Akademik / MTA 555 / Terimler sözlüğü

Terimler sözlüğü

Derslerde geçen terimlerin Türkçe ve İngilizce adları, sembolleri, birimleri ve kısa tanımları. Derslerdeki altı noktalı terimler buraya bağlanır.

A-ağırlıklandırma (A-weighting)

Kulağın düşük ve çok yüksek frekanslara daha az duyarlı olmasını yaklaşık taklit eden standart frekans süzgeci. İnsan üzerindeki etkiyi değerlendirmede kullanılır.

Sembol: dB(A), LpAİlk geçtiği yer: Ders 1b

Aktif gürültü kontrolü (active noise control)

Gürültüye karşıt fazlı ikinci bir ses ekleyerek yıkıcı girişimle azaltma; düşük frekansta ve tonal gürültüde etkili.

Sembol: ANCİlk geçtiği yer: Ders 9

Akustik kalibratör (acoustic calibrator)

Mikrofona bilinen bir frekansta bilinen bir ses basıncı düzeyi uygulayan cihaz. Ölçümden önce ve sonra ölçüm zinciri bununla kontrol edilir.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Araya girme kaybı (insertion loss)

Bir önlem (bariyer, susturucu, kapsül) konmadan önceki ve konduktan sonraki düzey farkı, aynı noktada.

Sembol: ILBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 3

Arka plan düzeltmesi (background noise correction)

K₁ = −10 log(1 − 10^(−0,1ΔL)); ΔL kaynak çalışırken ve kapalıyken ölçülen ortalama düzeylerin farkı.

Sembol: K₁Birim: dBİlk geçtiği yer: Ders 2

Arka plan gürültüsü (background noise)

İncelenen kaynak çalışmıyorken ölçüm noktasındaki gürültü. Kaynak düzeyi bulunurken enerji esaslı çıkarılır.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Atmosferik yutuş (atmospheric absorption)

Ses enerjisinin havada ısıya dönüşmesiyle oluşan ek azalım. Frekansla hızla artar; nem ve sıcaklığa bağlıdır.

Sembol: AatmBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 3

Büyütme katsayısı (dynamic magnification factor)

Kalıcı titreşim genliğinin, aynı kuvvetin statik olarak oluşturacağı çökmeye oranı: β = X/(F₀/k).

Sembol: βİlk geçtiği yer: Ders 1c

C-ağırlıklandırma (C-weighting)

Geniş frekans aralığında neredeyse düz olan standart süzgeç. Yüksek düzeyli ve darbe gürültüsünde tepe değeri ölçmek için kullanılır.

Sembol: dB(C)İlk geçtiği yer: Ders 1b

Çınlanım alanı (reverberant field)

Kapalı ortamda yansımaların oluşturduğu ses alanı; yayınık alanda düzeyi uzaklıktan bağımsızdır.

İlk geçtiği yer: Ders 4

Çınlanım odası (reverberation room)

Duvarları çok yansıtıcı, yayınık alan oluşturan ölçüm odası. Ses gücü ve yutum katsayısı ölçümünde kullanılır.

İlk geçtiği yer: Ders 2

Çınlanım süresi (reverberation time)

Kaynak susunca düzeyin 60 dB düşmesi için geçen süre. Sabine: T₆₀ = 0,161 V/A.

Sembol: T₆₀Birim: sİlk geçtiği yer: Ders 4

Çizgisel kaynak (line source)

Uzun bir doğru boyunca dağılmış kaynak (yoğun yol, boru hattı). Uzaklık iki katına çıkınca düzey 3 dB azalır.

İlk geçtiği yer: Ders 3

Dalga boyu (wavelength)

Dalganın bir periyotta aldığı yol: λ = c/f.

Sembol: λBirim: mİlk geçtiği yer: Ders 1a

Dengeleme (balancing)

Rotorun uygun düzlemlerine kütle ekleyip çıkararak kütle merkezini dönme eksenine getirme; dönen dengesizliğin 1× titreşimini kaynağında azaltır.

