Pazarlama ve Satış Stratejisi / Sözlük
Sözlük
Pazarlama ve satış stratejisi terimleri
Literatürün büyük kısmı İngilizce. Bu sözlük, derslerde kullanılan 90 terimin Türkçe karşılığını, kısa tanımını, İngilizcesini ve ayrıntılı anlatıldığı dersi bir arada verir.
90 terim
A
- Ağ etkisiNetwork effect
- Kullanıcı sayısı arttıkça ürünün her kullanıcı için daha değerli hale gelmesi. Doğrudan (aynı tür kullanıcılar) ya da dolaylı (iki farklı grup) olabilir. Ders 10
- AktivasyonActivation
- Yeni kullanıcının ürünün değerini ilk kez deneyimlediği an; genellikle belirli bir sürede tamamlanan kilit bir eylemle ölçülür (ör. ilk raporu yedi gün içinde üretmek). Ders 09
- Aşağıdan yukarı pazar hesabıBottom-up market sizing
- Pazar büyüklüğünü sayılabilir müşteri birimleri, uygun müşteri oranı ve müşteri başına yıllık harcamadan hesaplamak. Ders 03
B
- Başabaş noktasıBreak-even point
- Toplam katkının sabit maliyetleri tam olarak karşıladığı satış miktarı: sabit maliyetler ÷ birim katkı payı. Ders 04
- Benimseme eğrisiTechnology adoption lifecycle
- Bir yeniliği benimseyenlerin zamana göre dağılımı: yenilikçiler, erken benimseyenler, erken çoğunluk, geç çoğunluk ve geride kalanlar. Ders 08
- Beş güçFive forces
- Bir sektörün ortalama kârlılığını belirleyen rekabet güçleri: mevcut rakipler, alıcılar, tedarikçiler, yeni girenler ve ikame ürünler. Ders 10
- Brüt gelir tutma (GRR)Gross revenue retention
- Bir kohortun tekrarlayan gelirinden küçülme ve kayıplar düşüldükten sonra kalan oran. Genişlemeyi saymaz; yüzde 100'ü geçemez. Ders 09
- Brüt marjGross margin
- (Gelir − satılan malın maliyeti) ÷ gelir. Muhasebe tanımıdır; karar analizinde katkı oranıyla karıştırılmamalıdır. Ders 04
C
- Cep fiyatıPocket price
- Faturadaki iskontolar ve faturada görünmeyen kesintiler (vade, primler, nakliye, ortak tanıtım) düşüldükten sonra şirkete gerçekten kalan fiyat. Ders 07
- Cep fiyatı bandıPocket price band
- Aynı ürün için müşteriler arasındaki cep fiyatı dağılımı. Geniş bant çoğu zaman pazarlık becerisinin ödüllendirildiğini gösterir. Ders 07
Ç
- Çapa etkisiAnchoring
- Görülen ilk sayının sonraki değerlendirmeleri etkilemesi. Ders 07
D
- Değer çubuğuValue stick
- Ödeme isteği, fiyat, maliyet ve satma isteğinden oluşan; yaratılan değeri ve paylaşımını gösteren şema. Ders 02
- Değer mühendisliğiValue engineering
- Projede maliyeti düşürmek için malzeme ve yöntemlerin gözden geçirilmesi. Kontrolsüz yapıldığında daha ucuz bir muadille ikame riskini doğurur. Ders 08
- Değer önerisiValue proposition
- Hedef müşteriye, alternatiflere göre neden sizi seçmesi gerektiğini kanıtla anlatan ifade. Ders 06
- Değer önerisi kanvasıValue Proposition Canvas
- Müşteri profilini (işler, sıkıntılar, kazanımlar) değer haritasıyla (ürünler, sıkıntı gidericiler, kazanım yaratıcılar) eşleştiren araç. Ders 06
- Değer temelli fiyatlandırmaValue-based pricing
- Fiyatı, müşterinin bir sonraki en iyi alternatife göre elde ettiği ekonomik değere göre belirlemek. Ders 07
- Değer zinciriValue chain
- Bir şirketin müşteriye değer sunmak için yürüttüğü birincil ve destek faaliyetlerin bütünü; maliyet ve farklılaşma üstünlüğünün kaynağını faaliyet düzeyinde incelemeye yarar. Ders 10
- Dinamik yeteneklerDynamic capabilities
- Şirketin kaynaklarını değişen koşullara göre yeniden düzenleme ve yenileme becerisi. Ders 10
E
