Akademik / MMI 569 / Terimler sözlüğü

Terimler sözlüğü

Derslerde geçen terimlerin Türkçe ve İngilizce adları, sembolleri, birimleri ve kısa tanımları. Yeni haftalar yayımlandıkça genişler.

116 terim

Terimler (Türkçe alfabe sırası). Sembol sütunundaki gösterim derslerdekiyle aynıdır; kitaptaki karşılığı farklıysa tanımda belirtilir.
TürkçeİngilizceSembolBirimTanımİlk geçtiği ders
akma dayanımıyield strengthσyMPaKalıcı (plastik) şekil değiştirmenin başladığı gerilme; belirgin akma noktası yoksa %0,2 kalıcı şekil değiştirme kaydırmasıyla tanımlanır. SFSF'de Sy.Hafta 1 · 1.1
aşırı yükoverload——Spektrumdaki tekil büyük yük; çekmede çatlak ilerlemesini geciktirebilir, büyük basmada hızlandırabilir.Hafta 11 · 11.1
basamak izleriratchet marks——Yüzey çevresinde kısa radyal çizgiler; birden çok çatlak başlangıcının farklı düzlemlerde birleştiğini gösterir.Hafta 3 · 3.1
Basquin bağıntısıBasquin equationσa = σ′f(2Nf)b—Yüksek çevrimli bölgede S–N eğrisinin log–log doğru olarak gösterimi. Tablo katsayıları tersinme sayısı 2Nf ile kullanılır.Hafta 4 · 4.1
bilyalı dövmeshot peening——Yüzeye bilye püskürterek ince bir basma kalıntı gerilmesi tabakası oluşturma işlemi; şiddet Almen sayısıyla belirtilir.Hafta 8 · 8.1
Coffin–Manson bağıntısıCoffin–Manson relationεp,a = ε′f(2Nf)c—Plastik genleme genliği ile ömür arasındaki log–log doğrusal ilişki.Hafta 5 · 5.2
çatlak çekirdeklenmesi (çatlak başlangıcı)crack nucleation (crack initiation)NiçevrimTekrarlı kayma sonucu tane boyutu mertebesinde ilk çatlağın oluşması. Bu evreye kadar geçen çevrim sayısı çekirdeklenme ömrü Ni.Hafta 1 · 1.1
çatlak ilerlemesicrack growth (crack propagation)NpçevrimOluşmuş bir çatlağın her çevrimde biraz büyümesi. Bu evrenin süresi ilerleme ömrü Np; hızı da/dN (Hafta 6).Hafta 1 · 1.1
çekme dayanımıultimate tensile strengthσuMPaÇekme deneyinde en büyük kuvvetin ilk kesit alanına bölümü (mühendislik gerilmesi). SFSF'de Su.Hafta 1 · 1.1
çentik duyarlılığınotch sensitivityq—q = (Kf − 1)/(Kt − 1); Peterson: q = 1/(1 + α/r).Hafta 7 · 7.1
çevrimcycleN—Yük–zaman geçmişinin periyodik olarak tekrarlanan en küçük parçası; sabit genlikte iki tersinmeden oluşur.Hafta 1 · 1.2
çevrim sayımıcycle counting——Değişken genlikli bir kaydı genlik ve ortalaması belli çevrimlere ayırma işlemi; en yaygını rainflow (yağmur akışı) yöntemi (Hafta 9).Hafta 1 · 1.2
çevrimsel (tekrarlı) yüklemecyclic (repeated) loading——Büyüklüğü zamanla tekrar tekrar değişen yük. Sabit ya da değişken genlikli olabilir.Hafta 1 · 1.1
çevrimsel dayanım katsayısıcyclic strength coefficientK′MPaÇevrimsel eğride plastik genleme genliği 1 iken gerilme genliği.Hafta 5 · 5.1
çevrimsel gerilme–genleme eğrisicyclic stress–strain curveεa = σa/E + (σa/K′)1/n′—Kararlı döngü uçlarından geçen eğri; genliklerle yazılır.Hafta 5 · 5.1