İlk geçtiği yer: Ders 13

Desibel (decibel)

Bir büyüklüğün bir referansa oranının logaritmik ölçüsü. Güç benzeri büyüklüklerde 10 log, genlik benzeri büyüklüklerde 20 log kullanılır.

Sembol: dBİlk geçtiği yer: Ders 1b

Dipol kaynak (dipole)

Akışın bir yüzeye uyguladığı dalgalı kuvvetten doğan, sekiz biçiminde yayan kaynak; ses gücü hızın 6. kuvvetiyle artar.

İlk geçtiği yer: Ders 8

Direkt alan (direct field)

Kaynaktan alıcıya yansımadan doğrudan gelen ses; uzaklıkla serbest alandaki gibi azalır.

İlk geçtiği yer: Ders 4

Diş temas (eş çalışma) frekansı (gear mesh frequency)

fz = z·n/60 (z dişlinin diş sayısı, n aynı dişlinin devri). Dişli gürültüsü çoğunlukla bu frekansta ve harmoniklerinde oluşur.

Sembol: fzBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 14

Doğal frekans (natural frequency)

Sistemin dış kuvvet olmadan salındığı frekans. Kütle–yay sisteminde ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π).

Sembol: ωn, fnBirim: rad/s, Hzİlk geçtiği yer: Ders 1c

Dönen dengesizlik (rotating unbalance)

Rotorun kütle merkezinin dönme ekseninden kaçıklığı; F₀ = md rd ω² genlikli harmonik kuvvet oluşturur.

Sembol: md rdBirim: kg·mİlk geçtiği yer: Ders 7b

Duran dalga (standing wave)

Karşılıklı yansıyan dalgaların üst üste binmesiyle oluşan, yerinde duran basınç deseni; düğüm ve karın noktaları vardır.

İlk geçtiği yer: Ders 4

Eşdeğer sürekli düzey (equivalent continuous sound level)

Değişen bir gürültüyle aynı toplam enerjiyi veren sabit düzey; enerji esaslı zaman ortalaması.

Sembol: Leq, LAeq,TBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 5

Eşdeğer yutum alanı (equivalent absorption area)

A = Σ Si α_i. Odanın toplam yutumu.

Sembol: ABirim: m²İlk geçtiği yer: Ders 4

Etkin değer (RMS) (root mean square)

Sinyalin karesinin zaman ortalamasının karekökü. Enerjiyle ilişkili olduğu için ses ve titreşim düzeyleri RMS ile hesaplanır. Sinüste tepe/√2.

Sembol: prmsİlk geçtiği yer: Ders 1a

Frekans (frequency)

Bir saniyedeki salınım sayısı. f = 1/T. Açısal frekans ω = 2πf [rad/s].

Sembol: fBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 1a

Frekans oranı (frequency ratio)

Zorlama frekansının doğal frekansa oranı: η = ω/ωn.

Sembol: ηİlk geçtiği yer: Ders 1c

Fresnel sayısı (Fresnel number)

N = 2δ/λ; δ bariyerin oluşturduğu yol farkı. N büyüdükçe bariyer azalımı artar.

Sembol: Nİlk geçtiği yer: Ders 3

Genleşme odası (expansion chamber)

Kesiti büyüyen bir boru bölümünden oluşan en basit reaktif susturucu.

İlk geçtiği yer: Ders 6

Geri beslemeli kontrol (feedback control)

Yalnız hata sensörünün sinyalini ters işaretle geri veren aktif kontrol (ör. gürültü önleyici kulaklık).

İlk geçtiği yer: Ders 9

Gözenekli yutucu malzeme (porous absorber)

Cam yünü, taş yünü, açık gözenekli köpük gibi malzemeler; sesi gözeneklerdeki sürtünmeyle ısıya çevirir. Yüksek frekanslarda etkilidir.

