Akademik / MKC 516 / Hafta 5 / Ders 5.3

Hafta 5 · Ders 5.3 · ~55 dk

Açılı tabakanın mühendislik sabitleri ve kayma bağlaşımı

[S̄]'nin terimleri doğru ama sezgisel değildir. Bu derste onları ölçülebilir mühendislik sabitlerine çeviriyoruz: x ve y modülleri, kayma modülü, Poisson oranı ve normal gerilmenin yarattığı kaymayı ölçen mₓ, mᵧ. Açı küçük bir ayrıntı değildir: 15°'lik sapma grafit/epoksinin modülünü yarıdan fazla düşürür.

Bu derste öğrenecekleriniz

  • Açılı tabakanın altı mühendislik sabitini [S̄] terimlerinden tanımlamak ve hesaplamak
  • Eₓ, Eᵧ, Gₓᵧ, νₓᵧ, mₓ, mᵧ'yi malzeme sabitleri ve θ cinsinden yazmak
  • Sabitlerin açıyla değişimini yorumlamak; Gₓᵧ'nin 45°'de en büyük olduğunu ve G₁₂'den bağımsız olduğunu göstermek
  • Kayma bağlaşımının birleşik yüklerde yararlı ya da zararlı olabileceğini sayısal olarak göstermek
  • Açılı tabakayı izotrop ve 0° tabakayla özgül rijitlik açısından karşılaştırmak
Hafta
Hafta 5 — Lif takviyeli açılı tabakanın gerilme–şekil değiştirme ilişkileri
Süre
~55 dk
Ön koşul
Ders 5.2 ([S̄] terimleri).
Resmî çıktı
  • ÖÇ 3. Kompozit malzemelerin gerilme şekil değiştirme bağıntıları hakkında bilgi sahibi olacaktır.
Kaynak: ders katalog formu (Tüfekçi, Bölüm 1, slayt 4 ve 7)

1. Neden öğreniyoruz?

$[\bar S]$'nin altı terimi doğru ama sezgisel değildir: $\bar S_{16} = -32{,}3\times10^{-3}$ 1/GPa bir mühendise ne söyler? Bu derste $[\bar S]$'yi, deneyde ölçülebilen ve yorumlanabilen büyüklüklere çeviriyoruz: x ve y doğrultularındaki modüller, kayma modülü, Poisson oranı ve normal gerilmeyle kayma arasındaki bağı ölçen iki yeni katsayı, $m_x$ ve $m_y$.

Sonuçlar tasarım için çarpıcıdır: grafit/epoksi bir tabakanın modülü lif açısı 0°'den 15°'ye çıkınca 181 GPa'dan 73 GPa'ya düşer. Açı küçük bir ayrıntı değildir.

2. Ön bilgiler

Ön bilgi

Ders 4.1 ve 5.2'den

Malzeme eksenlerinde $S_{11} = 1/E_1$, $S_{12} = -\nu_{12}/E_1$, $S_{22} = 1/E_2$, $S_{66} = 1/G_{12}$. Genel eksenlerde $\{\varepsilon\}_{xy} = [\bar S]\{\sigma\}_{xy}$, terimler Ders 5.2'deki bağıntı (4). Ders 1.1'de $E_x(\theta)$'yı bir hesap aracıyla zaten görmüştük; burada türetiyoruz ve diğer beş sabiti ekliyoruz.

3. Açılı tabakanın mühendislik sabitleri

Ders 4.2'deki gibi düşünce deneyleri yapalım; bu kez gerilmeleri x–y eksenlerinde uygulayalım [Kaw, Bölüm 2.6, Eş. 2.115–2.128, s. 121–124] [Tüfekçi, Bölüm 2, slayt 138–149].

Yalnız σₓ: $\varepsilon_x = \bar S_{11}\sigma_x$, $\varepsilon_y = \bar S_{12}\sigma_x$, $\gamma_{xy} = \bar S_{16}\sigma_x$. Tanımlar:

$$ E_x \equiv \frac{\sigma_x}{\varepsilon_x} = \frac{1}{\bar S_{11}},\qquad \nu_{xy} \equiv -\frac{\varepsilon_y}{\varepsilon_x} = -\frac{\bar S_{12}}{\bar S_{11}},\qquad \frac{1}{m_x} \equiv -\frac{\sigma_x}{\gamma_{xy}E_1} \;\Rightarrow\; m_x = -\bar S_{16}E_1 \tag{1} $$

Üçüncüsü yenidir: kayma bağlaşım katsayısı (İng. shear coupling coefficient; sembol $m_x, m_y$) $m_x$, normal gerilmenin yarattığı kaymayı ölçer ve Poisson oranı gibi boyutsuzdur ($E_1$ ile ölçeklenmiştir).