çevrimsel pekleşme üssücyclic strain hardening exponentn′—Çevrimsel eğrinin log–log eğimi; çoğu metalde yaklaşık 0,05–0,25.Hafta 5 · 5.1
çevrimsel sertleşmecyclic hardening——Genleme kontrollü tekrarlı yükte gerilme genliğinin artması; çevrimsel eğri monotonik eğrinin üstündedir.Hafta 5 · 5.1
çevrimsel yumuşamacyclic softening——Genleme kontrollü tekrarlı yükte gerilme genliğinin azalması; çevrimsel eğri monotonik eğrinin altındadır.Hafta 5 · 5.1
değişken genlikli yüklemevariable amplitude loading——Genliği ve ortalaması zamanla değişen yükleme. Tek bir σa, σm, R tanımlanamaz; çevrimler sayılarak ayrıştırılır (Hafta 9).Hafta 1 · 1.2
dönüş noktasıreversal point (turning point)——Yük geçmişinde eğimin işaret değiştirdiği nokta (tepe ya da çukur).Hafta 9 · 9.1
düşük çevrimli yorulmalow-cycle fatigue (LCF)——Her çevrimde belirgin plastik şekil değiştirmenin olduğu, ömrün kısa olduğu rejim; genleme–ömür yöntemiyle incelenir. İki rejim arasındaki sınır malzemeye bağlıdır (Hafta 5, geçiş ömrü).Hafta 1 · 1.1
düzeltme faktörümodifying (correction) factork—Laboratuvar numunesinin yorulma sınırını gerçek parçaya taşımak için çarpılan katsayı (yüzey, boyut, yükleme türü, güvenilirlik). Değerleri kaynağa göre değişir.Hafta 4 · 4.1
düzlem genleme kırılma tokluğuplane strain fracture toughnessKIcMPa√mKalın kesitte ulaşılan en küçük tokluk; geçerlilik için a, t ≥ 2,5(KIc/σy)².Hafta 6 · 6.1
ek çevrimsel sertleşmeadditional (nonproportional) hardening——Orantısız yükte, orantılı yükte görülmeyen fazladan çevrimsel sertleşme.Hafta 12 · 12.1
elastisite modülümodulus of elasticity (Young's modulus)EMPa (GPa)Doğrusal elastik bölgede gerilme–şekil değiştirme eğrisinin eğimi: σ = Eε.Hafta 1 · 1.1
emniyet katsayısısafety factorn—Yüklerin kaç katına çıkınca sınır eğrisine ulaşılacağı. Gerilmede ve ömürde tanımlanan katsayılar farklıdır (Hafta 2).Hafta 4 · 4.2
en büyük gerilmemaximum stressσmaxMPaBir çevrimdeki cebirsel olarak en büyük gerilme (işaretiyle). SFSF'de Smax.Hafta 1 · 1.2
en küçük gerilmeminimum stressσminMPaBir çevrimdeki cebirsel olarak en küçük gerilme; basmada negatiftir. SFSF'de Smin.Hafta 1 · 1.2
eşdeğer tam tersinir genlikequivalent fully reversed amplitudeσarMPaOrtalama gerilmeli bir çevrimle aynı ömrü verdiği kabul edilen, ortalaması sıfır çevrimin genliği.Hafta 4 · 4.2
eşik gerilme şiddet faktörü aralığıthreshold stress intensity factor rangeΔKthMPa√mAltında uzun çatlakların gözlenebilir biçimde ilerlemediği ΔK; R arttıkça azalır.Hafta 6 · 6.2
etkin çentik gerilmesieffective notch stress—MPaKaynak dibi ya da kökü bir referans yarıçapla yuvarlatılarak hesaplanan elastik tepe gerilmesi; tek bir eğriyle kullanılır.Hafta 7 · 7.2
Evre I çatlak ilerlemesiStage I crack growth——Mikro çatlağın en büyük kayma düzleminde, yüke yaklaşık 45° eğik, birkaç tane boyu ilerlemesi.Hafta 3 · 3.1
