Akademik / MKC 523 / Terimler sözlüğü

MKC 523 · Başvuru

Terimler sözlüğü

Kurs boyunca kullanılan teknik terimlerin Türkçe adı, İngilizce karşılığı, sembolü, birimi ve kısa tanımı. Her terim, ilk açıklandığı derse bağlıdır.

191 terim, Türkçe alfabe sırasıyla
TürkçeİngilizceSembolBirimAnlamıİlk geçtiği ders
Airy gerilme fonksiyonuAiry stress function$\varphi(x,y)$N (birim kalınlıkta N·m/m)İkinci türevleri düzlem gerilme bileşenlerini veren skaler fonksiyon: $\sigma_x=\varphi_{,yy}$, $\sigma_y=\varphi_{,xx}$, $\tau_{xy}=-\varphi_{,xy}$; denge denklemlerini kendiliğinden sağlar.10.2 Airy gerilme fonksiyonu
Akma dayanımıyield strength$\sigma_Y$MPaTek eksenli çekme deneyinde kalıcı (plastik) şekil değiştirmenin başladığı gerilme; belirgin akma noktası yoksa %0,2 kalıcı uzamaya karşılık gelen gerilme alınır.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Alt ve üst sınır teoremlerilower- and upper-bound theorems$\lambda_s\le\lambda_c\le\lambda_k$—Dengeli ve her yerde $|M|\le M_p$ olan her moment dağılımı göçme yükünün alt sınırını, her kinematik mekanizma üst sınırını verir.14.2 Plastik limit analizi
Artık mukavemetresidual strength$\sigma_c$Pa (MPa)Çatlak içeren bir elemanın kırılmadan taşıyabileceği en büyük nominal gerilme; LEFM'de $\sigma_c=K_{Ic}/(Y\sqrt{\pi a})$, küçük çatlakta akma ya da net kesit göçmesiyle sınırlanır.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Asal doğrultuprincipal direction$\mathbf n_1,\mathbf n_2,\mathbf n_3$—Asal gerilmenin etkidiği düzlemin birim normali; gerilme tansörünün özvektörü. Simetrik tansörde üçü karşılıklı diktir.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Asal gerilmeprincipal stress$\sigma_1\ge\sigma_2\ge\sigma_3$PaKayma gerilmesinin sıfır olduğu düzlemlerdeki normal gerilme; gerilme tansörünün özdeğerleri.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Asal şekil değiştirmeprincipal strain$\varepsilon_1\ge\varepsilon_2\ge\varepsilon_3$—Aralarındaki kayma şekil değiştirmesinin sıfır olduğu üç dik doğrultudaki normal şekil değiştirmeler; şekil değiştirme tansörünün özdeğerleri.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Atış yöntemishooting method$r(\kappa_0)=0$—İki noktalı sınır değer problemini, bilinmeyen başlangıç değerini tahmin edip başlangıç değer problemi olarak tümleyerek ve uçtaki koşulun kalanını (Newton ya da sekant ile) sıfırlayarak çözme yöntemi.9.1 Kirişlerin büyük deformasyonu
Biharmonik denklembiharmonic equation$\nabla^4\varphi=0$—Hacim kuvvetsiz düzlem elastisitede uygunluk koşulunun Airy fonksiyonu cinsinden yazılışı.10.2 Airy gerilme fonksiyonu
Birinci Piola–Kirchhoff (nominal) gerilmesifirst Piola–Kirchhoff (nominal) stress$\mathbf P=J\boldsymbol\sigma\mathbf F^{-\T}$PaGüncel kuvvetin referans alana oranı: $\dd\mathbf f=\mathbf P\mathbf N\,\dd A$. İki noktalı tansördür ve genelde simetrik değildir; tek eksende mühendislik gerilmesine karşılık gelir.8.1 Cauchy, birinci ve ikinci Piola–Kirchhoff gerilmeleri
Birinci varyasyonfirst variation$\delta I$$I$ ile aynıFonksiyonelin $\delta y$'ye göre doğrusal (birinci mertebe) değişimi; $\delta I=\big[\tfrac{d}{d\varepsilon}I[y+\varepsilon\eta]\big]_{\varepsilon=0}\varepsilon$. Ekstremum için gerekli koşul $\delta I=0$'dır.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Boltzmann süperpozisyonuBoltzmann superposition principle$\varepsilon=\int J(t-s)\,\dot\sigma(s)\,ds$—Doğrusal viskoelastik malzemede her gerilme artımının yanıtı bağımsızdır ve toplanır; yanıt kalıtsal (geçmiş) integralle yazılır.14.1 Viskoelastik malzemeler
