Akademik / MKC 525E / Şekil fonksiyonları ve eleman matrisi

Şekil Fonksiyonları ve Eleman Rijitlik Matrisi

İzoparametrik elemanın şekil fonksiyonu yüzeyi

Şekil fonksiyonları, eleman içindeki sürekli alanı düğüm değerlerinden enterpolasyonla üretir. Rijitlik matrisi, bu enterpolasyonun şekil değiştirme enerjisine katkısıdır.

1. Şekil fonksiyonu nedir

Alan $u(x) = \sum_i N_i(x)\,u_i = \tens{N}\,\vect{d}$. Gerekli özellikler:

Şekil değiştirme $\vect{\varepsilon} = \tens{B}\,\vect{d}$, $\tens{B} = \partial \tens{N}$; eleman rijitliği: $$ \tens{k}^e = \int_{\Omega^e} \tens{B}^{\mathsf T}\,\tens{D}\,\tens{B}\,\dd\Omega. $$

2. Çubuk elemanı

İki düğümlü, boy $L$, kesit $A$, modül $E$: $$ N_1 = 1 - \frac{x}{L}, \quad N_2 = \frac{x}{L}, \qquad \tens{B} = \begin{bmatrix} -\tfrac{1}{L} & \tfrac{1}{L} \end{bmatrix}, $$ $$ \tens{k}^e = \int_0^L \tens{B}^{\mathsf T} EA\,\tens{B}\,\dd x = \frac{EA}{L} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ -1 & 1 \end{bmatrix}. $$

3. Hermite kiriş elemanı

İki düğüm, düğüm başına sehim $w$ ve dönme $\theta$ ($C^1$). $\xi = x/L$ ile kübik Hermite polinomları: $$ N_1 = 1 - 3\xi^2 + 2\xi^3, \quad N_2 = L(\xi - 2\xi^2 + \xi^3), $$ $$ N_3 = 3\xi^2 - 2\xi^3, \quad N_4 = L(-\xi^2 + \xi^3). $$ Eğrilik $\kappa = w'' = \tens{B}\,\vect{d}$ ile: $$ \tens{k}^e = \frac{EI}{L^3} \begin{bmatrix} 12 & 6L & -12 & 6L \\ 6L & 4L^2 & -6L & 2L^2 \\ -12 & -6L & 12 & -6L \\ 6L & 2L^2 & -6L & 4L^2 \end{bmatrix}. $$

4. CST ve Q4 elemanları

CST (sabit şekil değiştirme üçgeni): doğrusal $N_i = \tfrac{1}{2A}(a_i + b_i x + c_i y)$; $\tens{B}$ sabittir → eleman içinde tek gerilme değeri, kaba ağda zayıf. Q4: bilineer $N_i = \tfrac14(1+\xi\xi_i)(1+\eta\eta_i)$; $\tens{B}$ koordinatla değişir, saf eğilmede kayma kilitlenmesine eğilimlidir (bkz. MAK 612E — Kilitlenme).

5. Çözülmüş örnek

Örnek

İki çubuk elemanlı, ankastre–serbest, eksenel yüklü kolon. $E = 200$ GPa, $A = 100\ \text{mm}^2$, her eleman $L = 500$ mm, uç yükü $P = 10$ kN.

Eleman rijitliği: $EA/L = (200\,000 \cdot 100)/500 = 4{,}0\times10^{4}$ N/mm. Global (düğüm 1 sabit), bilinmeyen $u_2, u_3$: $$ 10^4 \begin{bmatrix} 8 & -4 \\ -4 & 4 \end{bmatrix} \begin{Bmatrix} u_2 \\ u_3 \end{Bmatrix} = \begin{Bmatrix} 0 \\ 10\,000 \end{Bmatrix}. $$ Çözüm: $u_3 = 0{,}5$ mm, $u_2 = 0{,}25$ mm.

Analitik: $\delta = PL_{\text{tot}}/(EA) = 10\,000 \cdot 1000 / (200\,000 \cdot 100) = 0{,}5$ mm — çubuk elemanı eksenel problemde tam sonucu verir (yük düğümlerdeyken).

Bağlantılı konular

Kaynaklar

Kişisel çalışma notu. Ders kitapları ve öğretim üyesine ait materyaller yayımlanmaz. Hata bildirimi: moc.kecicuktu@ofni.