Evre II çatlak ilerlemesiStage II crack growth——Çatlağın en büyük çekme gerilmesine dik düzlemde ilerlemesi; striasyonlar bu evrede görülür.Hafta 3 · 3.1
Fatemi–Socie parametresiFatemi–Socie parameter(Δγmax/2)(1 + kσn,max/σy)—En büyük kayma genlemesi genliğini o düzlemdeki en büyük normal gerilmeyle düzelten kritik düzlem parametresi.Hafta 13 · 13.1
Findley ölçütüFindley criterionΔτ/2 + kσnMPaKayma genliği ile normal gerilmenin düzlem üzerindeki birleşimi; yüksek çevrimli, gerilme tabanlı kritik düzlem ölçütü.Hafta 13 · 13.1
frekansfrequencyfHz (çevrim/s)Birim zamandaki çevrim sayısı. Metallerde oda sıcaklığında ve korozif olmayan ortamda yorulma ömrünü genellikle az etkiler; çevrim sayısını hesaplamak için gerekir.Hafta 1 · 1.2
fretaj (sürtünmeli aşınma) yorulmasıfretting fatigue——Temas eden yüzeyler arasındaki çok küçük genlikli bağıl kaymanın yüzey hasarı ile çatlak oluşumunu hızlandırması (ör. sıkı geçme göbekler, cıvatalı bağlantılar).Hafta 1 · 1.1
geçiş ömrütransition fatigue life2NttersinmeElastik ve plastik genleme bileşenlerinin eşit olduğu ömür: 2Nt = (ε′fE/σ′f)1/(b−c).Hafta 5 · 5.2
genlik oranıamplitude ratioAbirimsizA = σa/σm = (1 − R)/(1 + R). σm = 0 iken A = ∞.Hafta 1 · 1.2
geometri katsayısıgeometry factorY—K = YS√(πa) bağıntısındaki boyutsuz katsayı; çatlak ve parça geometrisine, a/W’ye bağlıdır.Hafta 6 · 6.1
Gerber parabolüGerber parabolaσa/SN + (σm/σu)² = 1—Sünek metallerin çekme ortalamalı verisine daha yakın; basma ortalamasında yanlış (zararlı) sonuç verdiği için orada kullanılmaz.Hafta 4 · 4.2
gerçek gerilme ve genlemetrue stress and true strainσ = P/A, ε = ln(ℓ/ℓ0)MPa; —Anlık kesit ve anlık boyla tanımlanan gerilme ve genleme; küçük genlemelerde mühendislik değerlerine çok yakındır.Hafta 5 · 5.1
gerilmestressσ, τMPaBirim alana düşen iç kuvvet. Normal gerilme σ (çekme +, basma −), kayma gerilmesi τ. 1 MPa = 1 N/mm².Hafta 1 · 1.1
gerilme aralığıstress rangeΔσMPaΔσ = σmax − σmin = 2σa. Kaynaklı yapı tasarımında ve çatlak ilerlemesinde (ΔK) temel değişkendir.Hafta 1 · 1.2
gerilme genliği (değişken gerilme)stress amplitude (alternating stress)σaMPaσa = (σmax − σmin)/2 = Δσ/2. Her zaman pozitif (mutlak değer). SFSF'de Sa.Hafta 1 · 1.2
gerilme oranıstress ratioRbirimsizR = σmin/σmax. R = −1 tam tersinir, R = 0 sıfırdan çekmeli, 0 < R < 1 çekme–çekme, R > 1 basma–basma; σmax = 0 iken R → −∞.Hafta 1 · 1.2
gerilme şiddet faktörüstress intensity factorKMPa√mÇatlak ucundaki elastik gerilme alanının şiddetini veren büyüklük, K = Yσ√(πa). Kt ile karıştırılmamalıdır (Hafta 6).Hafta 1 · 1.1
gerilme yığılma katsayısıtheoretical stress concentration factorKt—Elastik yerel gerilmenin nominal gerilmeye oranı; yalnız geometri ve yükleme türüne bağlıdır.Hafta 7 · 7.1
gerilme yoğunlaşmasıstress concentrationKtbirimsizDelik, köşe, kanal gibi geometrik süreksizliklerde yerel gerilmenin nominal gerilmeyi aşması. Elastik oran Kt = σmax/S (Hafta 7).Hafta 1 · 1.1