Cauchy formülüCauchy's formula$t_i=\sigma_{ij}n_j$PaHerhangi bir düzlemdeki gerilme vektörünü, gerilme tansörü ve düzlemin birim normaliyle veren bağıntı; dört yüzlü elemanın dengesinden çıkar.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Coulomb–Mohr kriteriCoulomb–Mohr criterion$\sigma_1/\sigma_{ut}-\sigma_3/\sigma_{uc}=1$—Çekme ve basma dayanımları farklı gevrek malzemeler için, çekme ve basma deneylerinin Mohr dairelerine ortak teğet çizilerek kurulan kırılma kriteri.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Çarpılma (biçim değiştirme) enerjisi yoğunluğudistortional strain energy density$U_d=J_2/2G$J/m³Şekil değiştirme enerjisi yoğunluğunun deviatorik kısmı; von Mises akma ölçütünün enerji yorumu.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Çatlak açılma modları (I, II, III)crack opening modes: opening, sliding, tearingI, II, III—Çatlak yüzeylerinin göreli hareketine göre üç temel yükleme: mod I açılma (çatlak düzlemine dik), mod II düzlem içi kayma (cepheye dik), mod III düzlem dışı kayma (cepheye paralel).12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Çatlak direnci ve R eğrisicrack growth resistance, R-curve$R(\Delta a)$J/m²Çatlağın birim alan ilerlemesi için harcanan enerji (yüzey + plastik iş); çatlak büyüdükçe değişimini gösteren eğri R eğrisidir. Düzlem şekil değiştirmede yaklaşık yatay ($R=G_{Ic}$), ince levhada yükselir.12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Çatlak ucu plastik bölgesicrack-tip plastic zone$r_p$m (mm)Çatlak ucunda gerilmenin akma sınırına ulaştığı bölge; Irwin yaklaşımında düzlem gerilmede $r_p=(1/\pi)(K/\sigma_{ys})^2$, düzlem şekil değiştirmede yaklaşık üçte biri.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Çentik duyarlılığınotch sensitivity$q$—Malzemenin elastik gerilme yığılmasını yorulmada ne ölçüde hissettiğini gösteren katsayı: $q=(K_f-1)/(K_t-1)$, $0\le q\le1$. Uç yarıçapı küçüldükçe ve malzeme yumuşadıkça azalır.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Çentik ve çentik ucu yarıçapınotch, notch root radius$\rho$m (mm)Kesitte gerilme akışını yönlendiren yerel geometri düzensizliği (oyuk, kanal, omuz, delik); en dar noktadaki eğrilik yarıçapı $\rho$, $K_t$'yi belirleyen başlıca uzunluktur.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Daralan (değişken kesitli) kiriştapered (non-prismatic) beam$EI(x)$—Kesit boyutları eksen boyunca değişen kiriş. Eğilme rijitliği $EI(x)$ konuma bağlı olduğundan denklem $(EI\,w'')''=q$ biçimini alır; prizmatik kirişin kapalı çözümleri doğrudan kullanılamaz.3.2 Daralan (değişken kesitli) kirişler
Daralma oranıtaper ratio$r = h_{\text{uç}}/h_{\text{kök}}$—Daralan kirişte uçtaki kesit boyutunun kökteki (en büyük) boyuta oranı; $r=1$ prizmatik kiriştir. Doğrusal yükseklik değişiminde $I\propto h^3$, genişlik değişiminde $I\propto b$ olur.3.2 Daralan (değişken kesitli) kirişler
Deformasyon (şekil değiştirme) hızı ve dönme hızırate of deformation and spin tensors$\mathbf D=\tfrac12(\mathbf L+\mathbf L^{\T}),\ \mathbf W=\tfrac12(\mathbf L-\mathbf L^{\T})$1/s$\mathbf D$ güncel lif uzama ve açı değişim hızlarını verir ($\dot{\mathbf E}=\mathbf F^{\T}\mathbf D\mathbf F$); $\mathbf W$ anlık rijit dönme hızıdır.7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Deformasyon gradyanıdeformation gradient$\mathbf F=\partial\mathbf x/\partial\mathbf X$—Referanstaki sonsuz küçük çizgi elemanını güncel elemana eşleyen doğrusal dönüşüm: $\dd\mathbf x=\mathbf F\,\dd\mathbf X$, $\mathbf F=\mathbf I+\partial\mathbf u/\partial\mathbf X$. Dönme ve şekil değiştirmeyi birlikte içerir.