İlk geçtiği yer: Ders 6

Günlük maruziyet düzeyi (daily noise exposure level)

Çalışma süresindeki LAeq'nin 8 saate normalleştirilmesi: LEX,8h = LAeq,Te + 10 log(Te/8 saat). Derste LEP,d olarak da gösterildi.

Sembol: LEX,8hBirim: dB(A)İlk geçtiği yer: Ders 5

Gürültü (noise)

İstenmeyen, rahatsız eden ya da zarar veren ses. Tanımı alıcıya bağlıdır.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Gürültü azalması (noise reduction)

Bir elemanın (duvar, susturucu) iki tarafında aynı anda ölçülen düzeylerin farkı.

Sembol: NRBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 6

Gürültü bariyeri (noise barrier)

Kaynak ile alıcı arasındaki görüş hattını kesen duvar, set ya da bina. Ses alıcıya yalnız kenardan kırınarak ulaşır.

İlk geçtiği yer: Ders 3

Gürültü dozimetresi (noise dosimeter)

Çalışanın üzerine takılan, vardiya boyunca LAeq ve dozu kaydeden ölçüm cihazı.

İlk geçtiği yer: Ders 5

Gürültü dozu (noise dose)

Maruziyetin ölçüt düzeye (8 saatte 85 dB(A)) oranı: D = 100·10^((LEX,8h − 85)/10).

Sembol: DBirim: %İlk geçtiği yer: Ders 5

Hareket geçirgenliği (motion (displacement) transmissibility)

Yalıtılan cihazın genliğinin titreşen tabanın genliğine oranı: Td = X/Y.

Sembol: Tdİlk geçtiği yer: Ders 7b

Harmonik hareket (harmonic motion)

x(t) = X cos(ωt − φ) biçimindeki sinüs biçimli hareket.

İlk geçtiği yer: Ders 1c

Havada yayılan ses (airborne sound)

Kaynağın havayı doğrudan titreştirdiği ve havada ilerleyen ses.

İlk geçtiği yer: Ders 7a

Helmholtz rezonatörü (Helmholtz resonator)

Dar bir boyun ile arkasındaki hava hacminden oluşan rezonans yutucu; boyundaki hava kütle, hacimdeki hava yay gibi davranır.

Sembol: f₀Birim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 6

Hizasızlık (kaplin ayar bozukluğu) (misalignment)

Birbirine bağlı iki milin eksenlerinin çakışmaması. Devir frekansının katlarında titreşim çizgileri oluşturur; hizalama ve esnek kaplinle giderilir.

İlk geçtiği yer: Ders 13

İleri beslemeli kontrol (feedforward control)

Gürültüyü önceden algılayan bir referans sensörüyle çalışan aktif kontrol; hata sensörüne göre uyarlanır.

İlk geçtiği yer: Ders 9

İletim hatası (transmission error (TE))

Çıkış dişlisinin gerçek konumu ile dişli çifti kusursuz eşlenik olsaydı bulunacağı konum arasındaki fark (Welbourn). Dişli gürültüsünün temel uyarı mekanizması kabul edilir.

Sembol: TEBirim: µm ya da radİlk geçtiği yer: Ders 14

İletim kaybı (transmission loss)

Bir duvar ya da susturucuya gelen güç ile iletilen güç oranının desibeli: TL = 10 log(1/τ).

Sembol: TL (R)Birim: dBİlk geçtiği yer: Ders 6

İvmeölçer (accelerometer)

Titreşim ivmesini ölçen sensör. Çoğunlukla piezoelektrik; ölçtüğü frekans aralığı kendi rezonansının ve bağlama biçiminin altında kalır.

İlk geçtiği yer: Ders 1c

Kalite faktörü (quality factor)

Rezonans tepesinin keskinliği; küçük sönümde Q ≈ 1/(2ζ). Akustikteki yönlülük katsayısı Q ile karıştırılmamalı.