gerilmeli korozyon çatlamasıstress corrosion cracking (SCC)——Sabit (tekrarlı olması gerekmeyen) çekme gerilmesi ile korozif ortamın birlikte çatlak büyütmesi.Hafta 1 · 1.1
Glinka kuralı (eşdeğer şekil değiştirme enerjisi)Glinka’s rule (equivalent strain energy density)—MPaÇentik kökündeki şekil değiştirme enerjisi yoğunluğunun elastik çözümdekiyle aynı kaldığı kabulü; Neuber’den küçük genleme verir.Hafta 7 · 7.1
Goodman doğrusu (değiştirilmiş Goodman)modified Goodman lineσa/SN + σm/σu = 1—Tam tersinir dayanımı çekme dayanımına bağlayan doğru; sünek metallerde çoğunlukla güvenli tarafta kalır.Hafta 4 · 4.2
güvenli ömür tasarımısafe-life design——Parçanın belirli bir hizmet ömrü boyunca çatlamadan çalışacağı varsayımıyla tasarlanıp o ömür sonunda değiştirilmesi (Hafta 2).Hafta 1 · 1.1
Haigh diyagramı (sabit ömür diyagramı)Haigh diagram (constant-life diagram)——Yatayda σm, dikeyde σa olan ve aynı ömrü veren (σm, σa) çiftlerini gösteren diyagram.Hafta 4 · 4.2
hasar (ömür oranı)damage (cycle ratio)D—Bir yük olayının tükettiği ömür oranı, n/N.Hafta 9 · 9.1
hasar emniyetli tasarımfail-safe design——Bir eleman çatlasa ya da kırılsa bile yükün başka yollardan taşınabildiği, hasarın muayeneyle bulunabileceği tasarım (Hafta 2).Hafta 1 · 1.1
hasar toleranslı tasarımdamage-tolerant design——Başlangıçta bir çatlak bulunduğunu varsayıp onun kritik boya ulaşma süresini kırılma mekaniğiyle hesaplayan ve muayene aralığını buna göre belirleyen tasarım (Hafta 2, 6).Hafta 1 · 1.1
histerezis döngüsühysteresis loopΔσ, Δε, Δεp—Bir çevrimde gerilme–genleme yolunun oluşturduğu kapalı eğri; genişliği plastik genleme aralığı, alanı harcanan plastik iştir.Hafta 5 · 5.1
iki aşamalı yöntemtwo-stage method——Çatlak oluşum ömrünün ε–N ile, ilerleme ömrünün LEFM ile hesaplanıp toplanması.Hafta 14 · 14.1
kalan dayanımresidual strength—MPaÇatlaklı bir yapının taşıyabileceği en büyük yük ya da gerilme; çatlak büyüdükçe azalır. Hasar toleranslı tasarımın üç bileşeninden biri.Hafta 2 · 2.1
kalıcı kayma bandıpersistent slip band (PSB)——Tekrarlı yükte kaymanın yoğunlaştığı bant; yüzeyde çıkıntı ve girinti oluşturarak çatlak başlangıcına yol açar.Hafta 3 · 3.1
kalıntı (rainflow)residue——Tek geçişli rainflow sayımının sonunda eşleşmeden kalan yarım çevrimler; geçmiş tekrarlanırsa tam çevrime dönüşür.Hafta 9 · 9.1
kalıntı gerilmeresidual stress (self-stress)σrMPaDış yük yokken parçada kalan, kendi içinde dengelenmiş gerilme (kumlama, kaynak, ısıl işlem). Yüzeyde basma kalıntı gerilmesi yorulmaya genellikle yararlıdır (Hafta 8).Hafta 1 · 1.1
kalıntı gerilme gevşemesiresidual stress relaxation——Kalıntı ve uygulanan gerilmenin toplamı akmayı aştığında ya da ısıl işlemle kalıntı gerilmenin azalması.Hafta 8 · 8.1