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Denge denklemleriequilibrium equations$\sigma_{ji,j}+b_i=0$N/m³Sonsuz küçük bir elemanın kuvvet dengesinden çıkan üç kısmi diferansiyel denklem; moment dengesi gerilme tansörünün simetrisini verir.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Deviatorik gerilme tansörüdeviatoric stress tensor$s_{ij}=\sigma_{ij}-\sigma_m\delta_{ij}$PaGerilmeden hidrostatik kısım çıkarıldıktan sonra kalan, biçim değiştirmeyi (çarpılmayı) yöneten kısım; izi sıfırdır.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Doğal sınır koşulunatural boundary condition$\partial F/\partial y'\big|_{x_2}=0$—Bir uçta yer değiştirme verilmemişse $\delta I=0$'dan kendiliğinden çıkan koşul; mekanikte kuvvet ya da moment koşuludur (serbest uç, mafsal).2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Doğrultu kosinüsüdirection cosine$\ell_{ij}=\cos(x_i',x_j)$—Yeni (döndürülmüş) eksen ile eski eksen arasındaki açının kosinüsü; dönüşüm matrisinin bileşenleri.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Doğrusal elastik kırılma mekaniği (LEFM)linear elastic fracture mechanics——Çatlak ucundaki plastik bölgenin çatlak boyu ve kesit boyutlarına göre küçük olduğu durumda, çatlaklı cismi doğrusal elastik çözümle ve tek bir parametreyle ($K$ ya da $G$) inceleyen yaklaşım.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Dönel kabukshell of revolution$r_1,r_2$mBir eğrinin (meridyen) bir eksen etrafında döndürülmesiyle oluşan kabuk; küre, silindir, koni, elipsoit.13.2 Membran davranışı
Düzlem gerilmeplane stress$\sigma_z=\tau_{xz}=\tau_{yz}=0$—İnce levhalarda: kalınlık doğrultusundaki gerilme bileşenleri sıfır kabul edilir; $\varepsilon_z$ genelde sıfır değildir.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Düzlem şekil değiştirmeplane strain$\varepsilon_z=\gamma_{xz}=\gamma_{yz}=0$—Uzun, kalınlık doğrultusunda tutulu cisimlerde: o doğrultudaki şekil değiştirmeler sıfırdır; $\sigma_z=\nu(\sigma_x+\sigma_y)$ genelde sıfır değildir.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Eğilme momentibending moment$M=\int_A z\,\sigma_{xx}\,dA$N·mKesitteki normal gerilmenin tarafsız eksene göre bileşke momenti. Bu kursta $z$ yukarı olduğundan pozitif $M$ üst lifleri çeker.2.1 Euler–Bernoulli kiriş teorisi
Eğilme rijitliğiflexural (bending) rigidity$EI$N·m²Elastisite modülü ile kesitin tarafsız eksene göre atalet momentinin çarpımı; $M=-EI\,w''$ bağıntısındaki katsayı.2.1 Euler–Bernoulli kiriş teorisi
Eksenel simetrik plak eğilmesiaxisymmetric bending of plates$w=w(r)$—Yük ve mesnetleri $\theta$'dan bağımsız dairesel plakta çökmenin yalnız $r$'ye bağlı olduğu durum; plak denklemi adi diferansiyel denkleme iner.6.1 Dairesel plaklar
Elastik–tam plastik malzemeelastic–perfectly plastic material$f_y$MPaAkma dayanımına kadar doğrusal elastik, sonra pekleşmeden sabit gerilmede akan idealleştirilmiş malzeme.14.2 Plastik limit analizi
Elastikaelastica$EI\,\dd\theta/\dd s=M$—Uzamaz, ince elastik bir çubuğun büyük dönmeli denge biçimi; eğrilik tam olarak $\dd\theta/\dd s$ ile yazılır, eğim küçük kabul edilmez.9.1 Kirişlerin büyük deformasyonu
