Akademik / MKC 521 Elastisite Teorisi / Ek B

Ek B · Ekler · ~15 dk

Elastisite terimleri sözlüğü (Türkçe–İngilizce)

Gerilme vektöründen zar benzetimine, elastisite teorisinin temel terimleri: Türkçe karşılık, İngilizce eşdeğer, tek cümlelik tanım ve ilgili ders.

Bu sözlük, kaynakta geçen terimlerin Türkçe karşılıklarını, İngilizce eşdeğerlerini ve tek cümlelik tanımlarını verir. Türkçe terimler İTÜ ders planının ve Türkçe elastisite kaynaklarının (Tameroğlu, İnan) kullandığı karşılıklara göre seçildi. Tanımın sonundaki bağlantı, terimin ayrıntılı anlatıldığı derse götürür. İngilizce kaynak okurken bir terimin Türkçesini aramak için tarayıcınızın sayfa içi aramasını (Ctrl+F) kullanabilirsiniz.

A

A harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Açısal momentumun korunumu
conservation of angular momentum
Kütle çiftleri yokken gerilme tansörünün simetrik olmasını ($\sigma_{ij}=\sigma_{ji}$) sağlayan denge yasası. → Ders 04
Airy gerilme fonksiyonu
Airy stress function
İkinci türevleri düzlemdeki gerilme bileşenlerini veren ve denge denklemlerini kendiliğinden sağlayan skaler fonksiyon $F(x,y)$. → Ders 10
Anizotropi
anisotropy
Malzeme özelliklerinin doğrultuya bağlı olması. → Ders 07
Ankastre mesnet
clamped (fixed) support
Yer değiştirmeyi ve dönmeyi engelleyen mesnet; elastisitede genellikle bir noktadaki yer değiştirme ve dönme koşullarıyla modellenir. → Ders 11
Antisimetrik tansör
antisymmetric (skew) tensor
İndislerinin yeri değişince işaret değiştiren tansör, $w_{ij}=-w_{ji}$; üç bağımsız bileşeni bir dual vektörle gösterilebilir. → Ders 02
Asal doğrultu
principal direction
Kayma gerilmesinin sıfır olduğu düzlemin normali; simetrik tansörün özvektörü. → Ders 02, Ders 04
Asal düzlem
principal plane
Üzerinde yalnız normal gerilme bulunan düzlem. → Ders 04
Asal gerilme
principal stress
Asal düzlemdeki normal gerilme; gerilme tansörünün özdeğeri. Büyükten küçüğe $\sigma_1\ge\sigma_2\ge\sigma_3$. → Ders 04
Asal şekil değiştirme
principal strain
Şekil değiştirme tansörünün özdeğeri; o doğrultudaki lif açısı değişmeden yalnız uzar ya da kısalır. → Ders 06

B

B harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Basit mesnetli kiriş
simply supported beam
İki ucunda yalnız düşey tepki oluşan, uçlarda eğilme momenti sıfır olan kiriş. → Ders 11
Beltrami–Michell denklemleri
Beltrami–Michell compatibility equations
Uygunluk denklemlerinin Hooke yasası ve denge yardımıyla gerilmeler cinsinden yazılmış hâli. → Ders 08, Ders 09
Betti karşıtlık teoremi
Betti's reciprocal theorem
İki yükleme durumunda, birinci yüklerin ikinci durumun yer değiştirmeleri üzerinde yaptığı işin, ikinci yüklerin birinci durumun yer değiştirmeleri üzerinde yaptığı işe eşit olduğunu söyler. → Ders 07
Biharmonik denklem
biharmonic equation
$\nabla^4F=0$; kütle kuvvetsiz düzlem elastisitede Airy fonksiyonunun sağlaması gereken denklem. → Ders 10
Birim boydaki dönme açısı
twist per unit length
Burulan çubukta birim uzunluk başına kesitlerin birbirine göre dönmesi, $\alpha$. → Ders 14
Birim hacim değişimi
dilatation (volumetric strain)
$e=\varepsilon_{kk}$; çok küçük şekil değiştirmede hacmin bağıl değişimi. → Ders 06
Birim şekil değiştirme
strain
Boy ve açı değişimlerini ölçen boyutsuz büyüklük, $\varepsilon_{ij}$; “gerinim” de denir. → Ders 05
Bölüm kuralı
quotient law
Bilinmeyen bir nicelik her tansörle çarpıldığında tansör veriyorsa, o niceliğin de tansör olduğunu söyleyen kural. → Ders 02
Bredt formülü
Bredt–Batho formula
İnce cidarlı kapalı kesitte kayma akımını $q=M_t/(2A_m)$ ve burulma sabitini veren bağıntılar. → Ders 14
Burulma
torsion
Çubuğun kendi ekseni etrafında momentle yüklenmesi. → Ders 14
Burulma rijitliği
torsional rigidity
$GJ_t$; burulma momentini birim boydaki dönme açısına bağlayan çarpan. → Ders 14
Bünye denklemi
constitutive equation
Gerilme ile şekil değiştirme arasındaki, malzemeye özgü bağıntı. → Ders 07