kayma bandıslip band——Tekrarlı plastik kaymanın yoğunlaştığı ince kristal bölgeleri; yüzeyde ekstrüzyon ve intrüzyon oluşturarak çatlak başlangıcına yol açar (Hafta 3).Hafta 1 · 1.1
kırılma tokluğufracture toughnessKcMPa√mÇatlağın kararsız ilerlediği K değeri; kalınlığa, sıcaklığa ve malzemeye bağlıdır.Hafta 6 · 6.1
kip I (açılma kipi)mode I (opening mode)KIMPa√mÇatlak yüzeylerinin birbirinden ayrıldığı yükleme kipi; yorulma çatlaklarının çoğu bu kipte ilerler.Hafta 6 · 6.1
korozyonlu yorulmacorrosion fatigue——Tekrarlı yük ile korozif ortamın birlikte etkisi; çoğu metalde belirgin yorulma sınırını ortadan kaldırır.Hafta 1 · 1.1
kritik düzlemcritical planeθ°Hasar büyüklüğünün en büyük olduğu malzeme düzlemi; çatlağın doğması beklenen düzlem.Hafta 13 · 13.1
malzeme belleğimaterial memory——Bir iç döngü kapandığında yerel σ–ε yolunun döngüden önceki daldan devam etmesi.Hafta 10 · 10.1
Masing davranışıMasing behaviorΔε = Δσ/E + 2(Δσ/2K′)1/n′—Kararlı döngü dalının çevrimsel eğrinin iki kat büyütülmüşü olması; dal son dönüş noktasından ölçülür.Hafta 5 · 5.1
medyan ömürmedian life—çevrimAynı gerilmede deneylerin yarısının kırıldığı ömür; S–N eğrileri çoğunlukla bunu gösterir (yüzde 50 kırılma olasılığı).Hafta 4 · 4.1
Morrow ortalama gerilme düzeltmesiMorrow mean stress correction(σ′f − σm)/E—ε–N bağıntısının elastik teriminde σ′f yerine σ′f − σm kullanılması.Hafta 5 · 5.2
Neuber kuralıNeuber’s ruleσε = (KS)²/EMPaÇentik kökünde gerilme ve genleme yığılmalarının çarpımının Kt²’ye eşit kaldığı kabulü; tutucu.Hafta 7 · 7.1
nominal gerilmenominal stressSMPaÇentik ve süreksizlik etkisi hesaba katılmadan basit mukavemet bağıntılarıyla (F/A, My/I) bulunan gerilme. SFSF nominal gerilmeyi S ile gösterir.Hafta 1 · 1.1
nominal gerilme yöntemi (kaynak)nominal stress approachΔSMPaBasit kesit hesabıyla bulunan gerilme aralığının detay sınıfı eğrisiyle kullanılması; kaynak etkisi eğrinin içindedir.Hafta 7 · 7.2
orantılı yüklemeproportional loading——Gerilme bileşenlerinin aynı oranda değiştiği, asal eksenlerin sabit kaldığı yükleme.Hafta 12 · 12.1
orantısız yüklemenonproportional loading——Asal eksenlerin çevrim boyunca döndüğü yükleme; ör. faz farklı eğilme ve burulma.Hafta 12 · 12.1
ortalama gerilmemean stressσmMPaσm = (σmax + σmin)/2. İşaretlidir: çekme ortalaması +, basma ortalaması −. SFSF'de Sm.Hafta 1 · 1.2
Palmgren–Miner kuralıPalmgren–Miner linear damage ruleD = Σni/Ni—Hasarın doğrusal ve sırasız toplandığı kabul; kırılma D = 1’de öngörülür, deneylerde farklı çıkabilir.Hafta 9 · 9.1
Paris bağıntısıParis law (Paris equation)da/dN = A(ΔK)nm/çevrimBölge II’de çatlak ilerleme hızı ile ΔK arasındaki log–log doğrusal ilişki; A’nın birimi m/çevrim/(MPa√m)n.Hafta 6 · 6.2
plastik bölgeplastic zonerymÇatlak ucunda akan bölge; düzlem gerilmede ry = (K/σy)²/2π. LEFM için küçük olmalıdır.Hafta 6 · 6.1