Yalnız σᵧ: aynı biçimde $E_y = 1/\bar S_{22}$, $\nu_{yx} = -\bar S_{12}/\bar S_{22}$, $m_y = -\bar S_{26}E_1$. Karşılıklılık: $\nu_{yx}/E_y = \nu_{xy}/E_x$.

Yalnız τₓᵧ: $G_{xy} = 1/\bar S_{66}$; ayrıca $\varepsilon_x = \bar S_{16}\tau_{xy}$, $\varepsilon_y = \bar S_{26}\tau_{xy}$: aynı $m_x$ ve $m_y$, kaymanın yarattığı uzamaları da ölçer.

Böylece $[\bar S]$ mühendislik sabitleriyle yazılır [Kaw, Eş. 2.129, s. 124]:

$$ \begin{Bmatrix}\varepsilon_x\\ \varepsilon_y\\ \gamma_{xy}\end{Bmatrix} = \begin{bmatrix} \dfrac{1}{E_x} & -\dfrac{\nu_{xy}}{E_x} & -\dfrac{m_x}{E_1}\\[2mm] -\dfrac{\nu_{xy}}{E_x} & \dfrac{1}{E_y} & -\dfrac{m_y}{E_1}\\[2mm] -\dfrac{m_x}{E_1} & -\dfrac{m_y}{E_1} & \dfrac{1}{G_{xy}}\end{bmatrix}\begin{Bmatrix}\sigma_x\\ \sigma_y\\ \tau_{xy}\end{Bmatrix} \tag{2} $$

Ders 5.2'deki $\bar S_{ij}$ ifadeleri konunca, malzeme sabitleri ve açı cinsinden [Kaw, Eş. 2.130–2.135, s. 124–126]:

$$ \begin{aligned} \frac{1}{E_x} &= \frac{c^4}{E_1} + \left(\frac{1}{G_{12}} - \frac{2\nu_{12}}{E_1}\right)s^2c^2 + \frac{s^4}{E_2}\\ \frac{1}{E_y} &= \frac{s^4}{E_1} + \left(\frac{1}{G_{12}} - \frac{2\nu_{12}}{E_1}\right)s^2c^2 + \frac{c^4}{E_2}\\ \frac{1}{G_{xy}} &= 2\left(\frac{2}{E_1} + \frac{2}{E_2} + \frac{4\nu_{12}}{E_1} - \frac{1}{G_{12}}\right)s^2c^2 + \frac{s^4 + c^4}{G_{12}}\\ \nu_{xy} &= E_x\left[\frac{\nu_{12}}{E_1}(s^4 + c^4) - \left(\frac{1}{E_1} + \frac{1}{E_2} - \frac{1}{G_{12}}\right)s^2c^2\right] \end{aligned} \tag{3} $$ $$ \begin{aligned} m_x &= E_1\left[\left(\frac{2}{E_1} + \frac{2\nu_{12}}{E_1} - \frac{1}{G_{12}}\right)sc^3 - \left(\frac{2}{E_2} + \frac{2\nu_{12}}{E_1} - \frac{1}{G_{12}}\right)s^3c\right]\\ m_y &= E_1\left[\left(\frac{2}{E_1} + \frac{2\nu_{12}}{E_1} - \frac{1}{G_{12}}\right)s^3c - \left(\frac{2}{E_2} + \frac{2\nu_{12}}{E_1} - \frac{1}{G_{12}}\right)sc^3\right] \end{aligned} \tag{4} $$

Kaynak: A. K. Kaw, Mechanics of Composite Materials, 2. baskı (2006), Eş. 2.134, s. 125. Kaw'da $m_x$'in $S_{ij}$ ile yazılan ara satırında ilk parantez $(S_{11} - 2S_{12} - S_{66})$ olarak basılmış; Eş. 2.106d ile tutarlı olan $(2S_{11} - 2S_{12} - S_{66})$'dır. Aynı satırın mühendislik sabitleriyle yazılmış son biçimi (yukarıdaki (4)) doğrudur.

