Türkçe terimlerde Tüfekçi ders notlarındaki kullanım esas alındı. Başka kaynaklarda farklı geçen karşılıklar "Diğer kullanım" satırında. Sözlük kurs ilerledikçe genişliyor (127 terim).
| Türkçe | İngilizce | Sembol | Birim | Tanım | İlk geçtiği ders |
|---|---|---|---|---|---|
| ağ analizi Diğer kullanım: netting analizi | netting analysis | — | — | Yükün tamamını liflerin taşıdığı, matris katkısının ihmal edildiği basit boyutlandırma yöntemi. | Ders 2.2 |
| alan atalet momenti Diğer kullanım: eylemsizlik momenti | second moment of area | $I$ | mm⁴ | Kesitin eğilmeye karşı geometrik direnci; dolu daire için $\pi d^4/64$, dikdörtgen için $bh^3/12$. | Ders 1.2 |
| anizotrop | anisotropic | — | — | Bir noktada malzeme özellikleri doğrultuya göre değişen malzeme. En genel durumda hiç simetri düzlemi yoktur. | Ders 1.1 |
| antisimetrik dizilim | antisymmetric laminate | — | — | Orta düzleme eşit uzaklıktaki katların açılarının ters işaretli olduğu yapı; $A_{16} = A_{26} = D_{16} = D_{26} = 0$. | Ders 12.1 |
| arayüz Diğer kullanım: ara yüzey | interface | — | — | Lif ile matrisin temas ettiği yüzey; yük aktarımı bu yüzey üzerinden kayma gerilmesiyle olur. | Ders 1.1 |
| ara faz | interphase | — | — | Lif ile matrisin arayüzde birbirine difüzyonuyla oluşan, özellikleri ikisinden de farklı ince katman. | Ders 1.3 |
| artık gerilme | residual stress | — | MPa | Dış yük olmadan, katların farklı ısıl ve nem genleşmesinin birbirini engellemesiyle oluşan gerilme. | Ders 11.2 |
| asıl Poisson oranı Diğer kullanım: esas Poisson oranı, büyük Poisson oranı | major Poisson's ratio | $\nu_{12}$ | boyutsuz | Tek yönlü tabakada lif doğrultusunda yüklerken life dik büzülmenin oranı; tipik değeri 0,2–0,35. | Ders 3.3 |
| bağıl yoğunluk Diğer kullanım: özgül ağırlık (bazı kaynaklarda; özgül ağırlık asıl olarak ρg anlamında kullanılır) | specific gravity | — | boyutsuz | Malzemenin yoğunluğunun suyun yoğunluğuna oranı. Sayısal olarak g/cm³ cinsinden yoğunluğa eşittir. | Ders 1.2 |
| bağlayıcı ajan | coupling agent | — | — | Lif ile matris arasındaki bağı güçlendirmek için lif yüzeyine uygulanan kimyasal (ör. cam lifte silan). | Ders 1.3 |
| bal peteği | honeycomb | — | — | Altıgen (veya benzeri) hücrelerden oluşan, çok hafif sandviç çekirdeği. | Ders 1.3 |
| basınçla kalıplama Diğer kullanım: pres kalıplama, hazır kalıplama | compression molding | — | — | Kalıp boşluğuna konan malzemenin (ör. SMC, BMC) sıcak preste basınçla biçimlendirilmesi. | Ders 2.2 |
| boşluk hacim oranı | void content | $V_v$ | — | Kompozit hacminde boşlukların payı. | Ders 2.1 |
| çapraz katlı | cross-ply | ör. $[0/90]_s$ | — | Tabakaları yalnız 0° ve 90° doğrultularında dizilmiş katmanlı yapı. | Ders 1.2 |
| çarpılma | warpage | $w$ | m | Simetrik olmayan katmanlı yapının ısı ya da nem değişiminde düzlem dışına eğilip burulması. | Ders 11.2 |
| çekirdek | core | $c$ (kalınlık) | mm | Sandviç yapıda yüz levhalarını ayıran ve aralarında kayma kuvvetini taşıyan hafif malzeme: bal peteği, köpük, balsa. | Ders 1.3 |