C

C harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Cauchy bağıntısı
Cauchy's formula
Bir düzlemdeki gerilme vektörünü gerilme tansörü ve düzlem normaliyle veren bağıntı, $T_i^{(n)}=\sigma_{ji}n_j$. → Ders 03
Cauchy dört yüzlüsü
Cauchy tetrahedron
Cauchy bağıntısının türetilmesinde kullanılan, üç yüzü koordinat düzlemlerine paralel küçük dört yüzlü. → Ders 03
Clapeyron teoremi
Clapeyron's theorem
Dış kuvvetlerin yaptığı işin toplam şekil değiştirme enerjisinin iki katına eşit olduğunu söyleyen teorem. → Ders 07

Ç

Ç harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Çarpılma
warping
Burulmada dairesel olmayan kesitlerin düzlem kalmayıp eksen doğrultusunda yer değiştirmesi. → Ders 14
Çarpılma fonksiyonu
warping function
Eksenel yer değiştirmeyi $w=\alpha\psi(x,y)$ biçiminde veren harmonik fonksiyon $\psi$. → Ders 14
Çok bağlantılı bölge
multiply connected region
İçinde delik bulunan, her kapalı eğrinin bölge içinde bir noktaya büzülemediği bölge; uygunluk ek koşullar ister. → Ders 06, Ders 12
Çok küçük şekil değiştirme
infinitesimal (small) strain
Yer değiştirme gradyanı bileşenlerinin 1'e göre çok küçük olduğu, doğrusallaştırılmış şekil değiştirme kuramı. → Ders 05

D

D harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Daralma
contraction
Bir tansörde iki indisin eşitlenip toplanmasıyla mertebenin iki azaltılması; ör. $T_{ii}$. → Ders 02
Değişmez (invaryant)
invariant
Koordinat dönmesiyle değişmeyen büyüklük; ör. $I_1,\ I_2,\ I_3$. → Ders 02, Ders 04
Denge denklemleri
equilibrium equations
$\sigma_{ji,j}+f_i=0$; her noktada kuvvet dengesini ifade eden diferansiyel denklemler. → Ders 04
Deviatrik gerilme
deviatoric stress
Gerilme tansöründen hidrostatik kısım çıkarıldıktan sonra kalan ve biçim değişimine yol açan kısım, $s_{ij}$. → Ders 04
Deviatrik şekil değiştirme
deviatoric strain
Şekil değiştirmenin hacim değişimi içermeyen kısmı, $\tilde\varepsilon_{ij}$. → Ders 06
Diverjans (Gauss) teoremi
divergence theorem
Kapalı bir yüzeyden geçen akının, içindeki hacimde diverjansın integraline eşit olduğunu söyleyen teorem. → Ders 02
Doğrudan yöntem
direct method
Alan denklemlerini verilen sınır koşulları altında doğrudan integre ederek çözme yöntemi. → Ders 08
Doğrultu kosinüsü
direction cosine
İki eksen arasındaki açının kosinüsü; dönüşüm matrisinin elemanı. → Ders 02
Dönen disk
rotating disk
Sabit açısal hızla dönen, merkezkaç kütle kuvvetiyle yüklü disk problemi. → Ders 12
Dönme tansörü
rotation tensor
Yer değiştirme gradyanının antisimetrik kısmı, $\omega_{ij}=\tfrac12(u_{i,j}-u_{j,i})$. → Ders 05
Dönme vektörü
rotation vector
Dönme tansörünün dual vektörü, $\omega_i=\tfrac12e_{ijk}u_{k,j}$. → Ders 05
Dönüşüm matrisi
transformation (rotation) matrix
Elemanları doğrultu kosinüsleri olan dik matris, $Q_{ij}$. → Ders 02
Dual vektör
dual (axial) vector
Antisimetrik ikinci mertebe tansörün üç bağımsız bileşenini taşıyan vektör. → Ders 02
Duhamel–Neumann bağıntısı
Duhamel–Neumann relation
Sıcaklık değişimini de içeren lineer termoelastik gerilme–şekil değiştirme bağıntısı. → Ders 08
Düzlemsel gerilme
plane stress
Düzlem dışı gerilme bileşenlerinin sıfır kabul edildiği hâl; düzlemi içinde yüklü ince levhalar için. → Ders 09
Düzlemsel şekil değiştirme
plane strain
Düzlem dışı yer değiştirmenin sıfır olduğu hâl; uzun cisimler (baraj, tünel, boru) için. → Ders 09