Dört soru

Bağıntı (1)–(4) için dört soru

  • Nereden geliyor? $[\bar S]$'nin terimlerini tek bileşenli yükleme deneylerinin tanımlarıyla eşleştirmekten.
  • Hangi şartlarda geçerli? Düzlem gerilmede tek bir açılı tabaka; gerilme düzgün, uçlar kaymaya serbest. Uçlar tutulursa (çekme çeneleri) ölçülen “modül” $E_x$'ten farklı çıkar (Ders 5.2, Alıştırma 6).
  • Nasıl uygulanır? Önce $[\bar S]$'yi hesaplayıp (1) ile; ya da doğrudan (3)–(4) ile. $m_x$ ve $m_y$ işaretiyle birlikte kullanılır: θ > 0 için grafit/epoksi gibi tabakalarda pozitiftir.
  • Sonuç ne anlama gelir? $E_x$, $G_{xy}$ ve $\nu_{xy}$ açıyla çok değişir; $m_x$, $m_y$ ise izotrop malzemede ve 0°/90° tabakada sıfırdır, açılı tabakada Poisson etkisinden büyük olabilir.

4. Açıya göre değişim

Grafit/epoksi açılı tabakanın modülleri Eₓ, Eᵧ ve Gₓᵧ'nin 0–90 derece arasında değişimi. Eₓ 0 derecede 181 GPa'dan hızla düşüp 90 derecede 10,3 GPa'ya iniyor; Eᵧ bunun aynadaki görüntüsü. Gₓᵧ 7,17 GPa'dan 45 derecede 9,46 GPa'ya çıkıp geri iniyor. 0 50 100 150 200 0 15 30 45 60 75 90 θ (derece)GPa Eₓ (düz) Eᵧ (kesikli) Gₓᵧ (noktalı)
Poisson oranı ve kayma bağlaşım katsayıları νₓᵧ, mₓ ve mᵧ'nin açıyla değişimi. νₓᵧ 0,28'den sıfıra yakın değere iniyor; mₓ 36 derecede, mᵧ 54 derecede yaklaşık 8,8 ile en büyük değerine ulaşıyor; ikisi de 0 ve 90 derecede sıfır. 0 2 4 6 8 10 0 15 30 45 60 75 90 θ (derece)boyutsuz νₓᵧ (düz) mₓ (kesikli) mᵧ (noktalı)
Şekil 1. Grafit/epoksi ($E_1 = 181$, $E_2 = 10{,}3$, $G_{12} = 7{,}17$ GPa, $\nu_{12} = 0{,}28$) açılı tabakanın mühendislik sabitleri, (3)–(4) ile hesaplandı. Eğriler renk ve çizgi deseniyle ayrılıyor. Kaw'ın Şekil 2.24–2.29'unun eşdeğeri [Kaw, s. 128–130].

Şekil 1'den okunanlar [Kaw, s. 127–132]:

  • $E_x$ çok hızlı düşer. 15°'de 72,6 GPa, 30°'de 28,8 GPa: lifler yükten biraz saptığında yük, yumuşak matristen ve kaymadan geçmeye başlar. $E_y(\theta) = E_x(90^\circ - \theta)$.
  • $E_x$'in uç değerleri her zaman 0° ve 90°'de değildir. Kaw'ın verdiği SCS-6/Ti-6Al-4V metal matrisli tabakada ($E_1 = 272$, $E_2 = 200$, $G_{12} = 77{,}33$ GPa, $\nu_{12} = 0{,}277$) en küçük $E_x$ yaklaşık 63°'tedir [Kaw, Şekil 2.30, s. 131]. (Aracımızda bu malzeme yüklüdür.)
  • $G_{xy}$ 45°'de en büyüktür. 45° tabakada saf kayma, malzeme eksenlerinde bir çekme ve bir basmaya dönüşür; yük lifler üzerinden taşınır. (3)'ten 45°'de:
$$ G_{xy}(45^\circ) = \frac{E_1}{1 + 2\nu_{12} + E_1/E_2} \tag{5} $$

[Kaw, Eş. 2.136, s. 132]. İlginç bir sonuç: 45°'deki kayma modülü $G_{12}$'ye hiç bağlı değildir.

  • $m_x$ ve $m_y$ büyüktür. Grafit/epoksi için $m_x$ en büyük değerine (≈ 8,78) yaklaşık 36,2°'de, $m_y$ ise 53,8°'de ulaşır [Kaw, s. 132]. Kaw, bu değerlerin normal–kayma bağlaşımının Poisson etkisinden daha güçlü olduğunu gösterdiğini vurgular.

