Bu sözlük, kaynakta geçen terimlerin Türkçe karşılıklarını, İngilizce eşdeğerlerini ve tek cümlelik tanımlarını verir. Türkçe terimler İTÜ ders planının ve Türkçe elastisite kaynaklarının (Tameroğlu, İnan) kullandığı karşılıklara göre seçildi. Tanımın sonundaki bağlantı, terimin ayrıntılı anlatıldığı derse götürür. İngilizce kaynak okurken bir terimin Türkçesini aramak için tarayıcınızın sayfa içi aramasını (Ctrl+F) kullanabilirsiniz.
A
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Açısal momentumun korunumu conservation of angular momentum | Kütle çiftleri yokken gerilme tansörünün simetrik olmasını ($\sigma_{ij}=\sigma_{ji}$) sağlayan denge yasası. → Ders 04 |
| Airy gerilme fonksiyonu Airy stress function | İkinci türevleri düzlemdeki gerilme bileşenlerini veren ve denge denklemlerini kendiliğinden sağlayan skaler fonksiyon $F(x,y)$. → Ders 10 |
| Anizotropi anisotropy | Malzeme özelliklerinin doğrultuya bağlı olması. → Ders 07 |
| Ankastre mesnet clamped (fixed) support | Yer değiştirmeyi ve dönmeyi engelleyen mesnet; elastisitede genellikle bir noktadaki yer değiştirme ve dönme koşullarıyla modellenir. → Ders 11 |
| Antisimetrik tansör antisymmetric (skew) tensor | İndislerinin yeri değişince işaret değiştiren tansör, $w_{ij}=-w_{ji}$; üç bağımsız bileşeni bir dual vektörle gösterilebilir. → Ders 02 |
| Asal doğrultu principal direction | Kayma gerilmesinin sıfır olduğu düzlemin normali; simetrik tansörün özvektörü. → Ders 02, Ders 04 |
| Asal düzlem principal plane | Üzerinde yalnız normal gerilme bulunan düzlem. → Ders 04 |
| Asal gerilme principal stress | Asal düzlemdeki normal gerilme; gerilme tansörünün özdeğeri. Büyükten küçüğe $\sigma_1\ge\sigma_2\ge\sigma_3$. → Ders 04 |
| Asal şekil değiştirme principal strain | Şekil değiştirme tansörünün özdeğeri; o doğrultudaki lif açısı değişmeden yalnız uzar ya da kısalır. → Ders 06 |
B
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Basit mesnetli kiriş simply supported beam | İki ucunda yalnız düşey tepki oluşan, uçlarda eğilme momenti sıfır olan kiriş. → Ders 11 |
| Beltrami–Michell denklemleri Beltrami–Michell compatibility equations | Uygunluk denklemlerinin Hooke yasası ve denge yardımıyla gerilmeler cinsinden yazılmış hâli. → Ders 08, Ders 09 |
| Betti karşıtlık teoremi Betti's reciprocal theorem | İki yükleme durumunda, birinci yüklerin ikinci durumun yer değiştirmeleri üzerinde yaptığı işin, ikinci yüklerin birinci durumun yer değiştirmeleri üzerinde yaptığı işe eşit olduğunu söyler. → Ders 07 |
| Biharmonik denklem biharmonic equation | $\nabla^4F=0$; kütle kuvvetsiz düzlem elastisitede Airy fonksiyonunun sağlaması gereken denklem. → Ders 10 |
| Birim boydaki dönme açısı twist per unit length | Burulan çubukta birim uzunluk başına kesitlerin birbirine göre dönmesi, $\alpha$. → Ders 14 |
| Birim hacim değişimi dilatation (volumetric strain) | $e=\varepsilon_{kk}$; çok küçük şekil değiştirmede hacmin bağıl değişimi. → Ders 06 |
| Birim şekil değiştirme strain | Boy ve açı değişimlerini ölçen boyutsuz büyüklük, $\varepsilon_{ij}$; “gerinim” de denir. → Ders 05 |
| Bölüm kuralı quotient law | Bilinmeyen bir nicelik her tansörle çarpıldığında tansör veriyorsa, o niceliğin de tansör olduğunu söyleyen kural. → Ders 02 |
| Bredt formülü Bredt–Batho formula | İnce cidarlı kapalı kesitte kayma akımını $q=M_t/(2A_m)$ ve burulma sabitini veren bağıntılar. → Ders 14 |