Elastisite (Young) modülüYoung's modulus$E$PaTek eksenli çekmede doğrusal bölgede gerilmenin birim uzamaya oranı.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Eliptik integrallerelliptic integrals$F(k,\varphi),\ E(k,\varphi),\ K(k)$—$F=\int_0^\varphi\dd\phi/\sqrt{1-k^2\sin^2\phi}$ ve $E=\int_0^\varphi\sqrt{1-k^2\sin^2\phi}\,\dd\phi$; $K(k)=F(k,\pi/2)$. Elastika ve sarkacın kapalı çözümlerinde ortaya çıkar.9.1 Kirişlerin büyük deformasyonu
En büyük kayma gerilmesimaximum shear stress$\tau_{\max}=(\sigma_1-\sigma_3)/2$PaBir noktadaki bütün düzlemler arasında en büyük kayma gerilmesi; en büyük ve en küçük asal doğrultuların açıortay düzlemlerinde oluşur.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
En büyük temas basıncımaximum contact pressure$p_0$PaTemas merkezindeki basınç; küre için $3P/2\pi a^2$, silindir için $2P/\pi bL$.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Enerji (iş) eşleniğiwork-conjugate pair$\boldsymbol\sigma\!:\!\mathbf D,\ \mathbf P\!:\!\dot{\mathbf F},\ \mathbf S\!:\!\dot{\mathbf E}$W/m³Çarpımı aynı iç güç yoğunluğunu veren gerilme–şekil değiştirme hızı çifti; referans hacim başına $J\boldsymbol\sigma:\mathbf D=\mathbf P:\dot{\mathbf F}=\mathbf S:\dot{\mathbf E}$.8.1 Cauchy, birinci ve ikinci Piola–Kirchhoff gerilmeleri
Enerji salınım hızıenergy release rate (crack driving force)$G$J/m² (N/m)Çatlak birim alan ilerlediğinde sistemin potansiyel enerjisindeki azalma, $G=-\frac1B\frac{d\Pi}{da}$; doğrusal elastik cisimde $G=K^2/E'$ ($E'=E$ düzlem gerilme, $E/(1-\nu^2)$ düzlem şekil değiştirme).12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Enine izotrop malzemetransversely isotropic material——Bir eksen etrafında her yönü eşdeğer olan malzeme (lifli kompozit, tabakalı kayaç); beş bağımsız elastik sabit.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Esneklik (compliance)compliance$C=v/P$m/NYükleme noktalarının göreli yer değiştirmesinin yüke oranı (rijitliğin tersi); çatlak uzadıkça artar ve $G=\frac{P^2}{2B}\frac{dC}{da}$ bağıntısıyla enerji salınım hızını verir.12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Esneklik (uyum) matrisicompliance matrix$[S]=[C]^{-1}$1/PaŞekil değiştirmeyi gerilmeden veren matris: $\{\varepsilon\}=[S]\{\sigma\}$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Eşdeğer (bağıl) eğrilik yarıçapıeffective radius of curvature$R$m$1/R=1/R_1+1/R_2$; içbükey yüzeyin yarıçapı negatif alınır.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Eşdeğer (temas) elastisite modülüeffective (contact) modulus$E^*$Pa$1/E^*=(1-\nu_1^2)/E_1+(1-\nu_2^2)/E_2$; iki cismin esnekliğini tek bir modülde toplar.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Eşdeğer (von Mises) gerilmevon Mises equivalent stress$\sigma_{\text{eş}}=\sqrt{3J_2}$PaÇok eksenli gerilme durumunu tek eksenli çekmeyle karşılaştırmaya yarayan skaler; deviatorik gerilmenin büyüklüğü.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Eşit dayanımlı kirişbeam of uniform strength$\sigma_{\max}(x)=\text{sabit}$—Kesiti, her kesitteki en büyük eğilme gerilmesi aynı olacak biçimde değiştirilmiş kiriş ($W(x)\propto M(x)$). Malzemeyi en verimli kullanır ama prizmatik kirişten daha çok sehim yapar; yaprak yay bu fikre dayanır.3.2 Daralan (değişken kesitli) kirişler