5. Çözümlü örnekler

Çözümlü örnek 5.3.1Temel

60° grafit/epoksi tabakanın mühendislik sabitleri

Verilenler

Ders 5.2, Örnek 5.2.1'deki $[\bar S]$ (×10⁻³ 1/GPa): $\bar S_{11} = 80{,}53$, $\bar S_{12} = -7{,}878$, $\bar S_{16} = -32{,}34$, $\bar S_{22} = 34{,}75$, $\bar S_{26} = -46{,}96$, $\bar S_{66} = 114{,}1$; $E_1 = 181$ GPa [Kaw, Örnek 2.9, s. 126–127].

İstenenler

$E_x$, $\nu_{xy}$, $m_x$, $E_y$, $m_y$, $G_{xy}$.

Model ve kabuller

(1) ve karşılıkları.

Çözüm

$E_x = 1/0{,}08053 = 12{,}42$ GPa; $\nu_{xy} = 7{,}878/80{,}53 = 0{,}09783$; $m_x = 0{,}03234(181) = 5{,}853$.

$E_y = 1/0{,}03475 = 28{,}78$ GPa; $m_y = 0{,}04696(181) = 8{,}499$; $G_{xy} = 1/0{,}1141 = 8{,}761$ GPa.

Karşılıklılık: $\nu_{yx} = \nu_{xy}E_y/E_x = 0{,}09783(28{,}78)/12{,}42 = 0{,}2267$; doğrudan $-\bar S_{12}/\bar S_{22} = 7{,}878/34{,}75 = 0{,}2267$ ✓.

Birim kontrolü

GPa ve boyutsuz ✓. Kaw'ın değerleri: 12,42; 0,09783; 5,854; 28,78; 8,499; 8,761 ✓ ($m_x$'teki son basamak farkı yuvarlamadan).

Fiziksel ve mühendislik yorumu

Yalnız σₓ = 10 MPa uygulansa $\gamma_{xy} = -m_x\sigma_x/E_1 = -5{,}853(10)/181 = -323$ μ, buna karşılık Poisson daralması $-\nu_{xy}\varepsilon_x = -0{,}0978(805) = -79$ μ. Kayma, Poisson etkisinin dört katı. Bu tabakadan yapılmış bir şerit çekildiğinde gözle görülür biçimde çarpılır.

Benzer problem — kendinizi sınayınAynı malzeme, 30°

Grafit/epoksi tabakanın 30°'deki altı mühendislik sabitini bulun. Hesabı kısaltmak için 60° sonuçlarıyla bir ilişki kurabilir misiniz?

İpucu

30° tabaka, 60° tabakanın x ve y eksenleri yer değiştirmiş hâlidir (Ders 5.2, Alıştırma 3).

Çözümü göster

$E_x(30^\circ) = E_y(60^\circ) = 28{,}78$ GPa; $E_y(30^\circ) = 12{,}42$ GPa; $G_{xy} = 8{,}761$ GPa; $\nu_{xy}(30^\circ) = \nu_{yx}(60^\circ) = 0{,}2267$; $m_x(30^\circ) = m_y(60^\circ) = 8{,}499$; $m_y(30^\circ) = m_x(60^\circ) = 5{,}853$. Araçla doğrulayabilirsiniz.

Çözümlü örnek 5.3.2Mühendislik uygulaması

45° karbon/epoksi ile çelik ve 0° tabakanın karşılaştırması (Ödev 1, malzeme C)

Verilenler

AS4/3501-6, lifler x'e 45°: $E_1 = 142$, $E_2 = 10{,}3$, $G_{12} = 7{,}2$ GPa, $\nu_{12} = 0{,}27$, $\rho = 1{,}58$ g/cm³. Yüklemeler Ders 4.2'deki gibi: (1) σₓ = 100 MPa; (2) τₓᵧ = 50 MPa; (3) σᵧ = 25 MPa; (4) üçünün yarılarının toplamı [Ödev 1]. Çelik ve 0° tabakanın sonuçları Örnek 4.2.1'de.

İstenenler

45° tabakanın mühendislik sabitleri ve dört yüklemedeki şekil değiştirmeleri; her ölçüte göre en uygun malzeme.