Sembol: Qİlk geçtiği yer: Ders 1c

Kanat geçiş frekansı (blade passing frequency)

fKG = z·n/60 (z kanat sayısı, n dev/dk). Fan tonları bu frekansta ve harmoniklerinde oluşur.

Sembol: fKGBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 8

Kapsül (akustik muhafaza) (acoustical enclosure)

Kaynağı saran, içi yutucuyla kaplı, ağır ve sızdırmaz cidarlı muhafaza. Açıklık ve sızıntılar başarımını belirgin biçimde düşürür; havalandırması susturucudan geçmelidir.

İlk geçtiği yer: Ders 12

Karakteristik empedans (characteristic impedance)

Ortam yoğunluğu ile ses hızının çarpımı. Düzlem dalgada basınç ile parçacık hızı oranıdır. 20 °C havada yaklaşık 413 Pa·s/m.

Sembol: ρcBirim: Pa·s/m (rayl)İlk geçtiği yer: Ders 1a

Karakteristik mesafe (characteristic source dimension)

Kaynağı içine alan kutunun boyutlarından: d₀ = √((l₁/2)² + (l₂/2)² + l₃²). Yarım küre yarıçapı en az 2d₀ seçilir.

Sembol: d₀Birim: mİlk geçtiği yer: Ders 2

Kavrama oranı (contact ratio)

Aynı anda temasta bulunan diş çifti sayısının ortalaması. Toplam kavrama oranını artırmak genellikle dişli gürültüsünü azaltır.

Sembol: εİlk geçtiği yer: Ders 14

Koherent kaynaklar (coherent sources)

Aynı frekansta ve sabit faz farkıyla çalışan kaynaklar. Toplam, faz farkına bağlıdır: eşit iki kaynak aynı fazda +6 dB, karşıt fazda sönüm.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Korelasyonsuz kaynaklar (uncorrelated (incoherent) sources)

Aralarında sabit faz ilişkisi olmayan kaynaklar (ör. iki bağımsız makina). Düzeyleri enerji esaslı toplanır: eşit iki kaynak +3 dB.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Kritik (koinsidans) frekansı (critical (coincidence) frequency)

Plakadaki eğilme dalgasının havadaki ses dalgasıyla çakıştığı en düşük frekans; burada iletim kaybı çukur yapar.

Sembol: fcBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 7a

Kritik sönüm (critical damping)

Sistemin salınım yapmadan en hızlı dengeye döndüğü sönüm değeri: ck = 2√(km).

Sembol: ckBirim: N·s/mİlk geçtiği yer: Ders 1c

Kuadrupol kaynak (quadrupole)

Serbest türbülanstan doğan, dört yapraklı yayan kaynak (jet gürültüsü); ses gücü hızın 8. kuvvetiyle artar.

İlk geçtiği yer: Ders 8

Kuvvet geçirgenliği (force transmissibility)

Tabana iletilen kuvvet genliğinin makinadaki zorlama kuvveti genliğine oranı: TF = FT/F₀.

Sembol: TFİlk geçtiği yer: Ders 7b

Kütle yasası (mass law)

Kütle kontrollü bölgede tek katlı duvarın iletim kaybının kütle ya da frekans iki katına çıkınca yaklaşık 6 dB artması.

İlk geçtiği yer: Ders 7a

Logaritmik azalma (logarithmic decrement)

Serbest sönümlü titreşimde ardışık iki tepenin oranının doğal logaritması: δ = ln(x₁/x₂) ≈ 2πζ (küçük sönümde).

Sembol: δİlk geçtiği yer: Ders 1c

Monopol kaynak (monopole)

Her yöne eşit yayan, hacmi ya da debisi dalgalanan kaynak; akış kaynaklı ses gücü hızın 4. kuvvetiyle artar.

İlk geçtiği yer: Ders 8

NC eğrileri (noise criteria curves)

İç mekân havalandırma gürültüsü için oktav bant sınır eğrileri; spektrumun değdiği en yüksek eğrinin numarası NC değeridir.