Etkin gerilmeeffective stress$\tilde\sigma$MPaKuvvetin yalnız hasarsız (yük taşıyan) alana bölünmesiyle bulunan gerilme: $\tilde\sigma=\sigma/(1-D)$.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Euler–Almansi şekil değiştirme tansörüEuler–Almansi strain tensor$\mathbf e=\tfrac12(\mathbf I-\mathbf B^{-1})$—Güncel konfigürasyona göre büyük şekil değiştirme ölçütü: $\dd s^2-\dd S^2=2\,\dd\mathbf x\cdot\mathbf e\,\dd\mathbf x$; $\mathbf e=\mathbf F^{-\T}\mathbf E\mathbf F^{-1}$.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Euler–Bernoulli kiriş teorisiEuler–Bernoulli beam theory (EBT)$u=-z\,w'$—Enine kesitlerin düz ve eksene dik kaldığını kabul eden klasik kiriş teorisi; enine kayma ve enine normal şekil değiştirmeleri ihmal eder.2.1 Euler–Bernoulli kiriş teorisi
Euler–Lagrange denklemiEuler–Lagrange equation$\dfrac{\partial F}{\partial y}-\dfrac{d}{dx}\dfrac{\partial F}{\partial y'}=0$—$\delta I=0$ koşulunun alan içindeki karşılığı olan diferansiyel denklem. Enerji fonksiyonellerinde denge denklemini verir.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Fonksiyonelfunctional$I[y]=\int_{x_1}^{x_2}F(x,y,y')\,dx$—Bir fonksiyonun tamamına tek bir sayı karşılık getiren kural. Mekanikte çoğu zaman bir enerji integralidir: yer değiştirme fonksiyonu değişince değeri değişir.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Genelleştirilmiş Hooke kanunugeneralized Hooke's law$\sigma_{ij}=C_{ijkl}\varepsilon_{kl}$PaDoğrusal elastik malzemede gerilme ile şekil değiştirme arasındaki doğrusal bağıntının üç boyutlu biçimi.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Geometri (biçim) faktörügeometry (correction) factor$Y$—$K_I=Y\sigma\sqrt{\pi a}$ yazımında çatlağın konumunu, cismin sonlu boyutlarını ve yükleme biçimini toplayan boyutsuz katsayı; sonsuz levhadaki merkez çatlakta $Y=1$.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Gerilme gevşemesistress relaxation——Sabit tutulan şekil değiştirme altında gerilmenin zamanla azalması.14.1 Viskoelastik malzemeler
Gerilme invaryantlarıstress invariants$I_1, I_2, I_3$Pa, Pa², Pa³Eksen takımı döndürüldüğünde değişmeyen, karakteristik denklemin katsayıları: iz, ikinci mertebe asal minörlerin toplamı ve determinant.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Gerilme şiddet faktörüstress intensity factor$K_I,\ K_{II},\ K_{III}$Pa·√m (MPa·√m)Çatlak ucundaki tekil elastik alanın genliği: $\sigma_{ij}=K/\sqrt{2\pi r}\,f_{ij}(\theta)$. Yüke ve çatlak boyuna bağlıdır, $K_I=Y\sigma\sqrt{\pi a}$. $K_t$ ile karıştırılmamalıdır.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Gerilme tansörü (Cauchy)(Cauchy) stress tensor$\bm\sigma,\ \sigma_{ij}$PaBir noktadaki bütün kesitlerin gerilme vektörlerini belirleyen dokuz bileşenli (simetrik, altı bağımsız) tansör; $t_i=\sigma_{ij}n_j$.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Gerilme vektörü (yüzey çekmesi)traction / stress vector$\vect t^{(\mathbf n)}$PaNormali $\mathbf n$ olan bir kesit yüzeyinde, birim alana düşen iç kuvvet vektörü. Hem normal hem teğet bileşeni olabilir.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Gerilme yoğunlaşma faktörüstress concentration factor$K_t$—Delik, çentik ya da kesit değişiminde oluşan en büyük elastik gerilmenin nominal gerilmeye oranı: $K_t=\sigma_{\max}/\sigma_{\text{nom}}$. Yalnız biçime bağlıdır; boyutsuzdur ve sonludur.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Gerilmeler cinsinden uygunluk denklemicompatibility equation in terms of stress$\nabla^2(\sigma_x+\sigma_y)=0$—Şekil değiştirme uygunluk koşulunun Hooke kanunu ve denge denklemleri kullanılarak gerilmelerle yazılmış biçimi; hacim kuvveti yoksa düzlem gerilme ve düzlem şekil değiştirmede aynıdır.10.1 Düzlem gerilme ve düzlem şekil değiştirme
Gevşeme modülürelaxation modulus$E(t)$MPaBirim basamak şekil değiştirmeye karşı gerilme yanıtı: $\sigma(t)=\varepsilon_0E(t)$.14.1 Viskoelastik malzemeler