| delaminasyon Diğer kullanım: tabaka ayrılması | delamination | — | — | Katmanlı yapıda tabakaların birbirinden ayrılması; tabakalar arası gerilmelerden veya darbeden doğar. | Ders 1.2 |
| dengeli dizilim | balanced laminate | — | — | 0° ve 90° dışındaki her +θ katı için aynı kalınlıkta bir −θ katı bulunan yapı; $A_{16} = A_{26} = 0$. | Ders 12.1 |
| dokuma kumaş | woven fabric | — | — | Atkı ve çözgü doğrultularında birbirinin altından ve üstünden geçen lif demetlerinden oluşan iki boyutlu takviye. | Ders 1.3 |
| dönüştürülmüş esneklik matrisi | transformed reduced compliance matrix | $[\bar S]$ | 1/GPa | $[\bar Q]$'nun tersi. | Ders 5.2 |
| dönüştürülmüş indirgenmiş rijitlik matrisi | transformed reduced stiffness matrix | $[\bar Q]$ | GPa | Açılı tabakada x–y gerilmelerini x–y şekil değiştirmelerine bağlayan matris. | Ders 5.2 |
| dönüşüm matrisi | transformation matrix | $[T]$ | — | Gerilme bileşenlerini x–y eksenlerinden 1–2 eksenlerine taşıyan matris. | Ders 5.1 |
| düzlem gerilme Diğer kullanım: düzlemsel gerilme | plane stress | — | — | Kalınlık doğrultusundaki gerilmelerin ($\sigma_3, \tau_{23}, \tau_{31}$) sıfır kabul edildiği durum. | Ders 4.1 |
| düzlem içi modül | in-plane modulus | $E_x, E_y, G_{xy}$ | GPa | Katmanlı yapının ortalama düzlem içi gerilme–şekil değiştirme oranı; $E_x = 1/(hA^*_{11})$. | Ders 11.1 |
| eğilme esnekliği | flexibility | $1/(EI)$ | 1/(N·mm²) | Eğilme rijitliğinin tersi; bir lifin kırılmadan bükülebilme kolaylığının ölçüsü. Dairesel lifte $1/(Ed^4)$ ile orantılıdır. Esneklik (uyum) matrisi $[S]$ ile karıştırılmamalıdır. | Ders 1.3 |
| eğilme modülü | flexural modulus | $E^f_x, E^f_y, G^f_{xy}$ | GPa | Katmanlı yapının moment–eğrilik oranını eşdeğer homojen plağınkine eşitleyen modül; $E^f_x = 12/(h^3D^*_{11})$. | Ders 11.1 |
| eğilme rijitliği | bending (flexural) stiffness | $EI$ (birim genişlik için $D$) | N·mm² (N·mm²/mm) | Eğilme momentinin eğriliğe oranı: $M = EI\,\kappa$. | Ders 1.2 |
| eğrilik | curvature | $\kappa_x, \kappa_y, \kappa_{xy}$ | 1/m | Orta düzlemin eğilme ($\kappa_x, \kappa_y$) ve burulma ($\kappa_{xy}$) ölçüsü; $\kappa_x = -\partial^2w_0/\partial x^2$. | Ders 10.1 |
| elastisite modülü Diğer kullanım: Young modülü | Young's modulus (modulus of elasticity) | $E$ | GPa (= 1000 MPa) | Tek eksenli çekmede gerilme–şekil değiştirme eğrisinin doğrusal bölgedeki eğimi: $E = \sigma/\varepsilon$. | Ders 1.1 |
| elle yatırma Diğer kullanım: elle laminasyon | hand lay-up | — | — | Lif katlarının açık kalıba elle serilip reçinenin rulo veya fırçayla emdirildiği yöntem. | Ders 2.1 |
| elyaf sarma Diğer kullanım: lif sarma | filament winding | — | — | Reçineli liflerin dönen bir mandrele belirli açılarla sarılması. | Ders 2.2 |
| emici kat Diğer kullanım: emici bez | bleeder | — | — | Fazla reçineyi ve uçucuları emen, torbanın altına serilen kat. | Ders 2.1 |
