EN 1990 yük kombinasyonları hesaplama

Araç künyesi

Amaç
Kalıcı ve değişken etkilerden, EN 1990'a göre taşıma gücü (ULS) ve kullanılabilirlik (SLS) yük kombinasyonlarını eksiksiz ve tutarlı biçimde üretmek. İnşaat Mühendisi Utku Çiçek tarafından geliştirilmiştir.
Yöntem
Etkiler kalıcı (G), baskın ve eşlik eden değişken (Qk,1, Qk,i), kaza (Ad) ve sismik (AEd) olarak sınıflanır; her değişken etki sırayla baskın alınarak kombinasyonlar taranır. Kısmi katsayılar ($\gamma_G, \gamma_Q$) ve birleşim katsayıları ($\psi_0, \psi_1, \psi_2$) yük tipine ve doğrulama durumuna göre uygulanır.
Girdiler
Yük kalemleri ve tipleri (G / Q kategorisi / W / S / Ae); doğrulama durumu (STR, EQU, GEO); yapı sonuç sınıfı; ülke/irtifa bağımlı $\psi$ seçimleri.
Çıktılar
ULS: temel kombinasyon (Denklem 6.10 veya 6.10a/6.10b), kaza ve sismik kombinasyonlar. SLS: karakteristik, sık ve yarı-kalıcı kombinasyonlar. Her kombinasyon için açık katsayılı ifade ve tablo.
Standart / referans
EN 1990 (Eurocode 0) — Yapı tasarımının temelleri; Bölüm 6 ve Ek A1. Kısmi ve $\psi$ katsayıları için ilgili ulusal ek esas alınmalıdır.
Denklem (ULS temel)
$$ \sum_j \gamma_{G,j}\,G_{k,j} \;+\; \gamma_{Q,1}\,Q_{k,1} \;+\; \sum_{i>1} \gamma_{Q,i}\,\psi_{0,i}\,Q_{k,i} $$   (Denklem 6.10)
Varsayımlar
Doğrusal etki süperpozisyonu geçerli; yük kalemleri bağımsız; kullanıcı doğru yük kategorisini ve $\psi$ değerlerini girer. Ön gerilme (P) ve oturma gibi özel etkiler kapsanmaz.
Sınırlamalar
Yalnızca kombinasyon üreticidir; iç kuvvet, kesit veya stabilite hesabı yapmaz. Ulusal ek farklılıkları, geçici tasarım durumları ve yorulma kombinasyonları kullanıcı sorumluluğundadır.
Doğrulama
Üretilen kombinasyonlar EN 1990 Ek A1'deki örnek katsayı setleriyle ve elle kurulan referans kombinasyonlarla karşılaştırılarak kontrol edilebilir.
İlgili
Genel Kiriş Analizi · Eurocode Rüzgâr Yükü · MAK 613 — Elastik Stabilite
[EN 1990]

EN 1990 (Eurocode 0) Yük Kombinasyonları Oluşturma Programı, İnşaat Mühendisi Utku Çiçek tarafından geliştirilmiştir. Araç, ULS (Taşıma Gücü Sınır Durumu) ve SLS (Hizmet Verilebilirlik Sınır Durumu) yük kombinasyonlarını EN 1990:2023 standardına uygun şekilde otomatik olarak oluşturur. Cephe mühendisliği, doğrama ve genel yapı tasarımı projelerinde yük durumlarını sistematik biçimde bir araya getirmeye yardımcı olur. Sonuçlar, proje kabulleri ve yürürlükteki standart hükümleri dikkate alınarak mühendis tarafından doğrulanmalıdır.

Bu online hesaplama aracı ile ölü yük (G), rüzgâr yükü (W), kar yükü (S), kullanım yükleri (Q) ve deprem etkileri (Aₑ) için Eurocode’a göre kombinasyonlar kolayca elde edilebilir. Güvenli tasarım için sonuçların mühendislik doğrulaması zorunludur.

Yükler


Seçimleriniz ULS/SLS kombinasyon tablolarına aktarılır. ψ değerleri Tablo A.1.7 (NDP) temel alınarak doldurulur; NA’nıza göre güncelleyebilirsiniz.