Model ve kabuller

(1)–(3); $\{\varepsilon\}_{xy} = [\bar S]\{\sigma\}_{xy}$. Malzemeler doğrusal elastik; mukavemet bu örnekte sorulmuyor (Hafta 6).

Çözüm

45°'de $s^4 = c^4 = s^2c^2 = 1/4$. (3): $1/E_x = \tfrac14\left(\tfrac{1}{142} + \tfrac{1}{7{,}2} - \tfrac{0{,}54}{142} + \tfrac{1}{10{,}3}\right) = 0{,}05980$ → $E_x = E_y = 16{,}72$ GPa. $G_{xy} = 142/(1 + 0{,}54 + 13{,}786) = 9{,}265$ GPa (5). $\nu_{xy} = 0{,}1612$; $m_x = m_y = 6{,}393$.

45° tabakanın şekil değiştirmeleri (μ) ve karşılaştırma
YüklemeεₓεᵧγₓᵧÖlçütÇelik0°45°
(1) σₓ = 1005980−964−4502Eₓ/ρ (GPa·cm³/g)26,589,910,6
(2) τₓᵧ = 50−2251−22515397Gₓᵧ/ρ10,14,565,86
(3) σᵧ = 25−2411495−1126Eᵧ/ρ26,56,5210,6
(4) birleşik1744−860−116|γₓᵧ| (μ)3163472116

Örnek: (1)'de $\gamma_{xy} = -m_x\sigma_x/E_1 = -6{,}393(100)/142 = -4502$ μ; (2)'de $\varepsilon_x = -m_x\tau_{xy}/E_1 = -2251$ μ.

Birim kontrolü

$-\bar S_{16} = m_x/E_1 = 0{,}04502$ 1/GPa ✓; $[\bar S]$ ile doğrudan çarpım aynı sonucu veriyor ✓.

Fiziksel ve mühendislik yorumu

Tek eksenli yüklerde 45° tabaka ne çeliğin ne de 0° tabakanın yerini tutar: x'te 0° tabaka, kayma ve y'de çelik özgül rijitlikte önde (45° kaymada 0°'yi geçse de çeliğin gerisinde). Ama birleşik yüklemede (4) 45° tabakanın kayma şekil değiştirmesi neredeyse sıfır: normal gerilmelerin bağlaşımla yarattığı kayma ($-2251 - 563 = -2814$ μ) ile kayma gerilmesinin yarattığı kayma ($+2698$ μ) birbirini neredeyse götürüyor. Bağlaşım bir kusur değil, bir tasarım değişkenidir: doğru yükleme için doğru açı seçilirse işe yarar.

Benzer problem — kendinizi sınayınBağlaşımın yönü

Aynı 45° tabakaya yalnız σₓ = 100 MPa uygulanıyor ama tabaka −45° olarak serilmiş. $\varepsilon_x$, $\varepsilon_y$, $\gamma_{xy}$ nasıl değişir? (4) yüklemesinde −45° tabakanın $\gamma_{xy}$'si ne olur?

İpucu

$m_x(-\theta) = -m_x(\theta)$; $\bar S_{11}$, $\bar S_{12}$, $\bar S_{66}$ değişmez.

Çözümü göster

(1): $\varepsilon_x = 5980$, $\varepsilon_y = -964$ (aynı), $\gamma_{xy} = +4502$ μ (işaret değişti). (4): $\gamma_{xy} = +2814 + 2698 = 5512$ μ: bu kez iki katkı toplanıyor. Aynı tabakanın yönünü ters sermek, birleşik yükte kaymayı 116 μ'den 5512 μ'ye çıkarıyor; θ'nın işareti tasarımda hayati.

Kendiniz deneyin

Araç seçilen malzeme için $E_x$, $E_y$, $G_{xy}$ (GPa) ve $\nu_{xy}$, $m_x$, $m_y$'yi θ'ya karşı çizer ve kaydırıcıdaki açının değerlerini verir. SCS-6/Ti seçip $E_x$'in 63° civarındaki minimumunu, ardından grafit/epoksiyle $m_x$'in 36°'deki tepesini bulun.

Açılı tabakanın mühendislik sabitleriBağıntı (1)–(5) · GPa

Bu araç JavaScript ile çalışır. Kapalıysa Şekil 1'deki grafikleri kullanabilirsiniz.