| esneklik matrisi Diğer kullanım: uyum matrisi, gevşeklik matrisi (Zor) | compliance matrix | $[S] = [C]^{-1}$ | 1/GPa | Gerilmeden şekil değiştirmeyi veren matris: $\{\varepsilon\} = [S]\{\sigma\}$. Terimleri mühendislik sabitleriyle doğrudan yazılabilir. | Ders 3.2 |
| eş merkezli silindir modeli | composite cylinder assemblage (CCA) | — | — | Lifi iç, matrisi dış silindir olarak alan ve elastisite çözümüyle tabaka sabitlerini veren mikromekanik model. | Ders 8.2 |
| Euler burkulma yükü Diğer kullanım: kritik burkulma yükü | Euler (critical) buckling load | $P_{kr}$ | N | İnce, doğrusal elastik, iki ucu mafsallı bir kolonun burkulduğu eksenel basma kuvveti: $P_{kr} = \pi^2 EI/L^2$. | Ders 1.2 |
| fiktif (eşdeğer) yük | fictitious (hygrothermal) load | $N^T, M^T, N^C, M^C$ | N/m, N·m/m | Serbest ısıl ve nem genleşmesinin katmanlı yapıdaki etkisini dış yük gibi yazan eşdeğer bileşkeler. | Ders 11.2 |
| geçirgenlik | permeability | $K$ | m² | Gözenekli lif yatağının akışa ne kadar kolay izin verdiğini gösteren Darcy katsayısı. | Ders 2.2 |
| genel eksenler Diğer kullanım: global eksenler, eksen dışı | global axes | x–y | — | Yükün ve yapının tanımlandığı x–y eksenleri. | Ders 5.1 |
| genel ortotrop tabaka | generally orthotropic lamina | — | — | Eksen dışı yüklenen, normal–kayma bağlaşımı gösteren açılı tabaka. | Ders 5.2 |
| geodezik sarma | geodesic winding | — | — | Lifin yüzey üzerinde en kısa yolu izlediği, kaymadan durabildiği sarma; Clairaut bağıntısına uyar. | Ders 2.2 |
| gerilme şiddet faktörü | stress intensity factor | $K$ | MPa·√m | Çatlak ucu çevresindeki gerilme alanının şiddeti; sonsuz levhada $2a$ boyunda çatlak için $K = \sigma\sqrt{\pi a}$. | Ders 1.2 |
| gerilme tansörü | stress tensor | $\sigma_{ij}$ | MPa | Bir noktadaki iç kuvvet durumunu tanımlayan simetrik ikinci mertebe tansör; bir yüzün normali verildiğinde o yüzdeki gerilme vektörünü verir ($t_i = \sigma_{ij}n_j$). | Ders 3.1 |
| Halpin–Tsai bağıntıları | Halpin–Tsai equations | $\xi$, $\eta$ | — | E₂ ve G₁₂ için, lif geometrisini ve dizilişini ξ parametresiyle yansıtan yarı ampirik mikromekanik bağıntılar. | Ders 8.1 |
| heterojen Diğer kullanım: homojen olmayan | heterogeneous (nonhomogeneous) | — | — | Malzeme özellikleri noktadan noktaya değişen cisim. | Ders 1.1 |
| hibrit kompozit Diğer kullanım: karma kompozit | hybrid composite | — | — | Aynı yapıda birden fazla lif veya matris türü bulunan kompozit: tabakalar arası, tabaka içi, ikisi birden veya reçine hibrit. | Ders 1.3 |
| homojen | homogeneous | — | — | Malzeme özellikleri cismin her noktasında aynı olan cisim; özellikler konuma bağlı değildir. | Ders 1.1 |
| ısıl genleşme katsayısı Diğer kullanım: termal genleşme katsayısı (TGK) | coefficient of thermal expansion (CTE) | $\alpha$ | 1/°C (μm/m/°C) | Birim sıcaklık değişiminin oluşturduğu serbest uzama şekil değiştirmesi. | Ders 1.3 |
| ikincil Poisson oranı Diğer kullanım: küçük Poisson oranı | minor Poisson's ratio | $\nu_{21} = \nu_{12}E_2/E_1$ | boyutsuz | Life dik yüklerken lif doğrultusundaki büzülmenin oranı; karşılıklılık bağıntısıyla asıl Poisson oranından hesaplanır ve çok küçüktür. | Ders 3.3 |