E

E harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Eğri çubuk
curved beam
Ekseni eğri olan çubuk; saf eğilmesinin kesin çözümü kutupsal koordinatlarda bulunur. → Ders 13
Eksenel simetrik problem
axisymmetric problem
Geometri ve yüklemenin kutupsal açı $\theta$'dan bağımsız olduğu problem. → Ders 12
Elastik katsayılar tansörü
elasticity (stiffness) tensor
Gerilmeyi şekil değiştirmeye bağlayan dördüncü mertebe tansör, $C_{ijkl}$. → Ders 07
Elastisite modülü
Young's modulus
Tek eksenli gerilmede gerilmenin boyuna birim şekil değiştirmeye oranı, $E$; Young modülü de denir. → Ders 07
Elastisite teorisi
theory of elasticity
Şekil değiştirebilen katıların elastik davranışını alan denklemleri ve sınır koşullarıyla kesin olarak inceleyen kuram. → Ders 01
Enine izotropik
transversely isotropic
Bir eksen etrafındaki her dönmede özellikleri değişmeyen malzeme; 5 bağımsız sabit. → Ders 07
En büyük kayma gerilmesi
maximum shear stress
$\tau_{\max}=(\sigma_1-\sigma_3)/2$; en büyük ve en küçük asal doğrultulara $45^\circ$ eğik düzlemlerde oluşur. → Ders 04
Esneklik tansörü
compliance tensor
Şekil değiştirmeyi gerilmeye bağlayan tansör, $S_{ijkl}$; elastik katsayılar tansörünün tersi. → Ders 07
Euler–Almansi tansörü
Euler–Almansi strain tensor
Boy değişimini şekil değiştirmiş konfigürasyondaki koordinatlarla ölçen sonlu şekil değiştirme tansörü. → Ders 05

F

F harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Flamant problemi
Flamant problem
Yarı düzlemin yüzeyine etkiyen çizgisel tekil yükün oluşturduğu gerilme alanı. → Ders 13

G

G harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Galerkin vektörü
Galerkin vector
Kütle kuvvetsiz Navier denklemini $\nabla^4\vect G=\vect 0$ biçimine indirgeyen vektör fonksiyon. → Ders 08
Genelleştirilmiş düzlemsel gerilme
generalized plane stress
İnce levhada büyüklüklerin kalınlık boyunca ortalamasıyla kurulan düzlemsel gerilme kuramı. → Ders 09
Genelleştirilmiş Hooke yasası
generalized Hooke's law
Gerilme ile şekil değiştirme arasındaki en genel lineer bağıntı, $\sigma_{ij}=C_{ijkl}\varepsilon_{kl}$. → Ders 07
Gerilme
stress
Bir iç yüzeyde birim alana düşen iç kuvvet. → Ders 03
Gerilme fonksiyonu
stress function
Türevleri gerilmeleri veren ve denge denklemlerini özdeş olarak sağlayan yardımcı fonksiyon. → Ders 10, Ders 14
Gerilme formülasyonu
stress formulation
Bilinmeyen olarak gerilmeleri alan; denge ve Beltrami–Michell denklemlerini çözen formülasyon. → Ders 08
Gerilme sınır koşulu
traction boundary condition
Sınırın bir kısmında gerilme vektörünün verilmesi, $\sigma_{ji}n_j=\bar T_i$. → Ders 08
Gerilme tansörü
stress tensor
Bir noktadaki gerilme durumunu tam olarak tanımlayan ikinci mertebe simetrik tansör, $\sigma_{ij}$. → Ders 03
Gerilme vektörü
traction (stress vector)
Belirli bir düzlemde birim alana etkiyen iç kuvvet vektörü, $\vect T^{(\vect n)}$. → Ders 03
Gerilme yığılması
stress concentration
Delik, çentik gibi geometrik süreksizliklerin çevresinde gerilmenin yerel olarak artması. → Ders 13
Gerilme yığılma katsayısı
stress concentration factor
En büyük yerel gerilmenin uzak alan gerilmesine oranı, $K_t$. → Ders 13
Gradyan
gradient
Bir alanın konuma göre türevi; skaler için $\phi_{,i}$, vektör için $u_{i,j}$. → Ders 01, Ders 02
Green–Lagrange şekil değiştirme tansörü
Green–Lagrange strain tensor
Boy değişimini başlangıç koordinatlarıyla ölçen sonlu şekil değiştirme tansörü, $E_{ij}$. → Ders 05