| Burulma torsion | Çubuğun kendi ekseni etrafında momentle yüklenmesi. → Ders 14 |
| Burulma rijitliği torsional rigidity | $GJ_t$; burulma momentini birim boydaki dönme açısına bağlayan çarpan. → Ders 14 |
| Bünye denklemi constitutive equation | Gerilme ile şekil değiştirme arasındaki, malzemeye özgü bağıntı. → Ders 07 |
C
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Cauchy bağıntısı Cauchy's formula | Bir düzlemdeki gerilme vektörünü gerilme tansörü ve düzlem normaliyle veren bağıntı, $T_i^{(n)}=\sigma_{ji}n_j$. → Ders 03 |
| Cauchy dört yüzlüsü Cauchy tetrahedron | Cauchy bağıntısının türetilmesinde kullanılan, üç yüzü koordinat düzlemlerine paralel küçük dört yüzlü. → Ders 03 |
| Clapeyron teoremi Clapeyron's theorem | Dış kuvvetlerin yaptığı işin toplam şekil değiştirme enerjisinin iki katına eşit olduğunu söyleyen teorem. → Ders 07 |
Ç
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Çarpılma warping | Burulmada dairesel olmayan kesitlerin düzlem kalmayıp eksen doğrultusunda yer değiştirmesi. → Ders 14 |
| Çarpılma fonksiyonu warping function | Eksenel yer değiştirmeyi $w=\alpha\psi(x,y)$ biçiminde veren harmonik fonksiyon $\psi$. → Ders 14 |
| Çok bağlantılı bölge multiply connected region | İçinde delik bulunan, her kapalı eğrinin bölge içinde bir noktaya büzülemediği bölge; uygunluk ek koşullar ister. → Ders 06, Ders 12 |
| Çok küçük şekil değiştirme infinitesimal (small) strain | Yer değiştirme gradyanı bileşenlerinin 1'e göre çok küçük olduğu, doğrusallaştırılmış şekil değiştirme kuramı. → Ders 05 |
D
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Daralma contraction | Bir tansörde iki indisin eşitlenip toplanmasıyla mertebenin iki azaltılması; ör. $T_{ii}$. → Ders 02 |
| Değişmez (invaryant) invariant | Koordinat dönmesiyle değişmeyen büyüklük; ör. $I_1,\ I_2,\ I_3$. → Ders 02, Ders 04 |
| Denge denklemleri equilibrium equations | $\sigma_{ji,j}+f_i=0$; her noktada kuvvet dengesini ifade eden diferansiyel denklemler. → Ders 04 |
| Deviatrik gerilme deviatoric stress | Gerilme tansöründen hidrostatik kısım çıkarıldıktan sonra kalan ve biçim değişimine yol açan kısım, $s_{ij}$. → Ders 04 |
| Deviatrik şekil değiştirme deviatoric strain | Şekil değiştirmenin hacim değişimi içermeyen kısmı, $\tilde\varepsilon_{ij}$. → Ders 06 |
| Diverjans (Gauss) teoremi divergence theorem | Kapalı bir yüzeyden geçen akının, içindeki hacimde diverjansın integraline eşit olduğunu söyleyen teorem. → Ders 02 |
| Doğrudan yöntem direct method | Alan denklemlerini verilen sınır koşulları altında doğrudan integre ederek çözme yöntemi. → Ders 08 |
| Doğrultu kosinüsü direction cosine | İki eksen arasındaki açının kosinüsü; dönüşüm matrisinin elemanı. → Ders 02 |
| Dönen disk rotating disk | Sabit açısal hızla dönen, merkezkaç kütle kuvvetiyle yüklü disk problemi. → Ders 12 |
| Dönme tansörü rotation tensor | Yer değiştirme gradyanının antisimetrik kısmı, $\omega_{ij}=\tfrac12(u_{i,j}-u_{j,i})$. → Ders 05 |
| Dönme vektörü rotation vector | Dönme tansörünün dual vektörü, $\omega_i=\tfrac12e_{ijk}u_{k,j}$. → Ders 05 |
| Dönüşüm matrisi transformation (rotation) matrix | Elemanları doğrultu kosinüsleri olan dik matris, $Q_{ij}$. → Ders 02 |
| Dual vektör dual (axial) vector | Antisimetrik ikinci mertebe tansörün üç bağımsız bileşenini taşıyan vektör. → Ders 02 |
| Duhamel–Neumann bağıntısı Duhamel–Neumann relation | Sıcaklık değişimini de içeren lineer termoelastik gerilme–şekil değiştirme bağıntısı. → Ders 08 |