| ilk katman kırılması | first ply failure (FPF) | — | N/m | Katmanlı yapıda ilk katın kırıldığı yük; ilk tabaka hasarı. | Ders 12.2 |
| indirgenmiş rijitlik matrisi | reduced stiffness matrix | $[Q]$ | GPa | Düzlem gerilmede gerilmeyi şekil değiştirmeye bağlayan 3×3 matris. | Ders 4.1 |
| izotrop | isotropic | — | — | Bir noktada malzeme özellikleri bütün doğrultularda aynı olan malzeme. Sonsuz sayıda simetri düzlemi vardır. | Ders 1.1 |
| kalıp | mold | — | — | Kompozitin biçimini aldığı yüzey; parça kalıbın içindeyse dişi, çevresindeyse erkek kalıp. | Ders 2.1 |
| karbon–karbon kompozit | carbon–carbon composite (C–C) | C–C | — | Karbon matris içinde karbon liflerden oluşan, çok yüksek sıcaklıkta çalışan kompozit. | Ders 1.3 |
| karşılıklılık bağıntısı Diğer kullanım: karşılıklı ilişki | reciprocal relationship | $\nu_{ij}/E_i = \nu_{ji}/E_j$ | — | Esneklik matrisinin simetrisinden gelen ve Poisson oranlarını modüllere bağlayan bağıntı. | Ders 3.3 |
| katlar arası gerilme | interlaminar stress | $\sigma_z, \tau_{xz}, \tau_{yz}$ | MPa | Katların arayüzünde, özellikle serbest kenarlarda oluşan ve klasik laminasyon teorisinin vermediği düzlem dışı gerilmeler. | Ders 13.2 |
| katmanlı yapı Diğer kullanım: tabakalı yapı, laminat | laminate | — | — | Farklı açılarda (ve gerekirse farklı malzemelerden) tabakaların üst üste dizilip birleştirilmesiyle oluşan yapı elemanı. | Ders 1.1 |
| kat kalınlığı | ply thickness | $t_k$ | mm | Kürlenmiş bir katın kalınlığı; lif alan ağırlığına ve lif hacim oranına bağlıdır. | Ders 2.1 |
| kayma bağlaşım katsayısı | shear coupling coefficient | $m_x, m_y$ | — | Açılı tabakada normal gerilmenin yarattığı kayma şekil değiştirmesini ölçen boyutsuz katsayı. | Ders 5.3 |
| kayma modülü | shear modulus | $G$, $G_{12}$ | GPa | Kayma gerilmesinin mühendislik kayma şekil değiştirmesine oranı: $G = \tau/\gamma$. | Ders 1.1 |
| kırılma tokluğu | fracture toughness | $K_{Ic}$ | MPa·√m | Çatlak ucundaki gerilme şiddet faktörünün çatlağın ilerlemeye başladığı kritik değeri; malzemenin çatlak ilerlemesine direnci. | Ders 1.2 |
| kırılma zarfı | failure envelope | — | MPa | Bir hasar ölçütüne göre tabakanın kırılmadan taşıyabileceği gerilme bileşimlerinin gerilme uzayındaki sınırı. | Ders 6.1 |
| klasik laminasyon teorisi | classical lamination theory (CLT) | — | — | İnce katmanlı yapıda Kirchhoff kinematiği ve katlarda düzlem gerilme kabulüyle yük–şekil değiştirme ilişkisini kuran teori. | Ders 10.1 |
| kompozit malzeme | composite material | — | — | Makroskopik ölçekte birleşen, birbiri içinde çözünmeyen iki veya daha fazla bileşenden oluşan ve bileşenlerin tek başına sağlayamadığı özellikleri veren yapısal malzeme. | Ders 1.1 |
| kritik lif oranı | critical fiber volume fraction | $(V_f)_{\text{kritik}}$ | — | Altında kompozitin boyuna çekme dayanımının matrisinkinden düşük kaldığı lif hacim oranı. | Ders 9.1 |
