Eurocode rüzgâr yükü hesaplama aracı (TS EN 1991-1-4)
Araç künyesi
- Amaç
- TS EN 1991-1-4'e göre cephe elemanları için tasarım rüzgâr basınçlarını (bölge A–D) hızlıca elde etmek; profil ve cam boyutlandırmasına girdi sağlamak.
- Yöntem
- Temel rüzgâr hızı $v_b$'den başlanarak ortalama hız $v_m(z)=c_r(z)\,c_o(z)\,v_b$, türbülans yoğunluğu ve tepe hız basıncı $q_p(z)$ hesaplanır; cephe için dış basınç katsayıları $c_{pe}$ (bölge ve $h/d$ oranına göre) uygulanır: $w_e = q_p(z_e)\,c_{pe}$.
- Girdiler
- Temel rüzgâr hızı $v_{b,0}$, yön ve mevsim katsayıları; arazi kategorisi (0–IV); yapı yüksekliği $h$ ve genişliği $d$; orografi katsayısı $c_o$; referans yükseklik $z_e$.
- Çıktılar
- $q_p(z_e)$; cephe bölgeleri A, B, C, D için $c_{pe,10}$ ve dış basınçlar $w_e$ (basınç/emme); yazdırılabilir rapor.
- Standart
- TS EN 1991-1-4 (Eurocode 1, Bölüm 1-4: Genel etkiler — Rüzgâr etkileri) ve ilgili ulusal ek.
- Varsayımlar
- Düz arazi / basit orografi; dikdörtgen planlı bina; iç basınç $c_{pi}$ ayrıca ele alınır; dinamik büyütme (yapı katsayısı $c_s c_d \approx 1$) rijit cephe elemanları için ihmal edilir.
- Sınırlamalar
- Yerel etkiler (parapet, köşe, çatı), burulmalı rüzgâr etkisi ve rezonans/vorteks sorunları kapsam dışıdır. Özel geometriler için rüzgâr tüneli veya CFD gerekebilir.
- Doğrulama
- Ara büyüklükler (arazi pürüzlülük çarpanı $c_r$, $q_p$) standardın tablo ve grafikleriyle; sonuç basınçlar elle kurulan bir örnekle karşılaştırılabilir.
Örnek hesap raporu
Girdiler
Temel parametreleri girin; ln(z/z₀) tanımlı olmalıdır (z > z₀).
TS EN 1991-1-4/Aralık 2007 bölüm 7.2.1'e göre;
1 m² ≤ A ≤ 10 m² için
cpe(A) = cpe,1 − (cpe,1 −
cpe,10)·log₁₀A
A < 1 m² → cpe=cpe,1
A ≥ 10 m² → cpe=cpe,10
cpe,1 küçük eleman/bağlantılar için, cpe,10 ise
global sistem için tipiktir.
Rüzgâr basıncı çok küçük bir yüzey alanına etki ederse, o küçük alanda basınç/emme pik değerleri daha büyük olur. Ama alan büyüdükçe rüzgârın yerel dalgalanmaları birbirini “ortalama” eder, yani etkin basınç azalır. cₚₑ,1 → 1 m² veya daha küçük alanlar için: “en şiddetli” lokal etkiyi temsil eder. cₚₑ,10 → 10 m² ve daha büyük alanlar için: “ortalama” etkiyi temsil eder.
Tasarım Rüzgar Yükü Sonucu
ZONE-A (Emme)
ZONE-D (Basınç)
Not: qp kN/m² için 1 kPa = 1 kN/m² dönüşümü uygulanır.
Programın Çalışma Mantığı (TS EN 1991-1-4:2007)
Özet: Girdiler değiştikçe aşağıdaki adımlar sırayla hesaplanır; sonuçlar anında güncellenir.
Girdiler
- Cdir, Cseason (NA) – §4.2
- vb,0 Temel rüzgâr hızı (NA) – §4.2
- Co(z) Orografi – §4.3.3
- z₀, z Pürüzlülük & yükseklik (z>z₀) – §4.3.2
- K₁ Türbülans sabiti (NA) – §4.4
- ρ Hava yoğunluğu (tipik 1.25 kg/m³) – §4.5
- bₚ×hₚ Bileşen/kaplama alanı \(A=b_p h_p\) – §7.2.1, Şekil 7.2
- cpe,1, cpe,10 (A–E bölgeleri; NA & Çizelge 7.1)
Daha detaylı cephe statiği hesapları ve rüzgâr tünel testi sonuçlarının entegrasyonu için Cephe Mühendisliği Hesaplama Araçları sayfamıza göz atabilir, standart özeti için TS 498 – Rüzgâr ve EN 1991-1-4 Özeti yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