H

H harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Hacim modülü
bulk modulus
Hidrostatik gerilmenin birim hacim değişimine oranı, $K$. → Ders 07
Hareket denklemleri
equations of motion
$\sigma_{ji,j}+f_i=\rho\ddot u_i$; lineer momentumun korunumunun yerel biçimi. → Ders 04
Hidrostatik (ortalama) gerilme
hydrostatic (mean) stress
Normal gerilmelerin ortalaması, $\sigma_m=\sigma_{kk}/3$. → Ders 04
Homojen malzeme
homogeneous material
Özellikleri noktadan noktaya değişmeyen malzeme. → Ders 01
Hooke yasası
Hooke's law
Lineer elastik malzemede gerilme ile şekil değiştirme arasındaki doğrusal bağıntı. → Ders 07

I

I harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Isıl genleşme katsayısı
coefficient of thermal expansion
Birim sıcaklık değişimi başına serbest ısıl birim uzama, $\alpha$. → Ders 08
Isıl gerilme
thermal stress
Isıl şekil değiştirmenin dış mesnetler ya da cismin kendi içindeki uyumsuzluk nedeniyle engellenmesiyle oluşan gerilme. → Ders 08

İ

İ harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
İki boyutlu elastisite
plane elasticity
Bilinmeyenlerin yalnız iki koordinata bağlı olduğu elastisite problemleri. → Ders 09
İnce cidarlı kesit
thin-walled section
Cidar kalınlığı kesit boyutlarına göre çok küçük olan açık ya da kapalı kesit. → Ders 14
İndis notasyonu
index notation
Vektör ve tansör bileşenlerini alt indislerle ve toplama kuralıyla yazma yöntemi. → Ders 01
İşaret kabulü
sign convention
Gerilme bileşenlerinin hangi yüzde hangi yönde pozitif sayılacağını belirleyen uylaşım. → Ders 03
İzotropi
isotropy
Malzeme özelliklerinin her doğrultuda aynı olması. → Ders 07
İzotropik tansör
isotropic tensor
Her koordinat dönmesinde bileşenleri değişmeyen tansör; ör. $\delta_{ij}$ ve $e_{ijk}$. → Ders 02

J

J harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Jacobi determinantı
Jacobian
$J=\det F$; şekil değiştirmiş hacim elemanının başlangıçtaki hacim elemanına oranı. → Ders 05