| kuvvet bileşkesi | force resultant | $N_x, N_y, N_{xy}$ | N/m | Gerilmenin kalınlık boyunca integrali; birim genişlik başına düzlem içi kuvvet. | Ders 10.2 |
| kürleme Diğer kullanım: sertleştirme, pişirme | curing | — | — | Termoset reçinenin kimyasal tepkimeyle (çoğunlukla ısı ve basınç altında) sertleşmesi. | Ders 1.3 |
| lif Diğer kullanım: elyaf, fiber | fiber (fibre) | indis $f$ | — | Boyu çapına göre çok büyük, ekseni doğrultusunda yüksek rijitlik ve mukavemetli takviye. Tipik çap 5–15 μm. | Ders 1.1 |
| lif açısı Diğer kullanım: yönlendirme açısı, tabaka açısı | fiber orientation angle | $\theta$ | ° (derece) | x ekseninden lif doğrultusuna (1 eksenine) ölçülen açı; z ekseni okura doğru bakarken saat yönünün tersine pozitif. | Ders 1.1 |
| lif alan ağırlığı | fiber areal weight | $w_A$ | g/m² | Bir katın birim alanındaki lif kütlesi. | Ders 2.1 |
| lif hacim oranı | fiber volume fraction | $V_f$ | boyutsuz (0–1 veya %) | Liflerin hacminin kompozitin toplam hacmine oranı: $V_f = v_f / v_c$. | Ders 1.1 |
| lif kütle oranı Diğer kullanım: lif ağırlık oranı | fiber mass (weight) fraction | $W_f$ | boyutsuz | Liflerin kütlesinin kompozitin toplam kütlesine oranı: $W_f = w_f / w_c$. Üreticiler reçine içeriğini genellikle kütlece verir. | Ders 1.1 |
| makromekanik | macromechanics | — | — | Tabakayı homojen kabul edip etkin özellikleri ve tabakalar arası etkileşimlerden katmanlı yapının davranışını bulan inceleme düzeyi. | Ders 1.1 |
| malzeme indisi Diğer kullanım: performans indisi, özgül modül parametresi | material index (performance index) | ör. $E^{1/2}/\rho$ | duruma göre | Belirli bir yükleme ve kısıt için kütleyi (veya maliyeti) en aza indiren malzeme özellikleri birleşimi; büyük olan daha iyidir. | Ders 1.2 |
| mandrel Diğer kullanım: sarma çekirdeği | mandrel | — | — | Elyaf sarmada liflerin üzerine sarıldığı, sonradan çıkarılan ya da içte kalan çekirdek. | Ders 2.2 |
| matris Diğer kullanım: reçine (polimer matris için) | matrix | indis $m$ | — | Lifleri bir arada tutan, yükü liflere aktaran ve onları çevreden koruyan sürekli bileşen: polimer, metal, seramik veya karbon. | Ders 1.1 |
| matris hacim oranı | matrix volume fraction | $V_m$ | boyutsuz | Matrisin hacminin kompozitin toplam hacmine oranı. Boşluk yoksa $V_f + V_m = 1$. | Ders 1.1 |
| metal matrisli kompozit | metal matrix composite (MMC) | MMC | — | Matrisi alüminyum, magnezyum veya titanyum gibi bir metal olan kompozit. | Ders 1.3 |
| mikromekanik | micromechanics | — | — | Lif ve matrisi ayrı fazlar olarak ele alıp etkileşimlerinden tabakanın ortalama (etkin) özelliklerini bulan inceleme düzeyi. | Ders 1.1 |
| mikro burkulma | fiber microbuckling | $S_1^C$, $S_2^C$ | MPa | Boyuna basmada liflerin matris içinde dalgalanarak burkulması; uzama ve kayma biçimleri vardır. | Ders 9.1 |
| moment bileşkesi | moment resultant | $M_x, M_y, M_{xy}$ | N·m/m | Gerilmenin $z$ ile çarpılarak kalınlık boyunca integrali; birim genişlik başına moment. | Ders 10.2 |