Hesap Sonuçları — ULS

Kombinasyon
Sonuçlar JS ile burada görünecek.

Hesap Sonuçları — SLS

Kombinasyon
Sonuçlar JS ile burada görünecek.

Programın Çalışma Mantığı (BS EN 1990:2023 — STR)

  1. Girdi Toplama
    • G (Ölü), Wₚ (Rüzgâr basınç), Wₛ (Rüzgâr emme), S (Kar), Q (Kullanım A–H), Aₑ (Deprem), Ad (Kaza Yükü) seçimleri checkbox ile alınır.
    • Q kategorisi (A–H) ve kar bölgesi (FI/IS/NO/SE, >1000 m, ≤1000 m) seçilir.
    • Yapı Sonuç Sınıfı seçilir ve kF (CC3=1.10, CC2=1.00, CC1=0.90) değeri hesaplamaya dâhil edilir.
    • Doğrulama Durumu (VC)
      • VC1 — STR (Structural resistance)
        Ne zaman? Taşıyıcı elemanların/donanımların dayanımı kontrol edilir.
        Örnek yapılar/durumlar: Kiriş, kolon, çerçeve, çelik/alüminyum profiller; cephe düşey/yatay elemanları, ankraj ve bağlantılar.
      • VC2a / VC2b — EQU (Equilibrium)
        Ne zaman? Malzeme dayanımı değil, yapının genel dengesi (devrilme, kaldırma/uplift, kayma) kritikse.
        Farkı: VC2a (upper) kalıcı yükleri artırır; VC2b (lower) kalıcı yükleri 1.0 alır. İkisi de denenir, daha elverişsiz sonuç kullanılır.
      • VC3 — GEO (Geotechnical)
        Ne zaman? Sığ temeller ve ağırlık tipi istinat yapıları için zeminle etkileşim belirleyici ise (EN 1997’e göre).
        Örnekler: Radye/ayak temeller, gabion veya ağırlık duvarları; makine temeli, kule tabanları.
      • VC4 — GEO (Embedded/Deep)
        Ne zaman? Gömülü perde/ankrajlı sistemler ve enine yüklü kazıklar gibi derin kazı çözümlerinde (EN 1997).
        Örnekler: Diyafram/sheet-pile perdeler, ankrajlı iksa, rıhtım/perde duvar, yan yüklü kazıklar.
      SLS kombinasyonları VC’den bağımsızdır (8.29–8.32 değişmez).
  2. Katsayıların Hazırlanması
    • ψ (Tablo A.1.7): Q(A–H) için kategoriye; W için ~0.6/0.2/0.0; S için bölgeye göre (FI/IS/NO/SE ve >1000 m: 0.7/0.5/0.2; ≤1000 m: 0.5/0.2/0.0).
    • γ (Tablo A.1.8) — VC seçimine bağlıdır:
      • VC1 (STR): γG=1.35·kF, γQ=1.50·kF.
      • VC2a (EQU–upper): γG=1.35·kF, γQ=1.50·kF.
      • VC2b (EQU–lower): γG=1.00, γQ=1.50·kF (üst/altın en elverişlisi esas alınır).
      • VC3 (GEO): γG=1.00, γQ=1.30. (Zemin etkileri için tasarımda γE≈1.35; bilgi amaçlıdır.)
      • VC4 (GEO): γG=1.00, γQ,red≈1.11 (=1.50/1.35). (Tabloda “Gk is not factored”.)
    • ξ (8.13–8.14 “lower”): varsayılan ξ=0.85, program ξ·γG ≥ 1.0 şartını zorlar.
    • SLS kombinasyon katsayıları VC’den bağımsızdır (8.29–8.32 aynı kalır).
  3. Değişkenler Listesinin Kurulması
    • Seçili her değişken aksiyon bir eleman olarak hazırlanır: sembol, γQ (VC’ye göre) ve ilgili ψ değerleri ile.
    • Wₚ ve Wₛ ayrı değişkenlerdir (işaret/senaryo ayrımı için ayrı kombinasyonlar oluşturulur).
    • Q elemanı etiket olarak Q_A, Q_B… şeklinde yazılır.
  4. ULS Kombinasyonlarının Üretilmesi
    (8.12) Fundamental — her seçili değişken leading alınarak satır üretilir.
    Combination 1 — ULS (8.12): γG·G + γQ·Qlead + Σ(γQ·ψ0·Qeşlik)
    (8.13) Upper / Lower — iki ifade ayrı satırdır, mühendis en olumsuzunu seçer.
    2A — ULS (8.13 upper): γG·G + γQ·ψ0·Qlead + Σ(γQ·ψ0·Qeşlik)
    2B — ULS (8.13 lower): ξ·γG·G + γQ·Qlead + Σ(γQ·ψ0·Qeşlik)
    (8.14) Upper / Lower
    3A — ULS (8.14 upper): γG·G
    3B — ULS (8.14 lower): ξ·γG·G + γQ·Qlead + Σ(γQ·ψ0·Qeşlik)
    (8.15) Accidental ULS — γ uygulanmaz (kalıcı yükler 1.0·G)
    — ULS (8.15): 1.0·G + Ad + (ψ1 veya ψ2)·Qlead + Σ(ψ2·Qeşlik)
    (8.16) Seismic ULS
    4 — ULS (8.16): 1.0·G + AEd,ULS + Σ(ψ2·Q)