K

K harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Kabul edilebilir gerilme alanı
admissible stress field
Denge denklemlerini (ve gerekirse sınır koşullarını) sağlayan gerilme alanı. → Ders 04
Kalın cidarlı boru
thick-walled cylinder
Cidar kalınlığı yarıçapına göre küçük olmayan, iç ve dış basınç altındaki boru (Lamé problemi). → Ders 12
Kama
wedge
İki doğru kenarla sınırlı, bir tepe noktası olan düzlem bölge. → Ders 13
Karakteristik denklem
characteristic equation
Asal değerleri veren kübik denklem, $\lambda^3-I_1\lambda^2+I_2\lambda-I_3=0$. → Ders 02, Ders 04
Karma sınır koşulu
mixed boundary condition
Sınırın bir kısmında gerilme, kalan kısmında yer değiştirme verilmesi. → Ders 08
Kartezyen tansör
Cartesian tensor
Dik Kartezyen eksen takımları arasındaki dönmelerde belirli bir kurala göre dönüşen nicelik. → Ders 02
Kayma akımı
shear flow
İnce cidarda kayma gerilmesi ile cidar kalınlığının çarpımı, $q=\tau t$. → Ders 14
Kayma gerilmesi
shear stress
Düzleme teğet gerilme bileşeni. → Ders 03
Kayma modülü
shear modulus
Kayma gerilmesinin mühendislik kayma şekil değiştirmesine oranı, $G=\mu$. → Ders 07
Kesim yöntemi
method of sections
Cismi hayalî bir yüzeyle keserek iç kuvvetleri görünür kılma yöntemi (Euler–Cauchy kesme ilkesi). → Ders 03
Kirsch problemi
Kirsch problem
Uzaktan çekilen levhadaki dairesel deliğin çevresindeki gerilme dağılımı; delik kenarında gerilme üç katına çıkar. → Ders 13
Konfigürasyon
configuration
Cismin belirli bir andaki geometrisi; başlangıç (referans) ve şekil değiştirmiş konfigürasyon. → Ders 05
Konsol kiriş
cantilever beam
Bir ucu ankastre, diğer ucu serbest kiriş. → Ders 11
Kronecker deltası
Kronecker delta
$i=j$ için 1, $i\neq j$ için 0 olan sembol, $\delta_{ij}$. → Ders 01
Kutupsal koordinatlar
polar coordinates
Düzlemde noktayı yarıçap $r$ ve açı $\theta$ ile tanımlayan koordinatlar. → Ders 12
Kuvvet serisi yöntemi
power series method
Airy fonksiyonunu polinom serisi alıp katsayıları biharmonik denklem ve sınır koşullarından bulma yöntemi. → Ders 10
Kübik simetri
cubic symmetry
Küpün simetrilerine sahip kristal malzeme; 3 bağımsız elastik sabit. → Ders 07
Küresel gerilme
spherical stress
Gerilme tansörünün $\sigma_m\delta_{ij}$ kısmı; yalnız hacim değişimine yol açar. → Ders 04
Kütle kuvveti
body force
Cismin hacmine dağılmış kuvvet (ağırlık, merkezkaç kuvveti); birim hacim başına $f_i$. → Ders 03, Ders 04
Kütle kuvveti potansiyeli
body force potential
$f_i=-V_{,i}$ olacak biçimde tanımlanan skaler fonksiyon $V$. → Ders 10

L

L harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Lamé problemi
Lamé problem
Kalın cidarlı borunun iç ve dış basınç altındaki kesin çözümü. → Ders 12
Lamé sabitleri
Lamé constants
İzotropik Hooke yasasındaki $\lambda$ ve $\mu$ sabitleri; $\mu$ kayma modülüdür. → Ders 07
Laplace operatörü
Laplacian
$\nabla^2=\partial^2/\partial x_i\partial x_i$; ikinci türevlerin toplamı. → Ders 01
Lineer elastisite
linear elasticity
Çok küçük şekil değiştirme ve doğrusal malzeme kabulleriyle kurulan elastisite kuramı. → Ders 01

M

M harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Maddesel (Lagrange) koordinatlar
material (Lagrangian) coordinates
Bir parçacığı başlangıç konumu $X_i$ ile tanımlayan koordinatlar. → Ders 05
Michell çözümü
Michell solution
Kutupsal koordinatlarda biharmonik denklemin genel seri çözümü. → Ders 13
Mohr dairesi
Mohr's circle
Gerilme ya da şekil değiştirme dönüşümünün $(\sigma_n,\tau_n)$ düzleminde daireyle gösterimi. → Ders 03, Ders 04
Monoklinik
monoclinic
Tek bir malzeme simetri düzlemine sahip anizotrop malzeme; 13 bağımsız sabit. → Ders 07
Mühendislik kayma şekil değiştirmesi
engineering shear strain
Başlangıçta dik iki lif arasındaki açının azalması, $\gamma_{xy}=2\varepsilon_{xy}$. → Ders 05, Ders 06

N

N harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Navier denklemleri
Navier (Navier–Cauchy) equations
Denge denklemlerinin yer değiştirmeler cinsinden yazılmış hâli. → Ders 08, Ders 09
Normal gerilme
normal stress
Düzleme dik gerilme bileşeni; çekme pozitif. → Ders 03