- Eklenen değerAdded value
- Bir oyuncu oyundan çıktığında toplam yaratılan değerin ne kadar azalacağı (marjinal katkı); o oyuncunun değer yakalama gücünün sınırı. Muhasebedeki “katma değer” ile karıştırılmamalıdır. Ders 02
- Erken benimseyenEarly adopter
- Yenilikleri risk alarak erken kullanan, rakiplerine karşı sıçrama arayan vizyoner müşteri. Ders 08
F
- Faaliyet kârıOperating profit (EBIT)
- Brüt kârdan satış, pazarlama, Ar-Ge ve genel yönetim giderleri düşüldükten sonra kalan kâr. Ders 04
- Fırsat–çözüm ağacıOpportunity solution tree
- Ölçülebilir bir hedef sonuçtan müşteri fırsatlarına, çözüm adaylarına ve varsayım testlerine uzanan keşif aracı. Ders 05
- Fiyat metriğiPrice metric
- Fiyatın uygulandığı birim: kullanıcı, proje, rapor, firma büyüklüğü, kilogram, metrekare gibi. Ders 07
- Fiyat şelalesiPrice waterfall
- Liste fiyatından fatura fiyatına ve cep fiyatına kadar tüm kesintilerin sırayla gösterimi. Ders 07
G
- Gecikme maliyetiCost of delay
- Bir işi belirli bir süre geciktirmenin ekonomik bedeli. Süreye bölündüğünde basit bir öncelik sırası verir. Ders 11
- Geçiş maliyetiSwitching cost
- Müşterinin tedarikçi değiştirirken katlandığı zaman, para ve risk: eğitim, veri taşıma, şablonlar, entegrasyonlar. Ders 10
- Geri ödeme süresiCAC payback period
- Müşteri edinme maliyetinin, o müşteriden elde edilen aylık brüt kârla kaç ayda geri döndüğü. Ders 09
- Gösteriş metriğiVanity metric
- Hep artan ama karar için bilgi vermeyen metrik (ör. toplam kayıt sayısı). Ders 09
- Güvenlik payıMargin of safety
- Satışların başabaş noktasına düşmeden ne kadar azalabileceği. Ders 04
H
- Hedefler ve anahtar sonuçlar (OKR)Objectives and key results
- Nitel bir hedef ve hedefe ulaşıldığını gösteren ölçülebilir anahtar sonuçlardan oluşan hedef sistemi. Ders 11
İ
- İlerlemenin dört gücüForces of progress
- Müşterinin yeni bir çözüme geçme kararını açıklayan güçler: mevcut durumun itişi, yeninin çekişi, yeninin kaygısı ve alışkanlığın gücü. Ders 02
- İskonto disipliniDiscount governance
- İskontoların yetki seviyeleri, karşılık kuralları (ver–al) ve müşteri bazında raporlamayla yönetilmesi. Ders 07
- İş modeliBusiness model
- Değerin nasıl üretildiğini, müşteriye nasıl ulaştırıldığını ve nasıl paraya dönüştüğünü anlatan yapı. Ders 06
- İş modeli kanvasıBusiness Model Canvas
- İş modelini dokuz blokta özetleyen araç: segmentler, değer önerisi, kanallar, ilişkiler, gelir akışları, kaynaklar, faaliyetler, ortaklar, maliyet yapısı. Ders 06
K
- Kano modeliKano model
- Özellikleri müşteri memnuniyetine etkisine göre sınıflandıran model: olmazsa olmaz, tek boyutlu, çekici, kayıtsız ve ters. Ders 11
- Karşı konumlanmaCounter-positioning
- Yerleşik oyuncunun mevcut işine zarar vermeden taklit edemeyeceği yeni ve daha iyi bir iş modeli. Ders 10
- Kâr eklemek (markup)Markup
- Maliyetin üzerine eklenen oran. Maliyete yüzde 50 eklemek, satış fiyatında yüzde 33,3 marj demektir. Ders 04
- Katkı payıContribution margin
- Fiyat ile birim değişken maliyet arasındaki fark; katkı payının fiyata oranı katkı oranıdır. Ders 04
- Kayıp oranıChurn rate
- Belirli bir dönemde ayrılan müşterilerin (ya da kaybedilen tekrarlayan gelirin) dönem başındakilere oranı. Yaşam boyu değer hesabının en hassas girdisidir. Ders 09
- Kaynak temelli bakışResource-based view