6. Sık yapılan hatalar

  • $E_x$'i $E_1c^2 + E_2s^2$ gibi doğrusal bir ortalama sanmak. Bu, 15°'de 170 GPa verir; doğrusu 72,6 GPa.
  • $m_x$'i $E_x$ ile ölçeklemek. Tanım $E_1$ ile: $m_x = -\bar S_{16}E_1$.
  • $G_{xy}$'nin 45°'de $G_{12}$'ye eşit kaldığını sanmak. Grafit/epoksi için 7,17'den 9,46 GPa'ya çıkar ve (5)'e göre $G_{12}$'den bağımsızdır.
  • Açılı tabakanın davranışını yalnız $E_x$ ve $\nu_{xy}$ ile modellemek. $m_x$, $m_y$ atlanırsa kayma şekil değiştirmesi kaybolur.
  • Kaw Eş. 2.134'ün ara satırını kullanmak. $2S_{11}$ olmalı.

7. Alıştırmalar

Alıştırma 1KolaySayısal15° ve 75°

Grafit/epoksi için $E_x(15^\circ)$'yi (3) ile hesaplayın; $E_y(75^\circ)$ nedir?

İpucu

$c^4 = 0{,}8705$, $s^4 = 0{,}004487$, $s^2c^2 = 0{,}0625$.

Çözümü göster
$$ \frac{1}{E_x} = \frac{0{,}8705}{181} + (0{,}13947 - 0{,}003094)(0{,}0625) + \frac{0{,}004487}{10{,}3} $$ $$ = 0{,}004809 + 0{,}008523 + 0{,}000436 = 0{,}013768\ \text{1/GPa} $$

$E_x = 72{,}63$ GPa. $E_y(75^\circ) = E_x(15^\circ) = 72{,}63$ GPa.

Alıştırma 2KolaySayısalG_xy(45°)

(5) ile cam/epoksi ($E_1 = 38{,}6$, $E_2 = 8{,}27$ GPa, $\nu_{12} = 0{,}26$, $G_{12} = 4{,}14$ GPa) için $G_{xy}(45^\circ)$'yi hesaplayın. $G_{12}$'ye göre artış yüzde kaç?

İpucu

$E_1/E_2 = 4{,}667$.

Çözümü göster

$G_{xy} = 38{,}6/(1 + 0{,}52 + 4{,}667) = 6{,}238$ GPa; %51 artış (grafit/epokside %32).

Alıştırma 3OrtaTüretme(5)'in türetimi

(3)'teki $1/G_{xy}$ ifadesinden θ = 45° için (5)'i türetin ve sonucun neden $G_{12}$ içermediğini açıklayın.

İpucu

45°'de $s^2c^2 = 1/4$, $s^4 + c^4 = 1/2$.

Çözümü göster

$\dfrac{1}{G_{xy}} = \dfrac12\left(\dfrac{2}{E_1} + \dfrac{2}{E_2} + \dfrac{4\nu_{12}}{E_1} - \dfrac{1}{G_{12}}\right) + \dfrac{1}{2G_{12}} = \dfrac{1}{E_1} + \dfrac{1}{E_2} + \dfrac{2\nu_{12}}{E_1}$ → (5). 45°'de x–y'deki saf kayma, malzeme eksenlerinde $\sigma_1 = \tau_{xy}$, $\sigma_2 = -\tau_{xy}$, $\tau_{12} = 0$ demektir: tabaka kaymaya değil, lif ve enine doğrultudaki çekme–basmaya çalışır. $G_{12}$ ancak $\tau_{12} \ne 0$ olunca devreye girer.

Alıştırma 4OrtaSayısalBağlaşımın yarattığı kayma

Örnek 5.3.1'deki 60° tabaka $\sigma_x = 50$ MPa ile çekiliyor; uçlar serbest. 200 mm × 100 mm'lik bir parçada köşelerden birindeki dik açı ne kadar değişir (derece)?

İpucu

$\gamma_{xy} = -m_x\sigma_x/E_1$ (radyan).

Çözümü göster

$\gamma_{xy} = -5{,}853(50)/181\,000 = -1{,}617\times10^{-3}$ rad $= -0{,}093^\circ$. Küçük görünür ama 200 mm'lik boyda $\gamma L \approx 0{,}32$ mm mertebesinde bir çarpılma demektir; ölçülebilir ve uçlar tutulduğunda gerilme yaratır.

Alıştırma 5ZorSayısalm_x'in tepesi

(4)'ü θ'ya göre türetmeden, araçla ya da 2,5° adımlı bir tabloyla grafit/epoksi için $m_x$'in en büyük olduğu açıyı ve değerini bulun. Kaw'ın verdiği 36,2° ile karşılaştırın. Cam/epoksi için tepe nerede?