O

O harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Oktaedral gerilme
octahedral stress
Asal eksenlerle eşit açılar yapan düzlemlerdeki normal ve kayma gerilmeleri. → Ders 04
Ortotropik
orthotropic
Birbirine dik üç simetri düzlemine sahip malzeme; 9 bağımsız sabit. → Ders 07

Ö

Ö harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Özdeğer problemi
eigenvalue problem
$(T_{ij}-\lambda\delta_{ij})n_j=0$ biçiminde, asal değer ve doğrultuları veren problem. → Ders 02, Ders 04

P

P harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Permütasyon sembolü
permutation (Levi-Civita) symbol
$e_{ijk}$; çift permütasyonda $+1$, tek permütasyonda $-1$, iki indis eşitse 0. → Ders 01
Poisson oranı
Poisson's ratio
Tek eksenli gerilmede enine birim şekil değiştirmenin boyuna olana oranının eksi işaretlisi, $\nu$. → Ders 07
Prandtl gerilme fonksiyonu
Prandtl stress function
Türevleri burulma kayma gerilmelerini veren ve $\nabla^2\phi=-2G\alpha$ denklemini sağlayan fonksiyon $\phi$. → Ders 14

R

R harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Rijit cisim hareketi
rigid body motion
Şekil değiştirme oluşturmayan öteleme ve dönme. → Ders 05
Rotasyonel
curl
Vektör alanının dönme yoğunluğunu veren işlem, $(\nabla\times\vect u)_i=e_{ijk}u_{k,j}$. → Ders 01

S

S harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Saf eğilme
pure bending
Kesitte yalnız eğilme momentinin bulunduğu, kesme kuvvetinin sıfır olduğu yükleme. → Ders 10
Saint-Venant ilkesi
Saint-Venant's principle
Statikçe eşdeğer yük dağılımlarının etkilerinin yükten uzaklaştıkça aynılaştığını söyleyen ilke. → Ders 08, Ders 10
Saint-Venant uygunluk denklemleri
Saint-Venant compatibility equations
Altı şekil değiştirme bileşeninin tek değerli bir yer değiştirme alanından türeyebilmesi için gereken altı denklem. → Ders 06
Serbest indis
free index
Bir terimde bir kez geçen ve denklem sayısını belirleyen indis. → Ders 01
Sıkı geçme
shrink (interference) fit
Dış çapı, geçeceği deliğin iç çapından büyük bir parçanın zorla takılması; temas basıncı oluşturur. → Ders 12
Sınır değer problemi
boundary value problem
Alan denklemlerinin bir bölgede, sınırda verilen koşullar altında çözülmesi problemi. → Ders 08
Sınır koşulu
boundary condition
Cismin sınırında gerilme ya da yer değiştirme için verilen koşul. → Ders 08, Ders 09
Simetrik tansör
symmetric tensor
İndislerinin yeri değişince değişmeyen tansör, $T_{ij}=T_{ji}$; asal değerleri gerçeldir. → Ders 02
Süperpozisyon ilkesi
principle of superposition
Lineer problemde ayrı yüklemelere ait çözümlerin toplanabilmesi. → Ders 08
Sürekli ortam
continuum
Maddenin boşluksuz ve sürekli dağılmış kabul edildiği model; alan büyüklükleri türevlenebilir. → Ders 01

Ş

Ş harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Şekil değiştirme
deformation
Cismin boyutlarının ve biçiminin yük altında değişmesi. → Ders 05
Şekil değiştirme enerjisi yoğunluğu
strain energy density
Birim hacimde depolanan elastik enerji, $U=\tfrac12\sigma_{ij}\varepsilon_{ij}$. → Ders 07
Şekil değiştirme gradyanı
deformation gradient
$F_{ij}=\partial x_i/\partial X_j$; başlangıçtaki çizgi elemanını şekil değiştirmiş hâline taşıyan tansör. → Ders 05
Şekil değiştirme tansörü
strain tensor
Bir noktadaki şekil değiştirme durumunu tanımlayan simetrik ikinci mertebe tansör, $\varepsilon_{ij}$. → Ders 05