Göçme mekanizmasıcollapse mechanism$\lambda_c$—Yeterli sayıda plastik mafsalın oluşmasıyla yapının rijit parçalar zincirine dönüştüğü, yük artmadan şekil değiştirebildiği durum.14.2 Plastik limit analizi
Göreli gerilme gradyanırelative stress gradient$\chi$1/mÇentik ucunda gerilmenin içeri doğru azalma hızının tepe değere oranı, $\chi=-(1/\sigma_{\max})\,d\sigma/dx$; dairesel delikte $7/(3a)$, sivri çentikte yaklaşık $2/\rho$. Büyüdükçe yüksek gerilme daha küçük hacimde kalır.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Green–Lagrange şekil değiştirme tansörüGreen–Lagrange strain tensor$\mathbf E=\tfrac12(\mathbf C-\mathbf I)$—Referans konfigürasyona göre büyük şekil değiştirme ölçütü: $\dd s^2-\dd S^2=2\,\dd\mathbf X\cdot\mathbf E\,\dd\mathbf X$. Rijit dönmede tam olarak sıfırdır; küçük gradyanlarda $\boldsymbol\varepsilon$'a iner.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Güncel (deforme) konfigürasyoncurrent (deformed) configuration$\Omega,\ \mathbf x$—Cismin $t$ anındaki biçimi; aynı malzeme noktası $\mathbf x=\boldsymbol\chi(\mathbf X,t)$ konumundadır. Küçük harfle gösterilir.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Güvenlik katsayısıfactor of safety$n$—Orantılı yüklemede, bütün gerilme bileşenleri aynı oranda büyütüldüğünde kriterin sağlanacağı yükün mevcut yüke oranı; $n<1$ kriterin aşıldığını gösterir.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Hacim kuvvetibody force$b_i$ ya da $F_i$N/m³Cismin her hacim elemanına uzaktan etkiyen kuvvetin birim hacim başına değeri (ağırlık, eylemsizlik, manyetik kuvvet).1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Hacim modülübulk modulus$K$PaHidrostatik gerilmenin hacimsel şekil değiştirmeye oranı; $K=E/[3(1-2\nu)]$, $\nu\to0{,}5$'te sonsuza gider (sıkışmaz malzeme).1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Hacimsel şekil değiştirmevolumetric strain (dilatation)$e=\varepsilon_{kk}$—Küçük şekil değiştirmede birim hacim değişimi; şekil değiştirme tansörünün izi.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Halka plakannular plate$R_0\le r\le R$—Ortasında dairesel boşluk olan plak; iç ve dış kenarda ikişer sınır koşulu, genel çözümün dört sabitini belirler.6.2 Halka plaklar
Hasar (akma) kriterifailure (yield) criterion$f(\sigma_1,\sigma_2,\sigma_3)=0$—Çok eksenli bir gerilme durumunun, tek eksenli deneyde ölçülen dayanımla karşılaştırılmasını sağlayan bağıntı; asal gerilmeler uzayında güvenli bölgeyi sınırlayan yüzeyi tanımlar.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Hasar değişkenidamage variable$D$—Bir kesitte mikro boşluk ve çatlakların kapladığı, yük taşımayan alanın toplam alana oranı: $D=S_D/S$; hasarsız malzemede 0, kopmada kritik değer $D_c$.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Hertz temasıHertzian contact——Eğri yüzeyli iki elastik cismin sürtünmesiz, küçük bir alanda teması; basınç dağılımı yarım elipsoit (ya da yarım elips) biçimindedir.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Hız gradyanı(spatial) velocity gradient$\mathbf L=\partial\mathbf v/\partial\mathbf x=\dot{\mathbf F}\mathbf F^{-1}$1/sGüncel konfigürasyonda hız alanının uzaysal gradyanı; simetrik kısmı deformasyon hızı $\mathbf D$, ters simetrik kısmı dönme hızı (spin) $\mathbf W$'dir.7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Isıl şekil değiştirmethermal strain$\alpha\,\Delta T\,\delta_{ij}$—Serbest bir elemanın sıcaklık değişimiyle kazandığı şekil değiştirme; izotrop malzemede yalnız normal bileşenleri vardır. $\alpha$ ısıl genleşme katsayısıdır [1/K].1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