İpucu

Araçta malzemeyi değiştirin ve kaydırıcıyı 30°–40° arasında gezdirin.

Çözümü göster

Grafit/epoksi: θ ≈ 36,2°, $m_x \approx 8{,}78$ (Kaw ile aynı). Cam/epoksi: tepe ≈ 30,9°'de ve değeri yalnız ≈ 2,27; $E_1/E_2$ oranı küçük olan malzemede bağlaşım çok daha zayıftır ve tepe daha küçük açıya kayar.

Alıştırma 6OrtaKavramsalİzotrop sağlaması

İzotrop bir malzeme için ($E_1 = E_2 = E$, $\nu_{12} = \nu$, $G_{12} = E/[2(1+\nu)]$) (3)–(4)'ün açıdan bağımsız $E_x = E$, $G_{xy} = G_{12}$, $m_x = m_y = 0$ verdiğini gösterin.

İpucu

$1/G_{12} - 2\nu/E = 2/E$; $c^4 + 2s^2c^2 + s^4 = 1$.

Çözümü göster

$1/E_x = (c^4 + s^4)/E + (2/E)s^2c^2 = (c^2 + s^2)^2/E = 1/E$ ✓. $m_x$'teki iki parantez $2/E + 2\nu/E - 2(1+\nu)/E = 0$ olduğundan $m_x = m_y = 0$ ✓. $1/G_{12} = 2(1+\nu)/E$ ile $1/G_{xy}$'deki ilk parantez $(4 + 4\nu)/E - 2(1+\nu)/E = 1/G_{12}$ olur; $1/G_{xy} = (2s^2c^2 + s^4 + c^4)/G_{12} = 1/G_{12}$ ✓.

8. Özet

Özet
  • $E_x = 1/\bar S_{11}$, $E_y = 1/\bar S_{22}$, $G_{xy} = 1/\bar S_{66}$, $\nu_{xy} = -\bar S_{12}/\bar S_{11}$, $m_x = -\bar S_{16}E_1$, $m_y = -\bar S_{26}E_1$.
  • $E_x$ açıyla çok hızlı düşer; uç değerler her malzemede 0° ve 90°'de olmayabilir.
  • $G_{xy}$ 45°'de en büyüktür ve orada $E_1/(1 + 2\nu_{12} + E_1/E_2)$'ye eşittir.
  • Kayma bağlaşım katsayıları $m_x$, $m_y$ açılı tabakanın imzasıdır; Poisson etkisinden büyük olabilir ve θ'nın işaretiyle yön değiştirir.

Hafta 6'da açılı tabakanın mukavemetine geçiyoruz: bu derste bulduğumuz yerel gerilmeler, en büyük gerilme, Tsai–Hill ve Tsai–Wu ölçütleriyle karşılaştırılacak.

Bu dersteki terimler

Terimler ilk geçtikleri sırayla listelendi. Tanımların tamamı terimler sözlüğünde.

Bu derste tanımlanan terimler
TürkçeİngilizceSembolBirim
kayma bağlaşım katsayısıshear coupling coefficient$m_x, m_y$—

Kaynaklar

  • E. Tüfekçi, MKC 516 Kompozit Malzemelerin Mekaniği — Bölüm 2: Tabakanın Makromekaniği, ders notları (slayt, 237 s.), İTÜ, 2026. — slayt 138–161 (açılı tabakanın mühendislik sabitleri, kayma bağlaşımı, Örnek 2.9, grafikler)
  • A. K. Kaw, Mechanics of Composite Materials, 2. baskı, CRC Press (Taylor & Francis), Boca Raton, 2006. Dersin resmî ders kitabı. — Bölüm 2.6 (s. 121–132), Eş. 2.115–2.136, Örnek 2.9, Şekil 2.24–2.30
  • E. Tüfekçi, MKC 516 Kompozit Malzemelerin Mekaniği — Ödev 1, İTÜ, 9 Nisan 2026. — Malzeme C ve yükleme durumları 1–4

Bütün kurs için toplu liste: kaynakça. Sayfadaki hesaplar, kaynakların değerleri kullanılarak bağımsız olarak yeniden yapıldı. Hata görürseniz moc.kecicuktu@ofni adresine yazabilirsiniz.