| Düzlemsel gerilme plane stress | Düzlem dışı gerilme bileşenlerinin sıfır kabul edildiği hâl; düzlemi içinde yüklü ince levhalar için. → Ders 09 |
| Düzlemsel şekil değiştirme plane strain | Düzlem dışı yer değiştirmenin sıfır olduğu hâl; uzun cisimler (baraj, tünel, boru) için. → Ders 09 |
E
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Eğri çubuk curved beam | Ekseni eğri olan çubuk; saf eğilmesinin kesin çözümü kutupsal koordinatlarda bulunur. → Ders 13 |
| Eksenel simetrik problem axisymmetric problem | Geometri ve yüklemenin kutupsal açı $\theta$'dan bağımsız olduğu problem. → Ders 12 |
| Elastik katsayılar tansörü elasticity (stiffness) tensor | Gerilmeyi şekil değiştirmeye bağlayan dördüncü mertebe tansör, $C_{ijkl}$. → Ders 07 |
| Elastisite modülü Young's modulus | Tek eksenli gerilmede gerilmenin boyuna birim şekil değiştirmeye oranı, $E$; Young modülü de denir. → Ders 07 |
| Elastisite teorisi theory of elasticity | Şekil değiştirebilen katıların elastik davranışını alan denklemleri ve sınır koşullarıyla kesin olarak inceleyen kuram. → Ders 01 |
| Enine izotropik transversely isotropic | Bir eksen etrafındaki her dönmede özellikleri değişmeyen malzeme; 5 bağımsız sabit. → Ders 07 |
| En büyük kayma gerilmesi maximum shear stress | $\tau_{\max}=(\sigma_1-\sigma_3)/2$; en büyük ve en küçük asal doğrultulara $45^\circ$ eğik düzlemlerde oluşur. → Ders 04 |
| Esneklik tansörü compliance tensor | Şekil değiştirmeyi gerilmeye bağlayan tansör, $S_{ijkl}$; elastik katsayılar tansörünün tersi. → Ders 07 |
| Euler–Almansi tansörü Euler–Almansi strain tensor | Boy değişimini şekil değiştirmiş konfigürasyondaki koordinatlarla ölçen sonlu şekil değiştirme tansörü. → Ders 05 |
F
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Flamant problemi Flamant problem | Yarı düzlemin yüzeyine etkiyen çizgisel tekil yükün oluşturduğu gerilme alanı. → Ders 13 |
G
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Galerkin vektörü Galerkin vector | Kütle kuvvetsiz Navier denklemini $\nabla^4\vect G=\vect 0$ biçimine indirgeyen vektör fonksiyon. → Ders 08 |
| Genelleştirilmiş düzlemsel gerilme generalized plane stress | İnce levhada büyüklüklerin kalınlık boyunca ortalamasıyla kurulan düzlemsel gerilme kuramı. → Ders 09 |
| Genelleştirilmiş Hooke yasası generalized Hooke's law | Gerilme ile şekil değiştirme arasındaki en genel lineer bağıntı, $\sigma_{ij}=C_{ijkl}\varepsilon_{kl}$. → Ders 07 |
| Gerilme stress | Bir iç yüzeyde birim alana düşen iç kuvvet. → Ders 03 |
| Gerilme fonksiyonu stress function | Türevleri gerilmeleri veren ve denge denklemlerini özdeş olarak sağlayan yardımcı fonksiyon. → Ders 10, Ders 14 |
| Gerilme formülasyonu stress formulation | Bilinmeyen olarak gerilmeleri alan; denge ve Beltrami–Michell denklemlerini çözen formülasyon. → Ders 08 |
| Gerilme sınır koşulu traction boundary condition | Sınırın bir kısmında gerilme vektörünün verilmesi, $\sigma_{ji}n_j=\bar T_i$. → Ders 08 |
| Gerilme tansörü stress tensor | Bir noktadaki gerilme durumunu tam olarak tanımlayan ikinci mertebe simetrik tansör, $\sigma_{ij}$. → Ders 03 |
| Gerilme vektörü traction (stress vector) | Belirli bir düzlemde birim alana etkiyen iç kuvvet vektörü, $\vect T^{(\vect n)}$. → Ders 03 |
| Gerilme yığılması stress concentration | Delik, çentik gibi geometrik süreksizliklerin çevresinde gerilmenin yerel olarak artması. → Ders 13 |