İkinci Piola–Kirchhoff gerilmesisecond Piola–Kirchhoff stress$\mathbf S=\mathbf F^{-1}\mathbf P=J\mathbf F^{-1}\boldsymbol\sigma\mathbf F^{-\T}$PaReferans konfigürasyona geri çekilmiş kuvvetin ($\mathbf F^{-1}\dd\mathbf f$) referans alana oranı; simetriktir ve Green–Lagrange $\mathbf E$ ile enerji eşleniğidir.8.1 Cauchy, birinci ve ikinci Piola–Kirchhoff gerilmeleri
İndirgenmiş (seçici) integrasyonreduced (selective) integration——Eleman rijitlik integralinin, tam integrasyon için gerekenden az Gauss noktasıyla hesaplanması; seçici biçiminde yalnız kayma terimine uygulanır ve kilitlenmeyi giderir.2.2 Timoshenko kiriş teorisi ve kayma düzeltme katsayısı
İndis notasyonuindex (indicial) notation$a_i,\ \sigma_{ij}$—Vektör ve tansör bileşenlerini 1, 2, 3 değerlerini alan indislerle yazma biçimi; $\sigma_{ij}$ dokuz bileşenin tamamını temsil eder.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
İzotrop malzemeisotropic material——Özellikleri yönden bağımsız malzeme; doğrusal elastik izotrop malzemenin iki bağımsız sabiti vardır.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
J integraliJ-integral$J$J/m² (N/m)Çatlak ucunu saran bir yol boyunca $J=\int_\Gamma\big(W\,dy-T_i\,\partial u_i/\partial x\,ds\big)$; (doğrusal olmayan) elastik malzemede yoldan bağımsızdır ve enerji salınım hızına eşittir, doğrusal elastikte $J=G=K^2/E'$.12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Jakobyen (hacim oranı)Jacobian (volume ratio)$J=\det\mathbf F$—Güncel hacim elemanının referanstakine oranı: $\dd v=J\,\dd V$. Fiziksel deformasyonda $J>0$; hacim koruyan (izokorik) deformasyonda $J=1$.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Karakteristik sayı (zeminli kiriş)characteristic parameter$\beta=(k/4EI)^{1/4}$1/mElastik zemine oturan kirişin dalga sayısı; $1/\beta$ karakteristik uzunluktur. Tekil yükün etkisi yaklaşık $\pi/\beta$ uzaklıkta sönümlenir; $\beta L$ kirişin kısa ya da uzun sayılacağını belirler.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Kayma düzeltme katsayısıshear correction factor (shear coefficient)$K$ (ya da $K_s$, $\kappa$)—Timoshenko kirişinin sabit kayma varsayımını gerçek (parabolik) dağılıma uyduran katsayı; $V=KGA\gamma_{xz}$. Dikdörtgende enerji eşdeğerliğiyle $5/6$, Cowper'a göre $10(1+\nu)/(12+11\nu)$.2.2 Timoshenko kiriş teorisi ve kayma düzeltme katsayısı
Kayma gerilmesishear stress$\tau_n,\ \tau_{xy}$PaGerilme vektörünün yüzeye teğet bileşeni.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Kayma kilitlenmesishear locking——Düşük mertebeli kayma deformasyonlu sonlu elemanların ince kirişte (plakta) $\phi+w'=0$ kısıtını sağlayamayıp aşırı rijit davranması; sehim gerçeğin çok altında çıkar.2.2 Timoshenko kiriş teorisi ve kayma düzeltme katsayısı
Kayma modülüshear modulus$G=\mu$PaKayma gerilmesinin mühendislik kayma şekil değiştirmesine oranı; izotropta $G=E/[2(1+\nu)]$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Kayma parametresishear deformation parameter$\Omega = D/(KGAL^2)$—Eğilme rijitliğinin kayma rijitliğine oranının $L^2$ ile boyutsuzlaştırılmış hâli; dikdörtgen kesitte $\Omega=(E/G)(h/L)^2/(12K)$. Timoshenko ve Euler–Bernoulli çözümleri arasındaki bütün kapalı ilişkiler bu sayıyla yazılır.3.1 Kiriş teorilerinin karşılaştırılması
