayanım tarafınındır.
Önerilen geometri nereden geliyor, değiştirebilir miyim?
Levha kalınlığı, bulon aralıkları, kenar uzaklıkları, sıra sayısı ve kaynak boyutu seçilen yönetmeliğin aralık kurallarından ve yaygın standart detaylardan önerilir; kuralın kendisi alanın altında yazar. Bir değeri değiştirdiğinizde o alan kilitlenir ve öneri artık üzerine yazmaz; kilidi kaldırınca kuraldan gelen değer geri döner. Serbest düzenleme bütün kuralları kapatır, detay kuralları yine kontrol edilir.
GKT seçince yükleri nasıl girmeliyim?
GKT güvenli dayanımla (Rn/Ω) servis yükü kombinasyonlarını karşılaştırır; EN ve YDKT ise çarpanlı tasarım kuvvetleri ister. Her yük durumunun temeli tabloda işaretlenir ve seçilen yönetmelikle uyuşmazsa uyarı verilir. Araç kuvvetleri kendiliğinden çevirmez.
Kaldıraç etkisi ve alın levhası eğilmesi hesaplanıyor mu?
Moment birleşimlerinde evet: alın levhası ve kolon başlığı EN 1993-1-8 T-parça modlarıyla (kaldıraç kuvvetli mod 1 ve 2, bulon kırılması mod 3) hesaplanır. Mafsallı tiplerde bağlama (çekme) kuvveti bulonlara eşit dağıtılır ve kaldıraç etkisi hesaba katılmaz; bu durum ilgili kontrolde not olarak yazar.
Sonlu eleman modeli ne işe yarar?
Moment birleşimlerinde levhaların gerilme dağılımını, bulon kuvvetlerini ve levhalar arasındaki temas bölgesini gösterir; levha + bulon rijitliğini bileşen yöntemiyle karşılaştırır. Model doğrusal-elastiktir; kaynak kenarlarında yerel gerilme yığılmaları akma sınırını aşabilir, oysa birleşimin dayanımı plastik T-parça mekanizmasına göredir. Tasarım kararı 2. sekmedeki yönetmelik kontrolleriyle verilir.
Verilerim bir sunucuya gönderiliyor mu?
Hayır. Bütün hesaplar tarayıcınızda yapılır. Birleşimler ve yük durumları yalnızca bu tarayıcının yerel depolamasında tutulur ve sayfayı yeniden açtığınızda geri gelir; proje dosyası olarak da indirilebilir.