| Gerilme yığılma katsayısı stress concentration factor | En büyük yerel gerilmenin uzak alan gerilmesine oranı, $K_t$. → Ders 13 |
| Gradyan gradient | Bir alanın konuma göre türevi; skaler için $\phi_{,i}$, vektör için $u_{i,j}$. → Ders 01, Ders 02 |
| Green–Lagrange şekil değiştirme tansörü Green–Lagrange strain tensor | Boy değişimini başlangıç koordinatlarıyla ölçen sonlu şekil değiştirme tansörü, $E_{ij}$. → Ders 05 |
H
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Hacim modülü bulk modulus | Hidrostatik gerilmenin birim hacim değişimine oranı, $K$. → Ders 07 |
| Hareket denklemleri equations of motion | $\sigma_{ji,j}+f_i=\rho\ddot u_i$; lineer momentumun korunumunun yerel biçimi. → Ders 04 |
| Hidrostatik (ortalama) gerilme hydrostatic (mean) stress | Normal gerilmelerin ortalaması, $\sigma_m=\sigma_{kk}/3$. → Ders 04 |
| Homojen malzeme homogeneous material | Özellikleri noktadan noktaya değişmeyen malzeme. → Ders 01 |
| Hooke yasası Hooke's law | Lineer elastik malzemede gerilme ile şekil değiştirme arasındaki doğrusal bağıntı. → Ders 07 |
I
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Isıl genleşme katsayısı coefficient of thermal expansion | Birim sıcaklık değişimi başına serbest ısıl birim uzama, $\alpha$. → Ders 08 |
| Isıl gerilme thermal stress | Isıl şekil değiştirmenin dış mesnetler ya da cismin kendi içindeki uyumsuzluk nedeniyle engellenmesiyle oluşan gerilme. → Ders 08 |
İ
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| İki boyutlu elastisite plane elasticity | Bilinmeyenlerin yalnız iki koordinata bağlı olduğu elastisite problemleri. → Ders 09 |
| İnce cidarlı kesit thin-walled section | Cidar kalınlığı kesit boyutlarına göre çok küçük olan açık ya da kapalı kesit. → Ders 14 |
| İndis notasyonu index notation | Vektör ve tansör bileşenlerini alt indislerle ve toplama kuralıyla yazma yöntemi. → Ders 01 |
| İşaret kabulü sign convention | Gerilme bileşenlerinin hangi yüzde hangi yönde pozitif sayılacağını belirleyen uylaşım. → Ders 03 |
| İzotropi isotropy | Malzeme özelliklerinin her doğrultuda aynı olması. → Ders 07 |
| İzotropik tansör isotropic tensor | Her koordinat dönmesinde bileşenleri değişmeyen tansör; ör. $\delta_{ij}$ ve $e_{ijk}$. → Ders 02 |
J
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Jacobi determinantı Jacobian | $J=\det F$; şekil değiştirmiş hacim elemanının başlangıçtaki hacim elemanına oranı. → Ders 05 |
K
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Kabul edilebilir gerilme alanı admissible stress field | Denge denklemlerini (ve gerekirse sınır koşullarını) sağlayan gerilme alanı. → Ders 04 |
| Kalın cidarlı boru thick-walled cylinder | Cidar kalınlığı yarıçapına göre küçük olmayan, iç ve dış basınç altındaki boru (Lamé problemi). → Ders 12 |
| Kama wedge | İki doğru kenarla sınırlı, bir tepe noktası olan düzlem bölge. → Ders 13 |
| Karakteristik denklem characteristic equation | Asal değerleri veren kübik denklem, $\lambda^3-I_1\lambda^2+I_2\lambda-I_3=0$. → Ders 02, Ders 04 |
| Karma sınır koşulu mixed boundary condition | Sınırın bir kısmında gerilme, kalan kısmında yer değiştirme verilmesi. → Ders 08 |
| Kartezyen tansör Cartesian tensor | Dik Kartezyen eksen takımları arasındaki dönmelerde belirli bir kurala göre dönüşen nicelik. → Ders 02 |
| Kayma akımı shear flow | İnce cidarda kayma gerilmesi ile cidar kalınlığının çarpımı, $q=\tau t$. → Ders 14 |