rainflow sayımırainflow counting——Değişken genlikli geçmişi kapalı histerezis döngülerine karşılık gelen çevrimlere ayıran sayım yöntemi; ASTM E1049’da tanımlıdır.Hafta 9 · 9.1
sabit genlikli yüklemeconstant amplitude loading——Her çevrimde aynı σmax ve σmin. Malzeme özellikleri bu tür deneylerle elde edilir.Hafta 1 · 1.2
saçılmascatter——Aynı koşullardaki yorulma deneylerinde ömürlerin dağılması; düşük gerilmede genellikle daha büyüktür.Hafta 2 · 2.1
sahil izleribeach marks (clamshell marks, arrest lines)——Kırılma yüzeyinde başlangıcın çevresindeki iç içe yaylar; yük düzeyi, ortam ya da duruş–kalkış değişikliklerinde oluşur. Gözle görülür.Hafta 3 · 3.1
sıfırdan çekmeli yüklemepulsating tension (zero-to-tension)R = 0—σmin = 0, σm = σa; ör. her çalışmada sıfırdan basınçlanan kap.Hafta 1 · 1.2
Sines yöntemiSines method—MPaAlternatif oktahedral kayma ile ortalama hidrostatik gerilmeyi birleştiren eşdeğer gerilme ölçütü; orantılı yük içindir.Hafta 12 · 12.1
Smith–Watson–Topper (SWT) parametresiSmith–Watson–Topper parameterσmaxεaMPaBelirli bir ömür için σmaxεa çarpımının sabit olduğu kabulü; σmax ≤ 0 ise sonsuz ömür.Hafta 5 · 5.2
Soderberg doğrusuSoderberg lineσa/SN + σm/σy = 1—Çekme dayanımı yerine akma dayanımını kullanır; en tutucu olanıdır ve akmayı da dolaylı olarak sınırlar.Hafta 4 · 4.2
son kırılmafinal fracture——Kalan kesitin artık yükü taşıyamayıp bir anda kopması; LEFM'de Kmax kırılma tokluğuna ulaştığında.Hafta 1 · 1.1
sonlandırma ölçütütermination criterionafmÇatlak ilerleme integralinin son boyu: Kmax = Kc, izin verilen boy, net kesit akması ya da geometri sınırı; hangisi önce gelirse.Hafta 6 · 6.2
sonsuz ömür tasarımıinfinite-life design——Yerel gerilme ya da genlemenin yorulma sınırının altında tutulduğu tasarım ölçütü. Değişken genlik ve korozyonda sınır kaybolabilir.Hafta 2 · 2.1
striasyonfatigue striation—µmElektron mikroskobunda görülen ince çizgiler; birçok sünek malzemede her biri bir çevrimdeki çatlak ilerlemesidir.Hafta 3 · 3.1
şekil değiştirme (birim uzama, genleme)strainεbirimsiz (mm/mm)Boy değişiminin ilk boya oranı. Yorulma literatüründe “genleme” de denir (genleme–ömür yöntemi).Hafta 1 · 1.1
S–N eğrisi (Wöhler eğrisi)S–N curve (Wöhler curve)——Sabit genlikli deneylerde gerilme genliği ile kırılmaya kadarki çevrim sayısı arasındaki ilişki; genellikle log–log eksende, medyan (yüzde 50) ömür için çizilir.Hafta 4 · 4.1
tahribatsız muayenenondestructive inspection (NDI)——Parçaya zarar vermeden çatlak arama yöntemleri: görsel, sıvı penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik, girdap akımı vb.Hafta 1 · 1.1
tam tersinir yüklemefully reversed loadingR = −1—σmin = −σmax, σm = 0. Malzeme yorulma özelliklerinin çoğu bu koşulda ölçülür.Hafta 1 · 1.2
tepe ve çukurpeak and valley——Yük–zaman kaydında yönün değiştiği yerel en büyük (tepe) ve en küçük (çukur) noktalar; tersinmeler bu noktalar arasındadır.Hafta 1 · 1.2