T

T harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Tansör
tensor
Bileşenleri koordinat dönmesinde belirli bir kurala göre dönüşen nicelik; “tensör” yazımı da yaygındır. → Ders 01, Ders 02
Tekil yük
concentrated load
Bir noktada (düzlemde: bir çizgi boyunca) toplanmış kuvvet. → Ders 13
Teklik teoremi
uniqueness theorem
Lineer elastostatikte iyi tanımlanmış bir sınır değer probleminin çözümünün tek olduğunu söyleyen teorem. → Ders 08
Tekrarlanan (kukla) indis
dummy (repeated) index
Bir terimde iki kez geçen ve üzerinden toplama yapılan indis; adı değiştirilebilir. → Ders 01
Ters yöntem
inverse method
Alan denklemlerini sağlayan hazır bir çözüm alıp hangi sınır koşullarına karşılık geldiğini bulma yöntemi. → Ders 08, Ders 10
Toplama kuralı
summation convention
Bir terimde iki kez tekrarlanan indis üzerinden 1'den 3'e toplama yapıldığını kabul eden kural (Einstein). → Ders 01

U

U harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Uygunluk denklemleri
compatibility equations
Şekil değiştirme bileşenlerinin tek değerli, sürekli bir yer değiştirme alanından türeyebilmesi için gereken koşullar. → Ders 06
Uzaysal (Euler) koordinatlar
spatial (Eulerian) coordinates
Parçacığın şekil değiştirmiş konumu $x_i$ ile çalışan koordinatlar. → Ders 05

V

V harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Voigt gösterimi
Voigt notation
Simetrik gerilme ve şekil değiştirme tansörlerini altı bileşenli sütunlar, $C_{ijkl}$'yi $6\times6$ matris olarak yazma yöntemi. → Ders 07
Von Mises eşdeğer gerilmesi
von Mises equivalent stress
$\sigma_{\text{vM}}=\sqrt{3J_2}$; sünek metallerde akmanın başlangıcını değerlendirmekte kullanılan skaler. → Ders 04

Y

Y harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Yarı düzlem
half-plane
Bir doğruyla sınırlanmış sonsuz düzlem bölge; yarı sonsuz cismin kesiti. → Ders 13
Yarı ters yöntem
semi-inverse method
Çözümün bir kısmını kabul edip kalan bilinmeyenleri alan denklemlerinden bulma yöntemi. → Ders 08, Ders 14
Yer değiştirme
displacement
Bir parçacığın son konumu ile başlangıç konumu arasındaki fark, $u_i=x_i-X_i$. → Ders 05
Yer değiştirme formülasyonu
displacement formulation
Bilinmeyen olarak yer değiştirmeleri alan ve Navier denklemlerini çözen formülasyon. → Ders 08
Yer değiştirme sınır koşulu
displacement boundary condition
Sınırın bir kısmında yer değiştirmelerin verilmesi, $u_i=\bar u_i$. → Ders 08
Yüzey kuvveti
surface force
Cismin dış yüzeyine etkiyen dağılı kuvvet; birim alan başına. → Ders 03

Z

Z harfiyle başlayan terimler
Terim (Türkçe / English)Tanım ve ilgili ders
Zar benzetimi
membrane analogy
Burulma problemini basınçlı ince zarın sehimine benzeten Prandtl benzetimi; zarın eğimi kayma gerilmesine karşılık gelir. → Ders 14
Zayıf sınır koşulu
weak (Saint-Venant) boundary condition
Sınırda noktasal olarak değil, bileşke kuvvet ve moment olarak sağlanan koşul. → Ders 10, Ders 11

Kullanım notları

  • Tansör / tensör: İTÜ ders planında ve bu kaynakta “tansör” yazılır; Türk Dil Kurumu yazımı “tensör”dür. İkisi aynı kavramdır.
  • Şekil değiştirme / birim şekil değiştirme / gerinim: İngilizcedeki strain karşılığıdır. Bu kaynakta “birim şekil değiştirme” ve kısaca “şekil değiştirme” kullanılır.
  • Deviatrik / deviatorik: İkisi de kullanılır; ders planına uyularak “deviatrik” seçildi.
  • $\gamma_{xy}$ ile $\varepsilon_{xy}$: Mühendislik kayma şekil değiştirmesi tansör bileşeninin iki katıdır. Dönüşüm formüllerinde tansör bileşeni kullanılır.
  • Düzlem gerilme hâli / düzlemsel gerilme: Aynı kavramdır; ders planındaki “düzlemsel” sözcüğü tercih edildi.