
Ana sayfa / Mühendislik Yazılımları / Kaya taşıma gücü
Kaya kütlesi · Hoek–Brown · Bell · Wyllie · EN 1997-1Kaya kütlesi taşıma gücü: kaya üzerindeki sığ temeller
Sağlam kaya dayanımından ve süreksizlik koşullarından kaya kütlesi parametrelerini türetin, Hoek–Brown zarfını ve Mohr–Coulomb eşdeğerini görün, sığ temelin taşıma gücünü dört yöntemle karşılaştırın ve A4 raporu alın.
Kaya taşıma gücü hesabı ayrı sayfada, tam ekranda çalışır
Kaya malzemesi, kaya kütlesi, taşıma gücü ve rapor sekmeleri; kırılma zarfı grafikleri ve yöntem karşılaştırması geniş bir çalışma alanı ister. Bu yüzden program kendi sayfasında açılır. Son girdileriniz bu tarayıcıda kalır; hesap sırasında girdi değerleri hesaplama için sunucuya iletilir, sunucu bunları kaydetmez.
- Kaya kütlesi: genelleştirilmiş Hoek–Brown, GSI (Hoek 2013, Sönmez–Ulusay), mi çizelgesi veya üç eksenli deney regresyonu, Erm, eşdeğer Mohr–Coulomb
- Taşıma gücü: Wyllie, genelleştirilmiş Hoek–Brown, Bell ve EN 1997-1 Ek G abağı yan yana
- 3 hazır örnek, 2 sayfa A4 hesap raporu
Araç neyi, nasıl hesaplar?
1. Sağlam kaya
σci ve mi doğrudan girilir ya da kaya türü çizelgesinden seçilir. Üç eksenli deney verisi varsa σ1–σ3 doğrusal regresyonuyla σci, mi ve R² bulunur; çekme dayanımından mi tahmini de yapılabilir.
Boyut etkisi σc50 = σcd·(d/50)0,18; sağlam kaya modülü Ei doğrudan ya da modül oranıyla (Ei = MR·σci).
2. GSI ve kaya kütlesi
GSI doğrudan, Hoek vd. (2013) bağıntısıyla (1,5·JCond89 + RQD/2) ya da Sönmez–Ulusay yapı puanıyla belirlenir. Hoek vd. (2002): mb, s, a; σt, σc, σcm; örselenme faktörü D çizelgeden seçilir.
Kaya kütlesi modülü Erm Hoek–Diederichs (2006, genel ve basitleştirilmiş) ve Hoek vd. (2002) bağıntılarıyla karşılaştırılır.
3. Zarf ve Mohr–Coulomb eşdeğeri
σ3max genel, tünel ve şev bağıntılarından seçilir; bu aralıkta Hoek vd. (2002) yöntemiyle eşdeğer c′ ve φ′ bulunur.
Balmer (1952) yöntemiyle σn–τ zarfı ve herhangi bir normal gerilmedeki anlık c′i, φ′i hesaplanır; σ1–σ3 ve σn–τ grafikleri birlikte gösterilir.
4. Taşıma gücü yöntemleri
Wyllie (1992, a = 0,5) ve genelleştirilmiş Hoek–Brown (Miranda vd. 2012) nihai taşıma gücü; Sowers biçim katsayıları Cf1, Cf2. Bell çözümünde temel derinliği de hesaba girer ve qult’u en küçük yapan normal gerilme aranır.
EN 1997-1 Ek G abaklarından izin verilebilir taşıma basıncı: kaya grubu 1–4, süreksizlik aralığı, açık süreksizlikte %50 azaltma.
5. Değerlendirme ve rapor
İzin verilebilir değer qa = qk/GK; güvenlik katsayısı yapı sınıfına göre çizelgeden (Vesic, 1975) seçilir. Ayrıca qt = qk/γRv (γRv = 1,4) temel gerilmesiyle karşılaştırılır.
Kapsam, girdiler, kaya kütlesi parametreleri, zarf grafikleri, yöntem tablosu ve abak okumasından oluşan genel A4 rapor tarayıcıdan PDF olarak kaydedilir.
Kaynak değerlerle karşılaştırma
Hesap çekirdeği her değişiklikte otomatik testlerle aşağıdaki değerlere karşı denetlenir. JMO kılavuz örneğinin girdileri (σci = 12 MPa, GSI = 36, mi = 12, D = 0, Ei = 10 500 MPa) kılavuzdaki çıktılardan geri çözülmüştür.