Sembol: NCİlk geçtiği yer: Ders 10

Nokta kaynak (point source)

Boyutları alıcıya uzaklığa göre küçük kaynak. Serbest alanda uzaklık iki katına çıkınca düzey 6 dB azalır.

İlk geçtiği yer: Ders 3

NR eğrileri (noise rating curves)

Avrupa'da kullanılan oktav bant eğrileri: L = A + B·NR. Spektrumun değdiği en yüksek eğrinin numarası NR değeridir.

Sembol: NRİlk geçtiği yer: Ders 10

Oda modu (room mode)

Kapalı bir hacmin doğal titreşim biçimi ve frekansı. Dikdörtgen odada eksenel, teğetsel ve eğik modlar vardır.

Sembol: fnx ny nzBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 4

Oda sabiti (room constant)

R = S ᾱ/(1 − ᾱ). Çınlanım alanının düzeyini belirler: 10 log(4/R).

Sembol: RBirim: m²İlk geçtiği yer: Ders 4

Oktav bandı (octave band)

Üst sınır frekansı alt sınırın iki katı olan frekans bandı: f₂ = 2f₁, merkez frekans f₀ = √(f₁f₂).

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Ortam düzeltmesi (environmental correction)

Ölçüm ortamındaki yansımaların ses basıncını yükseltmesini düzelten terim. Serbest alana yakın ortamda sıfıra yakındır.

Sembol: K₂Birim: dBİlk geçtiği yer: Ders 2

Ölçüm yüzeyi (measurement surface)

Ses gücü ölçümünde kaynağı saran sanal yüzey (yarım küre, kutu). LW = Lpf + 10 log(S/S₀).

Sembol: SBirim: m²İlk geçtiği yer: Ders 2

Periyot (period)

Periyodik bir sinyalin kendini yinelediği süre.

Sembol: TBirim: sİlk geçtiği yer: Ders 1a

Pompalama frekansı (pumping frequency)

fp = N·m/60 (N dev/dk, m çark kanat sayısı ya da turdaki basınç çevrimi sayısı). Pompa gürültüsünün ve titreşiminin temel tonu.

Sembol: fpBirim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 11

Rezonans (resonance)

Zorlama frekansının doğal frekansa yaklaşmasıyla genliğin büyümesi. Genliği yalnız sönüm sınırlar.

İlk geçtiği yer: Ders 1c

Rulman ön yükü (bearing preload)

Rulmanın montajda eksenel boşluk bırakılmadan, belirli bir sıkılıkla yüklenmesi. Rulmanın rijitliğini ve sönümünü değiştirir; dişli kutusu titreşimine etkisi çalışma devrine göre artırıcı ya da azaltıcı olabilir.

İlk geçtiği yer: Ders 14

Serbest alan (free field)

Yansıtıcı yüzeyin olmadığı, sesin her yöne engelsiz yayıldığı alan.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Serbestlik derecesi (degree of freedom)

Sistemin konumunu tanımlamak için gereken bağımsız koordinat sayısı.

İlk geçtiği yer: Ders 1c

Ses (sound)

Esnek bir ortamda (hava, su, katı) yayılan küçük basınç ve yoğunluk dalgalanması. Ortamın parçacıkları yerinde salınır; madde taşınmaz.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Ses basıncı (sound pressure)

Bir noktadaki anlık basıncın atmosfer basıncından farkı. Mikrofonun ölçtüğü büyüklüktür.

Sembol: pBirim: Paİlk geçtiği yer: Ders 1a

Ses basıncı düzeyi (sound pressure level)

Lp = 20 log(prms/p₀), p₀ = 20 µPa. Ölçüm noktasına ve ortama bağlıdır.