| mukavemet Diğer kullanım: dayanım | strength | $\sigma_{\ult}$ | MPa | Malzemenin kırıldığı (veya hasara uğradığı) gerilme değeri. | Ders 1.1 |
| mukavemet oranı | strength ratio (SR) | $SR$ | — | Tabakayı kırılmanın eşiğine getiren yükün uygulanan yüke oranı; SR > 1 güvenli, SR < 1 kırılmış. | Ders 6.1 |
| mühendislik kayma şekil değiştirmesi | engineering shear strain | $\gamma_{12} = 2\varepsilon_{12}$ | rad (boyutsuz) | Başlangıçta dik iki çizgi arasındaki açının toplam değişimi; şekil değiştirme tansörünün kayma bileşeninin iki katı. Bu kursta bütün matrislerde kullanılır. | Ders 3.1 |
| nanokompozit | nanocomposite | — | — | Bileşenlerinden en az birinin bir boyutu 100 nm'den küçük olan kompozit. | Ders 1.3 |
| nem genleşme katsayısı | coefficient of moisture expansion (CME) | $\beta$ | m/m/(kg/kg) | Birim nem derişimi değişiminin oluşturduğu serbest şişme şekil değiştirmesi. | Ders 6.2 |
| ortotrop | orthotropic | — | — | Birbirine dik üç simetri düzlemi olan anizotrop malzeme; özellikler bu düzlemlerin kesiştiği üç eksende farklıdır. | Ders 1.1 |
| otoklav | autoclave | — | — | Sıcaklık ve basıncın denetlendiği basınçlı kap; torbalanmış prepreg parça içinde kürlenir. | Ders 2.1 |
| özel ortotrop tabaka | specially orthotropic lamina | — | — | Yükün malzeme eksenlerinde verildiği, normal–kayma bağlaşımının olmadığı tabaka ($Q_{16} = Q_{26} = 0$). | Ders 4.1 |
| özgül modül Diğer kullanım: özgül rijitlik | specific modulus | $E/\rho$ | GPa·m³/kg (veya GPa/(g/cm³)) | Elastisite modülünün yoğunluğa oranı; çekme rijitliği istenen bir çubukta hafifliğin ölçüsü. | Ders 1.2 |
| özgül mukavemet Diğer kullanım: özgül dayanım | specific strength | $\sigma_{\ult}/\rho$ | MPa·m³/kg (veya MPa/(g/cm³)) | Mukavemetin yoğunluğa oranı; belirli bir yükü taşıması istenen çekme çubuğunda hafifliğin ölçüsü. | Ders 1.2 |
| parçacık takviyeli kompozit | particulate composite | — | — | Matris içine rastgele dağılmış parçacıklardan oluşan, genellikle izotrop davranan kompozit (ör. beton, SiC parçacıklı alüminyum). | Ders 1.3 |
| Poisson oranı | Poisson's ratio | $\nu$, $\nu_{12}$ | boyutsuz | Tek eksenli yüklemede enine şekil değiştirmenin eksenel şekil değiştirmeye oranının eksi işaretlisi: $\nu_{12} = -\varepsilon_2/\varepsilon_1$ ($\sigma_1$ tek başına uygulandığında). | Ders 1.1 |
| polimer matrisli kompozit Diğer kullanım: lif takviyeli plastik (FRP) | polymer matrix composite (PMC) | PMC | — | Matrisi termoset veya termoplastik polimer olan kompozit; en yaygın kompozit türü. | Ders 1.3 |
| prepreg Diğer kullanım: ön emdirilmiş | prepreg | — | — | Reçine emdirilmiş, kısmen kürlenmiş (B aşaması), kullanıma hazır lif bandı veya kumaşı. | Ders 1.3 |
| profil çekme | pultrusion | — | — | Liflerin reçine banyosundan geçirilip ısıtılmış bir kalıptan sürekli çekilerek sabit kesitli profil üretilmesi. | Ders 2.2 |
