Akademik / MKC 525E / İzoparametrik formülasyon ve Gauss

İzoparametrik Formülasyon ve Gauss İntegrasyonu

İzoparametrik elemanın şekil fonksiyonu yüzeyi

İzoparametrik yaklaşım, gelişigüzel dört/sekiz düğümlü elemanları sabit bir referans (ana) elemana eşleyerek integralleri standart bir bölgede almayı sağlar. "İzoparametrik" = geometri ile alanın aynı şekil fonksiyonlarıyla enterpolasyonu.

1. Doğal koordinatlar ve eşleme

Ana eleman $(\xi,\eta) \in [-1,1]^2$. Q4 için: $$ N_i(\xi,\eta) = \tfrac14 (1 + \xi\xi_i)(1 + \eta\eta_i), \quad i = 1,\dots,4. $$ Geometri ve yer değiştirme aynı şekil fonksiyonlarıyla: $$ x = \sum_i N_i\,x_i, \quad y = \sum_i N_i\,y_i, \qquad u = \sum_i N_i\,u_i, \quad v = \sum_i N_i\,v_i. $$

2. Jacobian matrisi

Türevler zincir kuralıyla dönüşür: $$ \begin{Bmatrix} \partial/\partial\xi \\ \partial/\partial\eta \end{Bmatrix} = \tens{J}\, \begin{Bmatrix} \partial/\partial x \\ \partial/\partial y \end{Bmatrix}, \qquad \tens{J} = \begin{bmatrix} \sum \partial_\xi N_i\,x_i & \sum \partial_\xi N_i\,y_i \\ \sum \partial_\eta N_i\,x_i & \sum \partial_\eta N_i\,y_i \end{bmatrix}. $$ Böylece $\partial_x N_i = \tens{J}^{-1}\,\partial_\xi N_i$ ve alan elemanı $\dd x\,\dd y = \det\tens{J}\;\dd\xi\,\dd\eta$. Eleman rijitliği: $$ \tens{k}^e = \int_{-1}^{1}\!\!\int_{-1}^{1} \tens{B}^{\mathsf T}\,\tens{D}\,\tens{B}\;\det\tens{J}\;\dd\xi\,\dd\eta. $$

Sınav notu

$\det\tens{J} > 0$ her noktada gereklidir; sıfır ya da negatif olması elemanın aşırı çarpık veya iç bükey (dış merkezli) olduğunu gösterir ve çözümü bozar. Paralelkenar elemanda $\tens{J}$ sabittir.

3. Gauss–Legendre integrasyonu

Bir boyutta: $$ \int_{-1}^{1} f(\xi)\,\dd\xi \approx \sum_{g=1}^{n} w_g\,f(\xi_g). $$ $n$ noktalı Gauss kuralı, $2n - 1$ dereceye kadar polinomları tam integre eder.

$n$Noktalar $\xi_g$Ağırlıklar $w_g$Tam derece
1021
2$\pm 1/\sqrt{3} \approx \pm 0{,}5774$1, 13
3$0,\ \pm\sqrt{3/5} \approx \pm 0{,}7746$$8/9,\ 5/9,\ 5/9$5

İki boyutta kural çarpımsaldır: $\sum_i \sum_j w_i\,w_j\,f(\xi_i,\eta_j)$.

4. Kaç Gauss noktası

"Tam integrasyon", düz kenarlı elemanda $\tens{k}^e$ integrandını tam alan kuraldır: Q4 için $2\times2$, Q8/Q9 için $3\times3$. Daha az nokta ("azaltılmış integrasyon") kayma/hacimsel kilitlenmeyi hafifletir ama sıfır enerjili (hourglass) modlar doğurabilir (bkz. MAK 612E — Kilitlenme). Kural, rijitlik matrisinin doğru rank'ını (yalnız rijit cisim modları sıfır) koruyacak kadar zengin olmalıdır.

5. Çözülmüş örnek

Örnek

$\displaystyle I = \int_{-1}^{1} (3\xi^4 - 2\xi^2 + 1)\,\dd\xi$ değerini 2 noktalı Gauss ile hesaplayıp tam değerle karşılaştıralım.

Tam: $\left[\tfrac{3}{5}\xi^5 - \tfrac{2}{3}\xi^3 + \xi\right]_{-1}^{1} = 2\left(\tfrac{3}{5} - \tfrac{2}{3} + 1\right) = 2 \cdot \tfrac{14}{15} = \tfrac{28}{15} \approx 1{,}8667$.

2 nokta: $\xi = \pm 0{,}5774$, $w = 1$. $\xi^2 = 0{,}3333$, $\xi^4 = 0{,}1111$. $f = 3(0{,}1111) - 2(0{,}3333) + 1 = 0{,}3333 - 0{,}6667 + 1 = 0{,}6667$ (her iki noktada aynı). $I_{\text{Gauss}} = 1 \cdot 0{,}6667 + 1 \cdot 0{,}6667 = 1{,}3333$.

Hata belirgin: integrand 4. derece, 2 noktalı kural yalnız 3. dereceye kadar tam. 3 noktalı kural (5. dereceye kadar tam) $28/15$'i tam verir.

Bağlantılı konular

Kaynaklar

Kişisel çalışma notu. Ders kitapları ve öğretim üyesine ait materyaller yayımlanmaz. Hata bildirimi: moc.kecicuktu@ofni.