Sembol: LpBirim: dB (ref. 20 µPa)İlk geçtiği yer: Ders 1b

Ses düzeyi ölçer (sound level meter)

Mikrofon, ön yükselteç, frekans ağırlıklandırma süzgeci, RMS dedektörü ve göstergeden oluşan ölçüm cihazı.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Ses etkilenim düzeyi (SEL) (sound exposure level)

Bir olayın bütün ses enerjisinin 1 saniyeye sıkıştırılmış eşdeğer düzeyi: LE = Leq,T + 10 log(T/1 s).

Sembol: LEBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 5

Ses gücü (sound power)

Kaynağın birim zamanda yaydığı toplam akustik enerji. Ortama ve uzaklığa bağlı değildir; kaynağın kendi özelliğidir.

Sembol: WBirim: Wİlk geçtiği yer: Ders 1a

Ses gücü çevirme katsayısı (acoustical conversion efficiency)

Makinanın yaydığı ses gücünün anma gücüne oranı, F = W/Wm. Çok küçüktür (elektrik motorlarında 10⁻⁸–10⁻⁷ mertebesi); makina türüne göre çizelgelerden alınır.

Sembol: Fİlk geçtiği yer: Ders 11

Ses gücü düzeyi (sound power level)

LW = 10 log(W/W₀), W₀ = 10⁻¹² W. Kaynağın özelliğidir.

Sembol: LWBirim: dB (ref. 10⁻¹² W)İlk geçtiği yer: Ders 1b

Ses hızı (speed of sound)

Ses dalgasının ortamda ilerleme hızı. 20 °C havada yaklaşık 343 m/s; sıcaklıkla artar.

Sembol: cBirim: m/sİlk geçtiği yer: Ders 1a

Ses iletim katsayısı (sound transmission coefficient)

Bir duvara gelen ses gücünün öbür tarafa geçen kesri.

Sembol: τİlk geçtiği yer: Ders 7a

Ses şiddeti (sound intensity)

Birim alandan birim zamanda geçen ortalama ses enerjisi; yönü olan bir büyüklük. Serbest alanda ve kaynaktan uzakta I = p²_rms/(ρc).

Sembol: IBirim: W/m²İlk geçtiği yer: Ders 1a

Ses şiddeti düzeyi (sound intensity level)

LI = 10 log(I/I₀), I₀ = 10⁻¹² W/m².

Sembol: LIBirim: dB (ref. 10⁻¹² W/m²)İlk geçtiği yer: Ders 1b

Ses şiddeti probu (sound intensity probe)

Küçük bir aralıkla karşılıklı yerleştirilmiş, faz uyumlu iki mikrofon. Basınçların ortalaması ve farkından ses şiddeti hesaplanır.

İlk geçtiği yer: Ders 2

Sönüm oranı (damping ratio)

Viskoz sönüm katsayısının kritik sönüme oranı: ζ = c/ck = c/(2√(km)). Derste ξ ile de gösterildi.

Sembol: ζİlk geçtiği yer: Ders 1c

Spektrum (spectrum)

Bir sinyalin enerjisinin ya da genliğinin frekansa göre dağılımı. Gürültü kontrolü her zaman frekansa bağlı yapılır.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Statik çökme (static deflection)

Makinanın ağırlığı altında yalıtıcıların çökmesi: δ_st = mg/k. fn ≈ 15,76/√δ_st[mm] Hz.

Sembol: δ_stBirim: mmİlk geçtiği yer: Ders 7b

Susturucu (silencer, muffler)

Kanal, boru ya da egzozda yayılan sesi azaltan eleman; yutucu (dissipatif) ve reaktif türleri vardır.

İlk geçtiği yer: Ders 6

Tepe değeri (peak value)

Sinyalin sıfırdan ölçülen en büyük mutlak değeri. Sinüste genliğe eşittir.