tersinme (yarım çevrim)reversal2N—Yükleme yönünün değiştiği iki ardışık uç nokta (tepe–çukur) arasındaki kısım. Sabit genlikte 1 çevrim = 2 tersinme; Basquin ve Coffin–Manson bağıntıları 2Nf ile yazılır.Hafta 1 · 1.2
Walker eşdeğer aralığıWalker equivalent rangeΔS′ = Smax(1 − R)γMPaFarklı R oranındaki çevrimleri R = 0’a eşdeğer bir aralığa çeviren ifade.Hafta 11 · 11.1
Wheeler gecikme modeliWheeler retardation modelCi—Aşırı yük sonrası hızın Ci = [ryi/(aOL + rOL − ai)]m ile azaltılması.Hafta 11 · 11.1
yapısal sıcak nokta gerilmesistructural hot-spot stressσhsMPaKaynak dibindeki yapısal gerilme; yüzey okumalarından doğrusal dış-değerlemeyle bulunur, yerel çentik tepesini içermez.Hafta 7 · 7.2
yerel gerilmelocal stressσMPaÇentik dibi gibi kritik bir noktadaki gerçek gerilme. Hafta 7'den itibaren nominal gerilme S'den ayrı tutulur.Hafta 1 · 1.1
yorulmafatigue——Tekrarlanan ya da değişen gerilme ve şekil değiştirmeler altında malzemenin bir veya birkaç noktasında biriken, ilerleyici, yerel ve kalıcı hasar; yeterli çevrimden sonra çatlağa ve kırılmaya varabilir.Hafta 1 · 1.1
yorulma çentik faktörüfatigue notch factorKf—Çentiksiz yorulma dayanımının çentikli dayanıma oranı; 1 ≤ Kf ≤ Kt. Malzemeye ve ömre bağlıdır.Hafta 7 · 7.1
yorulma dayanım katsayısıfatigue strength coefficientσ′fMPaBasquin doğrusunun 2Nf = 1'deki değeri.Hafta 4 · 4.1
yorulma dayanım üssüfatigue strength exponentb—Basquin doğrusunun log–log eğimi; çentiksiz parçalarda yaklaşık −0,05 ile −0,2 arasında (SFSF §4.5).Hafta 4 · 4.1
yorulma dayanımıfatigue strengthSNMPaBelirli bir çevrim sayısında (ör. 5·10⁸) kırılmaya yol açan gerilme genliği. Yorulma sınırı olmayan malzemeler için kullanılır.Hafta 4 · 4.1
yorulma oranıfatigue ratioSf/σu—Yorulma sınırının çekme dayanımına oranı; parlatılmış küçük eğilme numunelerinde yaklaşık 0,25–0,65.Hafta 4 · 4.1
yorulma ömrüfatigue lifeNfçevrimBelirli bir yük altında hasara (genellikle kırılmaya) kadar geçen çevrim sayısı. Nf = Ni + Np. Tersinme cinsinden 2Nf.Hafta 1 · 1.1
yorulma sınırıfatigue limit (endurance limit)SfMPaAltında sabit genlikte kırılma görülmeyen gerilme genliği; düşük ve orta dayanımlı çeliklerde 10⁶–10⁷ çevrimde dirsekle görülür. Çoğu malzemede (ör. alüminyum) yoktur. Bazı kaynaklarda Se, σe.Hafta 4 · 4.1
yorulma süneklik katsayısıfatigue ductility coefficientε′f—Coffin–Manson doğrusunun 2Nf = 1’deki değeri.Hafta 5 · 5.2
yorulma süneklik üssüfatigue ductility exponentc—Plastik genleme–ömür doğrusunun eğimi; yaklaşık −0,4 ile −0,7.Hafta 5 · 5.2
yük spektrumu (yük geçmişi)load spectrum (load history)——Bir parçanın hizmette gördüğü yüklerin zaman kaydı ya da genlik–tekrar sayısı dağılımı.Hafta 1 · 1.2
yüksek çevrimli yorulmahigh-cycle fatigue (HCF)——Gerilmelerin makroskobik olarak elastik kaldığı, ömrün uzun olduğu rejim; gerilme–ömür yöntemiyle incelenir.Hafta 1 · 1.1