- Kalıcı üstünlüğün değerli, nadir, taklit edilmesi zor ve ikamesi olmayan şirket kaynaklarından geldiğini savunan yaklaşım. Ders 10
- Kazanma oranıWin rate
- Nitelikli satış fırsatlarının sözleşmeye dönüşme oranı. Ders 09
- KohortCohort
- Aynı dönemde başlayan müşteri ya da kullanıcı grubu; davranışı zaman içinde birlikte izlenir. Ders 09
- Konjoint analiziConjoint analysis
- Katılımcılara özellik ve fiyat kombinasyonları arasında seçim yaptırarak özelliklerin ve fiyatın göreli değerini ölçen araştırma yöntemi. Ders 07
- KonumlandırmaPositioning
- Ürünün hedef müşterinin zihninde, alternatiflere göre nerede durduğu ve neden farklı bulunduğu. Ders 03
- Köprübaşı segmentBeachhead segment
- Yeni bir ürünün ilk olarak hâkim olmaya çalıştığı dar segment; referanslar bu segment içinde hızla yayılır. Ders 03 · Ders 08
- Kuzey yıldızı metriğiNorth Star metric
- Müşteriye sağlanan değeri en iyi yansıtan ve girdi metrikleriyle desteklenen tek ana metrik. Ders 09
M
- MEDDICCMEDDICC
- Karmaşık satışlarda fırsat nitelendirme listesi: ölçütler, bütçe sahibi, karar ölçütleri, karar süreci, sorun, destekçi ve rekabet. Ders 08
- Müşteri edinme maliyeti (CAC)Customer acquisition cost
- Bir dönemdeki tüm satış ve pazarlama giderlerinin o dönemde kazanılan yeni müşteri sayısına bölümü. Ders 09
- Müşteri için ekonomik değer (EVC)Economic value to the customer
- Referans değer + olumlu farklılaşma değeri − olumsuz farklılaşma değeri. Değer temelli fiyatın üst sınırı. Ders 07
- Müşteri keşfiCustomer discovery
- Bir ürün fikrinin müşteri, sorun, çözüm ve ödeme isteği varsayımlarını geliştirmeden önce sınama süreci. Ders 05
N
- Net gelir tutma (NRR)Net revenue retention
- Bir kohortun dönem sonu tekrarlayan gelirinin dönem başı gelirine oranı; genişlemeyi de sayar. Ders 09
O
- Operasyonel etkinlikOperational effectiveness
- Benzer faaliyetleri rakiplerden daha iyi yapmak. Gereklidir ama tek başına strateji değildir. Ders 01
Ö
- Ödeme isteği (WTP)Willingness to pay
- Müşterinin bir ürün için ödemeye razı olduğu en yüksek tutar. Ders 02 · Ders 07
- ÖdünleşimTrade-off
- Bir konumu seçerken başka bir konumdan bilerek vazgeçmek; stratejinin “hayır” deme kısmı. Ders 01
- Ön ölüm analiziPremortem
- Karardan önce projenin başarısız olduğunu varsayıp ekibin olası nedenleri bağımsız olarak yazması. Ders 11
P
- Pazara çıkışGo-to-market (GTM)
- Ürünün hangi müşteriye, hangi kanal ve satış modeliyle, hangi mesajla sunulacağının planı. Ders 08
- Pazar kategorisiMarket category
- Müşterinin ürünü kimle karşılaştıracağını ve ondan ne bekleyeceğini belirleyen çerçeve. Ders 03
- Platform (iki taraflı pazar)Two-sided market
- İki farklı kullanıcı grubunun birbirine değer kattığı ve bir aracının bu iki grubu buluşturduğu yapı. Ders 10
R
S
- SAMServiceable available market
- Ürünün kapsamı, dili, standart desteği ve kanalıyla gerçekten hizmet verilebilen pazar. Ders 03
- Satın alma merkeziBuying center
- Kurumsal bir satın alma kararına katılan kişilerin bütünü: kullanıcılar, etkileyenler, satın alanlar, karar verenler ve kapı bekçileri. Ders 02
- Satış hızıSales velocity
- (Açık fırsat sayısı × kazanma oranı × ortalama sözleşme değeri) ÷ satış döngüsü süresi. Ders 09
- Satış modeliSales motion
- Müşterinin nasıl bulunduğu, ikna edildiği ve satın aldığı sürecin genel biçimi: ürün içi kendi kendine satın alma, uzaktan iç satış, saha satışı ya da kanal ortakları. Ders 08