Sembol: p̂İlk geçtiği yer: Ders 1a

Tepeden tepeye değer (peak-to-peak value)

Sinyalin en büyük ve en küçük değeri arasındaki fark. Sinüste tepe değerinin iki katıdır.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Titreşim yalıtımı (vibration isolation)

Kütle ile taban arasına esnek eleman koyarak titreşimin geçişini azaltma. η > √2'de etkilidir.

İlk geçtiği yer: Ders 7b

Trafik gürültüsü indeksi (traffic noise index)

TNI = 4L10 − 3L90 − 30; trafik gürültüsündeki dalgalanmayı ağır cezalandıran rahatsızlık göstergesi.

Sembol: TNIBirim: dB(A)İlk geçtiği yer: Ders 10

Uzak alan (far field)

Kaynaktan yeterince uzak bölge. Dalga yerel olarak düzlem dalgaya benzer; nokta kaynakta uzaklık iki katına çıkınca düzey 6 dB azalır.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Üçte bir oktav bandı (one-third-octave band)

Bir oktavın üçe bölünmesiyle elde edilen bant: f₂ = 2^(1/3) f₁. Üç komşu 1/3 oktav bandı bir oktav bandını oluşturur.

İlk geçtiği yer: Ders 1b

Yakın alan (near field)

Kaynağa çok yakın bölge. Basınç ile parçacık hızı aynı fazda değildir; uzaklık kuralları geçerli değildir, ölçüm yanıltıcıdır.

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Yan bant (sideband)

Genlik modülasyonu yüzünden bir ana çizginin iki yanında f ± k·fmod konumlarında oluşan çizgiler. Dişlide aralıkları hatalı milin devir frekansını gösterir.

Birim: Hzİlk geçtiği yer: Ders 14

Yapı kaynaklı ses (structure-borne sound)

Yapıya mekanik olarak iletilen titreşimin başka bir yüzeyden ses olarak yayılması.

İlk geçtiği yer: Ders 7a

Yarı yankısız oda (hemi-anechoic room)

Duvarları ve tavanı yutucu, zemini sert olan ölçüm odası; yansıtıcı düzlem üstünde serbest alan oluşturur.

İlk geçtiği yer: Ders 2

Yayınık alan (diffuse field)

Çok sayıda yansımanın üst üste bindiği, ses enerjisinin her yönden eşit geldiği ve düzeyin her yerde yaklaşık aynı olduğu alan (ör. çınlanım odası).

İlk geçtiği yer: Ders 1a

Yönlülük indeksi (directivity index)

DI = 10 log Q_θ = Lpθ − L̄_p. Bir doğrultunun ortalamadan kaç dB yüksek olduğu.

Sembol: DIBirim: dBİlk geçtiği yer: Ders 2

Yönlülük katsayısı (directivity factor)

Bir doğrultudaki şiddetin, aynı gücün eşit dağılması durumundaki ortalama şiddete oranı: Q_θ = 10^((Lpθ − L̄_p)/10). Zemin ve duvarların etkisi de Q ile hesaba katılır (sert zemin Q = 2).

Sembol: Q_θİlk geçtiği yer: Ders 2

Yutum katsayısı (sound absorption coefficient)

Yüzeye gelen ses enerjisinin yutulan kesri, 0 ile 1 arası; frekansa bağlıdır.

Sembol: αİlk geçtiği yer: Ders 4

Yüzdelik düzey (percentile level)

Ölçüm süresinin %N'inde aşılan düzey. L90 arka planı, L10 sık gelen yüksek düzeyleri anlatır.

Sembol: LN (L10, L50, L90)Birim: dBİlk geçtiği yer: Ders 5

Yüzde yalıtım (isolation efficiency)

100·(1 − T). Uygulamada genellikle %80'in üstü hedeflenir.

Birim: %İlk geçtiği yer: Ders 7b

Zaman ağırlıklandırması (time weighting)

Ses düzeyi ölçerin RMS değerini hangi zaman sabitiyle ortaladığı: F (hızlı, 125 ms), S (yavaş, 1 s).

İlk geçtiği yer: Ders 1b