Akademik / MAK 612E / Kilitlenme ve çözümleri

Sonlu Eleman Kilitlenmesi (Locking) ve Çözümleri

Ankastre konsolun deforme sonlu eleman ağı ve gerilme dağılımı

Kilitlenme, bazı düşük dereceli elemanların belirli sınır durumlarında olması gerekenden çok daha rijit davranıp yer değiştirmeleri ciddi biçimde eksik tahmin etmesidir. Kök neden, eleman şekil fonksiyonlarının bir kinematik kısıtı tam olarak temsil edememesi ve parazitik enerji üretmesidir.

1. Kayma kilitlenmesi

İnce eğilme durumunda kayma şekil değiştirmesi sıfıra gitmelidir. Tam integre edilmiş bilinear (Q4) eleman ya da düşük dereceli Timoshenko kiriş/Mindlin plak elemanı, saf eğilmede sıfır olmayan parazitik kayma üretir: $$ \frac{u_{\text{FEM}}}{u_{\text{tam}}} \sim \frac{1}{1 + c\,(L/h)^2}, $$ yani kalınlık $h \to 0$ iken sonuç sıfıra kilitlenir.

2. Zar (membrane) kilitlenmesi

Eğri (kavisli) kiriş ve kabuk elemanlarında saf eğilme, parazitik zar (uzama) şekil değiştirmesiyle birleşir; zar rijitliği eğilme rijitliğinden çok büyük olduğu için eleman aşırı rijitleşir. Düşük dereceli kavisli elemanlarda ve ince kabuklarda belirgindir.

3. Hacimsel kilitlenme

Neredeyse sıkışamaz malzemede ($\nu \to 0{,}5$, metal plastisitesinde izokorik akış) hacimsel şekil değiştirme sıfıra yakındır. Tam integre edilmiş düşük dereceli elemanda entegrasyon noktası sayısı, $\varepsilon_{\text{vol}} = 0$ kısıtını her noktada dayatır; kısıt sayısı serbestlik derecesini bastırır ("constraint counting") ve eleman kilitlenir. Basınç alanı sıçramalı/kirli görünür.

4. Çözüm teknikleri

YöntemFikirNot
Azaltılmış integrasyonParazitik terimleri örneklemeyen daha düşük Gauss kuralı (Q4 için 1 nokta)Ucuz; ama hourglass (sıfır enerjili) modlar doğar
Seçmeli azaltılmış integ.Kayma/hacim terimini az, eğilme/deviatorik terimi tam integre etHourglass üretmez; B-bar'a denktir
Hourglass kontrolüSıfır enerjili modlara küçük yapay rijitlik/viskoziteParametre ayarı gerektirir
B-bar / $\bar{\tens{B}}$Hacimsel şekil değiştirmeyi eleman ortalamasıyla değiştirHacimsel kilitlenme için standart
Uyumsuz modlar (QM6)Elemana iç, süreklilik gerektirmeyen ek şekil modları ekleEğilmeyi yakalar; patch test için düzeltme gerekir
EAS (geliştirilmiş şekil değ.)Şekil değiştirme alanını Hu–Washizu ile zenginleştir, iç DOF'ları statik yoğuşturmaKayma + hacim + eğilme; membrana da etkili
Karışık u–p formülasyonBasıncı bağımsız alan olarak ayrık çözLBB (inf–sup) koşuluna uyan eleman çifti gerekir
Sınav notu

Azaltılmış integrasyonlu Q4'te hourglass modu, tek Gauss noktasında sıfır şekil değiştirme üreten ama düğüm yer değiştirmeleri sıfırdan farklı olan moddur. Kaba ağda "kum saati" deseni görülür; ağ sıklaştıkça enerjisi azalır ama kaybolmaz — stabilizasyon şarttır.

5. Patch test ve doğrulama

Bir eleman formülasyonunun tutarlı (yakınsayan) olduğunu göstermenin pratik ölçütü patch testtir: birkaç çarpık elemandan oluşan bir yamaya, sabit gerilme durumu veren sınır yer değiştirmeleri uygulanır. Eleman doğruysa iç düğümlerde gerilme tam olarak sabit çıkar. Ek kontroller: rijit cisim hareketinde sıfır gerilme, özdeğer testi (doğru sayıda sıfır enerjili mod = yalnız rijit cisim modları), ağ sıklaştırmada yakınsama oranı.

Bağlantılı konular

Kaynaklar

Kişisel çalışma notu. Ders kitapları ve öğretim üyesine ait materyaller yayımlanmaz. Hata bildirimi: moc.kecicuktu@ofni.