| Kontrol | Kaynak | Kaynak değeri | Araç | Fark |
|---|---|---|---|---|
| Hoek–Brown mb, s (GSI = 40, mi = 6,8, D = 0,1) | JMO kılavuzu (2021), s. 24 | 0,7127 / 0,00101 | aynı | < 10−4 |
| σt, σcm, Erm, σ3max, σ3n | JMO kılavuzu (2021), s. 26 | −0,008 / 1,67 / 1275 / 3,00 / 0,250 | −0,008 / 1,675 / 1274,6 / 3,00 / 0,250 | yuvarlama içinde |
| Kaya kütlesi tek eksenli dayanımı σc | JMO kılavuzu (2021), s. 26 | 0,3074 MPa | 0,3083 MPa | +%0,3 |
| Üç eksenli deney regresyonu (7 deney) | Kılavuz s. 20 verisi, bağımsız numpy çözümü | σci = 39,71 MPa; mi = 7,28; R² = 0,937 | aynı | < 10−9 |
| Mohr–Coulomb eşdeğeri ve anlık c′i, φ′i (σn = 1 MPa) | Bağımsız Python betiği | c′ = 0,504 MPa, φ′ = 27,89°; c′i = 0,322 MPa, φ′i = 35,27° | aynı | < 10−9 |
| Bell çözümü, en küçük qult | Bağımsız Python / scipy | σn = 0,510 MPa; qult = 7,555 MPa | aynı | < 10−6 |
| EN 1997-1 Ek G abağı (4. grup, ds = 250 mm, σc = 10 MPa) | JMO kılavuzu (2021), s. 47 | ≈ 0,80 MPa (abaktan okunan) | 0,77 MPa | −%3 |
EN 1997-1 Ek G abakları logaritmik eksenlerden sayısallaştırılmıştır; okuma belirsizliği yaklaşık ±%5’tir. Abak sınırları dışındaki girdilerde araç sınır değeri gösterir ve uyarır. Kılavuzun regresyon ekranındaki değerler aynı veri setinden yeniden üretilemediği için regresyon, bağımsız bir en küçük kareler çözümüyle karşılaştırılmıştır.
Kullanmadan önce bilinmesi gerekenler
Araç, kaya kütlesinin yaklaşık izotrop ve homojen davrandığı durumlar için Hoek–Brown ölçütüne dayanır. Belirgin tek bir süreksizlik takımının denetlediği kayma, kama ve devrilme mekanizmaları, karstik boşluklar, şişen ve ayrışmaya duyarlı kayaçlar ayrıca incelenmelidir.
Oturma hesabı yapılmaz; Erm yalnız bilgi olarak raporlanır. GSI, mi, D ve σci seçimi sonucu güçlü biçimde etkiler; bu değerler mühendislik jeolojisi raporuna dayanmalıdır.
EN 1997-1 Ek G abakları ampiriktir ve kılavuz niteliğindedir. Zayıf ayrışmış kaya ve zemin benzeri malzemeler için zemin taşıma gücü aracını kullanın.
Örnek veriler arayüzü denemek içindir ve gerçek bir sahayı temsil etmez.
Başlıca kaynaklar: Hoek, Carranza-Torres ve Corkum (2002); Hoek ve Diederichs (2006); Hoek vd. (2013); Sönmez ve Ulusay (1999, 2002); Balmer (1952); Wyllie, Foundations on Rock (1992, 1999); Miranda vd. (2012); Sowers (1970); EN 1997-1 Ek G; JMO kaya zeminlerde sığ temel taşıma gücü kılavuzu (2021).
Kaya kütlesi taşıma gücü aracı hakkında
GSI’yi nasıl belirlerim?
GSI’yi arazi gözleminden doğrudan girebilirsiniz. Sondaj verisi varsa Hoek vd. (2013) bağıntısı RQD ve süreksizlik koşulundan (Jr, Ja ya da JCond89) GSI’yi hesaplar; Sönmez–Ulusay seçeneği yapı puanını hacimsel eklem sayısı Jv’den, yüzey koşulu puanını pürüzlülük, ayrışma ve dolgudan türetir.
mi değerim yoksa ne yapmalıyım?
Kaya türü çizelgesinden tipik mi ve aralığı seçilebilir. Üç eksenli deney verisi varsa araç regresyonla mi ve σci’yi birlikte bulur; yalnız çekme dayanımı biliniyorsa σci/σt oranından yaklaşık mi tahmin edilir.
Yöntemler neden farklı sonuç veriyor?
Wyllie ve genelleştirilmiş Hoek–Brown çözümleri temel derinliğini dikkate almaz; Bell çözümü derinliği ve anlık Mohr–Coulomb parametrelerini kullanır. EN 1997-1 Ek G ise ampirik bir izin verilebilir basınç verir. Araç her yöntemi ayrı gösterir ve en küçük izin verilebilir değeri öne çıkarır.
Örselenme faktörü D ne olmalı?
D kazı yönteminin kayaya verdiği hasarı temsil eder. Mekanik ya da denetimli kazıyla açılan yüzeysel temel kazılarında genellikle D = 0 alınır; kötü patlatmayla örselenmiş kayada D büyür ve kaya kütlesi dayanımı belirgin biçimde azalır. Araçtaki çizelge tipik durumları listeler.
Verilerim bir sunucuya gönderiliyor mu?
Evet, hesaplama anında: bu aracın hesap çekirdeği sunucuda çalışır ve girdi değerleriniz hesaplama için sunucuya iletilir. Sunucu bunları kaydetmez ve saklamaz; yalnızca hesaplayıp sonucu döndürür. Son girdileriniz yalnızca bu tarayıcının yerel depolamasında tutulur ve sayfayı yeniden açtığınızda geri gelir.
Sonuçları doğrudan tasarımda kullanabilir miyim?
Araç ön boyutlandırma ve kontrol içindir. Kaya kütlesi parametrelerinin seçimi ve sonuçların yorumlanması yetkin bir mühendis tarafından yapılmalı, sonuçlar bağımsız bir yöntemle doğrulanmalıdır.