- Satış mühendisiSales engineer, pre-sales
- Teknik satışta ihtiyaç analizi, gösterim, pilot ve teknik doğrulamayı yürüten mühendis. Ders 08
- SegmentSegment
- İhtiyaçları ve satın alma davranışları kendi içinde benzer, diğerlerinden farklı ve ayrı ulaşılabilen müşteri grubu. Ders 03
- SOMServiceable obtainable market
- Belirli bir sürede satış kapasitesi ve rekabet göz önüne alındığında gerçekçi olarak kazanılabilecek pazar. Ders 03
- SonuççulukResulting
- Bir kararı, verildiği andaki bilgi ve akıl yürütme yerine yalnızca sonucuna göre yargılama hatası. Ders 11
- SürümlemeVersioning
- Aynı ürünü farklı ödeme isteğindeki segmentler için çitlerle ayrılmış farklı sürümlerle sunmak. Ders 07
Ş
- Şartname satışıSpecification selling
- Ürünün tasarım aşamasında mimar ve danışmanların şartnamesine girmesini ve ihale aşamasında orada kalmasını sağlama çalışması. Ders 08
T
- TAMTotal addressable market
- Ürün, ilgili işi yapan herkese satılsaydı ulaşılacak toplam yıllık gelir. Ders 03
- Tam ürünWhole product
- Müşterinin istediği sonucu elde etmesi için gereken ürün, hizmet, eğitim, entegrasyon ve ortaklıkların bütünü. Ders 08
- Tekrarlayan gelir (MRR, ARR)Monthly / annual recurring revenue
- Abonelik ve sürekli sözleşmelerden düzenli olarak beklenen aylık (MRR) ya da yıllık (ARR) gelir. Ders 04 · Ders 09
- TeşhisDiagnosis
- Durumu sadeleştirip aşılması gereken kritik engeli adlandıran strateji parçası. Ders 01
- Toplam sahip olma maliyeti (TCO)Total cost of ownership
- Satın alma fiyatına kurulum, eğitim, kullanım süresi, bakım, arıza ve geçiş maliyetlerinin eklenmesiyle bulunan toplam maliyet. Ders 02
- Tutarlı eylemlerCoherent actions
- Yol gösterici ilkeyi hayata geçiren, birbirini destekleyen ve kaynak ayrılmış adımlar. Ders 01
- Tutma eğrisiRetention curve
- Bir kohortun zaman içinde aktif kalan oranını gösteren eğri; yataylaşması ürün–pazar uyumu işaretidir. Ders 09
- Tuzak seçenekDecoy (asymmetric dominance) effect
- Bir seçenekten her bakımdan daha kötü olan üçüncü bir seçenek eklendiğinde, o seçeneğin daha sık seçilmesi. Ders 07
U
Ü
- Ürün öncülüğünde büyümeProduct-led growth
- Kullanıcının ürünü kendisi bulup deneyerek satın aldığı, satışın sonradan devreye girdiği büyüme modeli. Ders 08
- Ürün yol haritasıProduct roadmap
- Ürünün hangi sonuçlara, hangi sırayla ve hangi bahislerle ilerleyeceğini gösteren plan. Tarihli özellik listesi yerine sonuç odaklı yazılması önerilir. Ders 11
- Ürün–pazar uyumuProduct–market fit
- İyi bir pazarda, o pazarı tatmin edebilen bir ürüne sahip olmak. Ders 05
V
- Varsayım testiAssumption test
- Bir çözümün dayandığı varsayımı ucuz ve hızlı biçimde sınayan, başarı ölçütü önceden yazılmış deney. Ders 05
Y
- Yapılacak işJobs to be done
- Müşterinin belirli bir durumda ilerleme kaydetmek için bir ürünü “işe aldığı” varsayımına dayanan yaklaşım. Ders 02
- Yaşam boyu değer (LTV)Customer lifetime value
- Bir müşteriden ilişkisi boyunca beklenen brüt kâr; en basit haliyle aylık brüt kâr ÷ aylık kayıp oranı. Ders 09
- Yıkıcı yenilikDisruptive innovation
- Pazarın alt ucundan ya da yeni bir pazardan basit ve ucuz bir ürünle girip zamanla ana pazara yükselen yenilik süreci. Ders 10
- Yol gösterici ilkeGuiding policy
- Kritik engelle nasıl başa çıkılacağını belirleyen ve bazı seçenekleri dışarıda bırakan genel yaklaşım. Ders 01