| pul takviyeli kompozit | flake composite | — | — | Matris içinde yassı pullar (cam, mika, alüminyum) bulunan kompozit. | Ders 1.3 |
| püskürtme ile yatırma | spray-up | — | — | Doğranmış liflerin katalizörlü reçineyle birlikte tabancayla kalıba püskürtüldüğü yöntem. | Ders 2.1 |
| reçine transferiyle kalıplama Diğer kullanım: RTM, sıvı kalıplama | resin transfer molding (RTM) | — | — | Kuru lif ön biçiminin konduğu kapalı kalıba düşük viskoziteli reçinenin basınçla basıldığı yöntem. | Ders 2.2 |
| Reuter matrisi | Reuter matrix | $[R]$ | — | Mühendislik kayma şekil değiştirmesiyle tansör bileşeni arasında geçiş yapan köşegen matris diag(1, 1, 2). | Ders 5.1 |
| rijitlik | stiffness | — | duruma göre (N/mm, N·mm²…) | Bir malzemenin veya yapının şekil değiştirmeye (sehime) karşı direnci. Malzeme düzeyinde $E$, yapı düzeyinde $EA/L$, $EI$ gibi büyüklüklerle ölçülür. | Ders 1.1 |
| rijitlik değişmezleri Diğer kullanım: invaryantlar | stiffness invariants | $U_1$–$U_4$ | GPa | Tabaka açısından bağımsız olan $Q_{ij}$ birleşimleri. | Ders 5.2 |
| rijitlik matrisi | stiffness matrix | $[C]$ (3B), $[Q]$ (düzlem gerilme) | GPa | Şekil değiştirmeden gerilmeyi veren matris: $\{\sigma\} = [C]\{\varepsilon\}$. Simetrik ve pozitif tanımlıdır. | Ders 3.2 |
| sandviç yapı | sandwich structure | — | — | İki ince, rijit yüz levhası ile aralarındaki hafif, kalın çekirdekten oluşan yapı; eğilme rijitliğini az kütleyle artırır. | Ders 1.3 |
| seramik matrisli kompozit | ceramic matrix composite (CMC) | CMC | — | Matrisi seramik olan, yüksek sıcaklıkta çalışan kompozit; lifler seramiğin kırılma tokluğunu artırır. | Ders 1.3 |
| simetrik dizilim | symmetric laminate | $[\ldots]_s$ | — | Orta düzlemin iki yanında aynı açı, malzeme ve kalınlıkta katların ayna gibi dizildiği yapı; [B] = 0. | Ders 10.1 |
| son katman kırılması | last ply failure (LPF) | — | N/m | Kattan kata kırılmada son sağlam katın da kırıldığı yük; son tabaka hasarı. | Ders 12.2 |
| soyma kumaşı | peel ply | — | — | Laminatın üstüne serilen, kürden sonra soyulup temiz ve pürüzlü bir yüzey bırakan kumaş. | Ders 2.1 |
| sürekli lif Diğer kullanım: uzun lif | continuous (long) fiber | — | — | Boyu parça boyutu mertebesinde olan, yönü kontrol edilebilen lif. | Ders 1.3 |
| süreksiz lif Diğer kullanım: kısa lif, kırpılmış lif | discontinuous (short) fiber | — | — | Kırpılmış, kısa lif; yönü tam kontrol edilemez, üretimi hızlı ve ucuzdur. | Ders 1.3 |
| şekil değiştirme enerjisi Diğer kullanım: elastik enerji yoğunluğu | strain energy density | $W = \tfrac12\{\sigma\}^{\mathsf T}\{\varepsilon\}$ | J/m³ (= Pa) | Doğrusal elastik cisimde birim hacimde depolanan enerji; varlığı rijitlik matrisinin simetrik, pozitif olması da pozitif tanımlı olmasını gerektirir. | Ders 3.1 |
| şekil değiştirme ölçer Diğer kullanım: strain gage, gerinim ölçer | strain gage | — | — | Yüzeye yapıştırılan, uzamayı direnç değişimiyle ölçen algılayıcı. | Ders 4.2 |