| Kayma gerilmesi shear stress | Düzleme teğet gerilme bileşeni. → Ders 03 |
| Kayma modülü shear modulus | Kayma gerilmesinin mühendislik kayma şekil değiştirmesine oranı, $G=\mu$. → Ders 07 |
| Kesim yöntemi method of sections | Cismi hayalî bir yüzeyle keserek iç kuvvetleri görünür kılma yöntemi (Euler–Cauchy kesme ilkesi). → Ders 03 |
| Kirsch problemi Kirsch problem | Uzaktan çekilen levhadaki dairesel deliğin çevresindeki gerilme dağılımı; delik kenarında gerilme üç katına çıkar. → Ders 13 |
| Konfigürasyon configuration | Cismin belirli bir andaki geometrisi; başlangıç (referans) ve şekil değiştirmiş konfigürasyon. → Ders 05 |
| Konsol kiriş cantilever beam | Bir ucu ankastre, diğer ucu serbest kiriş. → Ders 11 |
| Kronecker deltası Kronecker delta | $i=j$ için 1, $i\neq j$ için 0 olan sembol, $\delta_{ij}$. → Ders 01 |
| Kutupsal koordinatlar polar coordinates | Düzlemde noktayı yarıçap $r$ ve açı $\theta$ ile tanımlayan koordinatlar. → Ders 12 |
| Kuvvet serisi yöntemi power series method | Airy fonksiyonunu polinom serisi alıp katsayıları biharmonik denklem ve sınır koşullarından bulma yöntemi. → Ders 10 |
| Kübik simetri cubic symmetry | Küpün simetrilerine sahip kristal malzeme; 3 bağımsız elastik sabit. → Ders 07 |
| Küresel gerilme spherical stress | Gerilme tansörünün $\sigma_m\delta_{ij}$ kısmı; yalnız hacim değişimine yol açar. → Ders 04 |
| Kütle kuvveti body force | Cismin hacmine dağılmış kuvvet (ağırlık, merkezkaç kuvveti); birim hacim başına $f_i$. → Ders 03, Ders 04 |
| Kütle kuvveti potansiyeli body force potential | $f_i=-V_{,i}$ olacak biçimde tanımlanan skaler fonksiyon $V$. → Ders 10 |
L
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Lamé problemi Lamé problem | Kalın cidarlı borunun iç ve dış basınç altındaki kesin çözümü. → Ders 12 |
| Lamé sabitleri Lamé constants | İzotropik Hooke yasasındaki $\lambda$ ve $\mu$ sabitleri; $\mu$ kayma modülüdür. → Ders 07 |
| Laplace operatörü Laplacian | $\nabla^2=\partial^2/\partial x_i\partial x_i$; ikinci türevlerin toplamı. → Ders 01 |
| Lineer elastisite linear elasticity | Çok küçük şekil değiştirme ve doğrusal malzeme kabulleriyle kurulan elastisite kuramı. → Ders 01 |
M
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Maddesel (Lagrange) koordinatlar material (Lagrangian) coordinates | Bir parçacığı başlangıç konumu $X_i$ ile tanımlayan koordinatlar. → Ders 05 |
| Michell çözümü Michell solution | Kutupsal koordinatlarda biharmonik denklemin genel seri çözümü. → Ders 13 |
| Mohr dairesi Mohr's circle | Gerilme ya da şekil değiştirme dönüşümünün $(\sigma_n,\tau_n)$ düzleminde daireyle gösterimi. → Ders 03, Ders 04 |
| Monoklinik monoclinic | Tek bir malzeme simetri düzlemine sahip anizotrop malzeme; 13 bağımsız sabit. → Ders 07 |
| Mühendislik kayma şekil değiştirmesi engineering shear strain | Başlangıçta dik iki lif arasındaki açının azalması, $\gamma_{xy}=2\varepsilon_{xy}$. → Ders 05, Ders 06 |
N
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Navier denklemleri Navier (Navier–Cauchy) equations | Denge denklemlerinin yer değiştirmeler cinsinden yazılmış hâli. → Ders 08, Ders 09 |
| Normal gerilme normal stress | Düzleme dik gerilme bileşeni; çekme pozitif. → Ders 03 |
O
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Oktaedral gerilme octahedral stress | Asal eksenlerle eşit açılar yapan düzlemlerdeki normal ve kayma gerilmeleri. → Ders 04 |