    Her leading değişken için ayrı satır yazılır; örn. Wₚ, Wₛ, S, Q_A seçiliyse 8.12/8.13/8.14/8.15 için dört farklı “leading” varyasyonu basılır.

  5. SLS Kombinasyonlarının Üretilmesi
    (8.29) Characteristic
    1 — SLS (8.29): 1.0·G + 1.0·Qlead + Σ(ψ0·Qeşlik)
    (8.30) Frequent
    2 — SLS (8.30): 1.0·G + ψ1·Qlead + Σ(ψ2·Qeşlik)
    (8.31) Quasi-permanent
    3 — SLS (8.31): 1.0·G + Σ(ψ2·Q)
    (8.32) Seismic SLS
    4 — SLS (8.32): 1.0·G + AEd,SLS + Σ(ψ2·Q)

    Accidental için SLS kombinasyonu tanımlı değildir; SLS tabloları aynı kalır.

  6. Yazdırma / Arayüz
    • Her kombinasyon satır olarak yazılır.
    • Semboller: Wₚ=rüzgâr basınç, Wₛ=rüzgâr emme, Q_A…Q_H=kullanım kategorileri, S=kar.
  7. Buton Davranışları
    • Hesapla: Seçimleri okur → VC’ye göre γ/ψ hazırlar → ULS/SLS kombinasyonlarını üretir → sonuç tablolarını günceller.
    • Örnek: Tipik bir seçim seti yükler (örn. G + Wₛ) ve sonuçları gösterir.
    • Temizle: Tüm seçimleri ve sonuç tablolarını sıfırlar.
  8. Notlar
    • kF CC sınıfına göre hesaplanır; VC1/VC2’de γ’lara uygulanır, VC3/VC4’te tablo değerleri kF çarpanı olmadan kullanılır.
    • 8.13/8.14 “lower” ifadelerinde ξ·γG ≥ 1.0 şartı zorlanır.
    • Ad (8.15) için γ uygulanmaz; 1.0·G + Ad + ψ ile kombine edilir. Depremde (8.16/8.32) AEd sembol olarak yazdırılır.
Kaynak: BS EN 1990:2023 — 8.3.4.2 (8.12–8.14), 8.3.4.3 (8.15), 8.3.4.4 (8.16), 8.4.3.2 (8.29), 8.4.3.3 (8.30), 8.4.3.4 (8.31), 8.4.3.5 (8.32); Ek A: Tablo A.1.7, A.1.8, A.1.9.
Bu hesabı projeniz için rapor olarak mı istiyorsunuz?Çelik statik hesabı: kapsam, standartlar ve rakamlı örnek hesap.
Hizmeti incele