| tabaka Diğer kullanım: lamina, katman | lamina (ply, layer) | — | — | Matris içinde tek yönlü ya da dokuma liflerden oluşan tek, ince katman. Katmanlı yapının yapı taşıdır; tipik kalınlığı 0,1–0,3 mm. | Ders 1.1 |
| takviye Diğer kullanım: takviye elemanı, güçlendirici | reinforcement | — | — | Kompozitte yükün büyük kısmını taşıyan, rijit ve mukavemetli bileşen: lif, parçacık veya pul. | Ders 1.1 |
| tarafsız eksen | neutral axis | $z_n$ | m | Eğilen kirişte boyuna şekil değiştirmenin sıfır olduğu düzlem; simetrik olmayan kirişte orta düzlemden kayar. | Ders 14.2 |
| tek yönlü tabaka | unidirectional lamina | — | — | Bütün lifleri aynı doğrultuda olan tabaka. Lif doğrultusu 1, tabaka düzleminde life dik doğrultu 2 eksenidir. | Ders 1.1 |
| temsili hacim elemanı | representative volume element (RVE) | — | — | Kompozitin ortalama davranışını temsil eden, lif ve matrisi tipik oranlarıyla içeren en küçük parça. | Ders 7.2 |
| termoplastik | thermoplastic | — | — | Zincirleri zayıf (van der Waals) bağlarla tutunan, ısı ve basınçla yeniden şekillendirilebilen polimer (PEEK, PPS, PP). | Ders 1.3 |
| termoset Diğer kullanım: ısıyla sertleşen plastik | thermoset | — | — | Kürlenince molekül zincirleri güçlü kovalent bağlarla çapraz bağlanan; yeniden eritilip şekillendirilemeyen polimer (epoksi, polyester, fenolik). | Ders 1.3 |
| uzama–eğilme bağlaşımı | extension–bending coupling | $[B]$ | — | [B] ≠ 0 olan yapıda düzlem içi kuvvetin eğrilik, momentin orta düzlem uzaması yaratması. | Ders 10.2 |
| vakum torbalama | vacuum bagging | — | — | Islak ya da prepreg yatırmanın torbayla örtülüp havasının çekildiği, atmosfer basıncıyla sıkıştırıldığı yöntem. | Ders 2.1 |
| viskozite | viscosity | $\mu$ | Pa·s | Akışkanın kayma akışına direnci. | Ders 2.2 |
| Voigt gösterimi Diğer kullanım: kısaltılmış gösterim, indirgenmiş indis gösterimi | Voigt (contracted) notation | 1, 2, 3, 4 = 23, 5 = 31, 6 = 12 | — | Simetrik gerilme ve şekil değiştirme tansörlerinin altı bileşenini bir sütun vektörüne dizip Hooke yasasını 6×6 matrisle yazma yolu. | Ders 3.1 |
| yarı izotrop Diğer kullanım: kuazi-izotrop | quasi-isotropic | ör. $[0/\pm45/90]_s$ | — | Düzlem içi elastik özellikleri (eksenel rijitliği) her doğrultuda aynı olan katmanlı yapı. Eğilme özellikleri genellikle yönden bağımsız değildir. | Ders 1.2 |
| yerel eksenler Diğer kullanım: malzeme eksenleri | local (material) axes | 1–2 | — | Lif doğrultusu 1, ona dik doğrultu 2 olan malzeme eksenleri. | Ders 5.1 |
| yoğunluk | density | $\rho$ | kg/m³ (veya g/cm³) | Birim hacmin kütlesi. 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. | Ders 1.1 |
| yorulma dayanımı | fatigue strength | — | MPa | Tekrarlı yük altında belirli bir çevrim sayısında kırılmanın olmadığı en büyük gerilme genliği. | Ders 1.2 |
| [A], [B], [D] matrisleri | extensional, coupling and bending stiffness matrices | $[A], [B], [D]$ | Pa·m, Pa·m², Pa·m³ | Katmanlı yapının bileşkelerini orta düzlem şekil değiştirmeleri ve eğriliklere bağlayan uzama, bağlaşım ve eğilme rijitlik matrisleri. | Ders 10.2 |