| Ortotropik orthotropic | Birbirine dik üç simetri düzlemine sahip malzeme; 9 bağımsız sabit. → Ders 07 |
Ö
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Özdeğer problemi eigenvalue problem | $(T_{ij}-\lambda\delta_{ij})n_j=0$ biçiminde, asal değer ve doğrultuları veren problem. → Ders 02, Ders 04 |
P
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Permütasyon sembolü permutation (Levi-Civita) symbol | $e_{ijk}$; çift permütasyonda $+1$, tek permütasyonda $-1$, iki indis eşitse 0. → Ders 01 |
| Poisson oranı Poisson's ratio | Tek eksenli gerilmede enine birim şekil değiştirmenin boyuna olana oranının eksi işaretlisi, $\nu$. → Ders 07 |
| Prandtl gerilme fonksiyonu Prandtl stress function | Türevleri burulma kayma gerilmelerini veren ve $\nabla^2\phi=-2G\alpha$ denklemini sağlayan fonksiyon $\phi$. → Ders 14 |
R
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Rijit cisim hareketi rigid body motion | Şekil değiştirme oluşturmayan öteleme ve dönme. → Ders 05 |
| Rotasyonel curl | Vektör alanının dönme yoğunluğunu veren işlem, $(\nabla\times\vect u)_i=e_{ijk}u_{k,j}$. → Ders 01 |
S
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Saf eğilme pure bending | Kesitte yalnız eğilme momentinin bulunduğu, kesme kuvvetinin sıfır olduğu yükleme. → Ders 10 |
| Saint-Venant ilkesi Saint-Venant's principle | Statikçe eşdeğer yük dağılımlarının etkilerinin yükten uzaklaştıkça aynılaştığını söyleyen ilke. → Ders 08, Ders 10 |
| Saint-Venant uygunluk denklemleri Saint-Venant compatibility equations | Altı şekil değiştirme bileşeninin tek değerli bir yer değiştirme alanından türeyebilmesi için gereken altı denklem. → Ders 06 |
| Serbest indis free index | Bir terimde bir kez geçen ve denklem sayısını belirleyen indis. → Ders 01 |
| Sıkı geçme shrink (interference) fit | Dış çapı, geçeceği deliğin iç çapından büyük bir parçanın zorla takılması; temas basıncı oluşturur. → Ders 12 |
| Sınır değer problemi boundary value problem | Alan denklemlerinin bir bölgede, sınırda verilen koşullar altında çözülmesi problemi. → Ders 08 |
| Sınır koşulu boundary condition | Cismin sınırında gerilme ya da yer değiştirme için verilen koşul. → Ders 08, Ders 09 |
| Simetrik tansör symmetric tensor | İndislerinin yeri değişince değişmeyen tansör, $T_{ij}=T_{ji}$; asal değerleri gerçeldir. → Ders 02 |
| Süperpozisyon ilkesi principle of superposition | Lineer problemde ayrı yüklemelere ait çözümlerin toplanabilmesi. → Ders 08 |
| Sürekli ortam continuum | Maddenin boşluksuz ve sürekli dağılmış kabul edildiği model; alan büyüklükleri türevlenebilir. → Ders 01 |
Ş
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Şekil değiştirme deformation | Cismin boyutlarının ve biçiminin yük altında değişmesi. → Ders 05 |
| Şekil değiştirme enerjisi yoğunluğu strain energy density | Birim hacimde depolanan elastik enerji, $U=\tfrac12\sigma_{ij}\varepsilon_{ij}$. → Ders 07 |
| Şekil değiştirme gradyanı deformation gradient | $F_{ij}=\partial x_i/\partial X_j$; başlangıçtaki çizgi elemanını şekil değiştirmiş hâline taşıyan tansör. → Ders 05 |
| Şekil değiştirme tansörü strain tensor | Bir noktadaki şekil değiştirme durumunu tanımlayan simetrik ikinci mertebe tansör, $\varepsilon_{ij}$. → Ders 05 |
T
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Tansör tensor | Bileşenleri koordinat dönmesinde belirli bir kurala göre dönüşen nicelik; “tensör” yazımı da yaygındır. → Ders 01, Ders 02 |
| Tekil yük concentrated load | Bir noktada (düzlemde: bir çizgi boyunca) toplanmış kuvvet. → Ders 13 |
| Teklik teoremi uniqueness theorem | Lineer elastostatikte iyi tanımlanmış bir sınır değer probleminin çözümünün tek olduğunu söyleyen teorem. → Ders 08 |
| Tekrarlanan (kukla) indis dummy (repeated) index | Bir terimde iki kez geçen ve üzerinden toplama yapılan indis; adı değiştirilebilir. → Ders 01 |
| Ters yöntem inverse method | Alan denklemlerini sağlayan hazır bir çözüm alıp hangi sınır koşullarına karşılık geldiğini bulma yöntemi. → Ders 08, Ders 10 |
| Toplama kuralı summation convention | Bir terimde iki kez tekrarlanan indis üzerinden 1'den 3'e toplama yapıldığını kabul eden kural (Einstein). → Ders 01 |
U
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Uygunluk denklemleri compatibility equations | Şekil değiştirme bileşenlerinin tek değerli, sürekli bir yer değiştirme alanından türeyebilmesi için gereken koşullar. → Ders 06 |
| Uzaysal (Euler) koordinatlar spatial (Eulerian) coordinates | Parçacığın şekil değiştirmiş konumu $x_i$ ile çalışan koordinatlar. → Ders 05 |
V
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Voigt gösterimi Voigt notation | Simetrik gerilme ve şekil değiştirme tansörlerini altı bileşenli sütunlar, $C_{ijkl}$'yi $6\times6$ matris olarak yazma yöntemi. → Ders 07 |
| Von Mises eşdeğer gerilmesi von Mises equivalent stress | $\sigma_{\text{vM}}=\sqrt{3J_2}$; sünek metallerde akmanın başlangıcını değerlendirmekte kullanılan skaler. → Ders 04 |
Y
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Yarı düzlem half-plane | Bir doğruyla sınırlanmış sonsuz düzlem bölge; yarı sonsuz cismin kesiti. → Ders 13 |
| Yarı ters yöntem semi-inverse method | Çözümün bir kısmını kabul edip kalan bilinmeyenleri alan denklemlerinden bulma yöntemi. → Ders 08, Ders 14 |
| Yer değiştirme displacement | Bir parçacığın son konumu ile başlangıç konumu arasındaki fark, $u_i=x_i-X_i$. → Ders 05 |
| Yer değiştirme formülasyonu displacement formulation | Bilinmeyen olarak yer değiştirmeleri alan ve Navier denklemlerini çözen formülasyon. → Ders 08 |
| Yer değiştirme sınır koşulu displacement boundary condition | Sınırın bir kısmında yer değiştirmelerin verilmesi, $u_i=\bar u_i$. → Ders 08 |
| Yüzey kuvveti surface force | Cismin dış yüzeyine etkiyen dağılı kuvvet; birim alan başına. → Ders 03 |
Z
| Terim (Türkçe / English) | Tanım ve ilgili ders |
|---|---|
| Zar benzetimi membrane analogy | Burulma problemini basınçlı ince zarın sehimine benzeten Prandtl benzetimi; zarın eğimi kayma gerilmesine karşılık gelir. → Ders 14 |
| Zayıf sınır koşulu weak (Saint-Venant) boundary condition | Sınırda noktasal olarak değil, bileşke kuvvet ve moment olarak sağlanan koşul. → Ders 10, Ders 11 |
Kullanım notları
- Tansör / tensör: İTÜ ders planında ve bu kaynakta “tansör” yazılır; Türk Dil Kurumu yazımı “tensör”dür. İkisi aynı kavramdır.
- Şekil değiştirme / birim şekil değiştirme / gerinim: İngilizcedeki strain karşılığıdır. Bu kaynakta “birim şekil değiştirme” ve kısaca “şekil değiştirme” kullanılır.
- Deviatrik / deviatorik: İkisi de kullanılır; ders planına uyularak “deviatrik” seçildi.
- $\gamma_{xy}$ ile $\varepsilon_{xy}$: Mühendislik kayma şekil değiştirmesi tansör bileşeninin iki katıdır. Dönüşüm formüllerinde tansör bileşeni kullanılır.
- Düzlem gerilme hâli / düzlemsel gerilme: Aynı kavramdır; ders planındaki “düzlemsel” sözcüğü tercih edildi.