Kayma sehimishear deflection$w_s$mKesitlerin dönmesinden değil, kesit düzlemindeki kayma şekil değiştirmesinden ($\gamma=Q/KGA$) gelen sehim payı; statikçe belirli kirişte $w_s=[M_E(x)-M_E(x_0)]/KGA$ biçimindedir.3.1 Kiriş teorilerinin karşılaştırılması
Kenar etkisi (sınır tabakası)edge (boundary-layer) effect$1/\beta\sim\sqrt{rt}$mMembran çözümünün mesnet ya da birleşimdeki uyumsuzluğunu gidermek için doğan, kenardan $\sqrt{rt}$ mertebesinde mesafede sönen yerel eğilme.13.2 Membran davranışı
Kesit çarpılmasıwarping of the cross-section$u(z)$ doğrusal değil—Şekil değiştirmeden önce düz olan enine normalin eğri hâle gelmesi; kayma gerilmesinin kalınlık boyunca değişmesinin kinematik karşılığı.2.3 Reddy üçüncü mertebe kiriş teorisi
Kesit dönmesirotation of the cross-section$\phi(x)$radTimoshenko kirişinde enine normalin dönmesini tanımlayan bağımsız değişken ($u=z\phi$). Euler–Bernoulli sınırında $\phi=-w'$.2.2 Timoshenko kiriş teorisi ve kayma düzeltme katsayısı
Kesme kuvvetishear force$V=\int_A\sigma_{xz}\,dA$NKesitteki enine kayma gerilmesinin bileşkesi; pozitif yüzde $+z$ yönündeyse pozitiftir. Denge: $dM/dx=V$, $dV/dx=-q$.2.1 Euler–Bernoulli kiriş teorisi
Kırılma tokluğufracture toughness (plane strain)$K_{Ic}$Pa·√m (MPa·√m)Düzlem şekil değiştirme koşullarında, mod I çatlağın kararsız ilerlediği kritik gerilme şiddeti; yeterince kalın numunede malzeme sabitidir. İnce levhada ölçülen $K_c$ kalınlığa bağlıdır ve daha büyüktür.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Kirchhoff eşdeğer kesme kuvvetiKirchhoff effective shear force$V_x=Q_x+\partial M_{xy}/\partial y$N/mSerbest kenarda kesme kuvveti ile burulma momentinin kenar boyunca değişiminin toplamı; ince plak teorisinde kenarda iki ayrı koşul yerine bu tek koşul yazılır.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Kirchhoff gerilmesiKirchhoff stress$\boldsymbol\tau=J\boldsymbol\sigma$PaCauchy gerilmesinin hacim oranıyla ölçeklenmiş hali; $\boldsymbol\tau=\mathbf F\mathbf S\mathbf F^{\T}$. Sıkışmaz malzemede Cauchy gerilmesine eşittir.8.1 Cauchy, birinci ve ikinci Piola–Kirchhoff gerilmeleri
Köşe kuvveticorner force$R=2M_{xy}$NDikdörtgen plağın köşesinde burulma momentlerinden kalan tekil kuvvet; basit mesnetli plakta köşelerin kalkmasını önleyen aşağı yönlü tepki.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Kritik çatlak boyucritical crack size$a_c$m (mm)Verilen gerilmede kırılmanın gerçekleştiği çatlak boyu: $K_I(a_c)=K_{Ic}$; $Y$ sabitse $a_c=(1/\pi)\,(K_{Ic}/Y\sigma)^2$.12.2 Hasar modları ve kırılma mekaniğinin temelleri
Kronecker deltasıKronecker delta$\delta_{ij}$—$i=j$ ise 1, aksi hâlde 0 olan sembol; birim matrisin bileşenleri. İndis değiştirici olarak çalışır: $\delta_{ij}a_j = a_i$.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Kukla (toplam) indisdummy index$j$ ($\sigma_{ij}n_j$'de)—Aynı terimde iki kez geçen ve üzerinden toplanan indis; adı keyfidir ($a_ib_i = a_kb_k$).1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Küçük dönme tansörüinfinitesimal rotation tensor$\omega_{ij}=\tfrac12(u_{i,j}-u_{j,i})$radYer değiştirme gradyanının ters simetrik kısmı; malzeme elemanının yerel rijit dönmesini ölçer.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Küçük şekil değiştirme (küçük deformasyon) kabulüinfinitesimal (small) strain assumption$|u_{i,j}|\ll1$—Yer değiştirme gradyanının bütün bileşenlerinin 1'e göre çok küçük olduğu ve ikinci mertebe terimlerin atıldığı kabul; şekil değiştirmeleri de dönmeleri de küçük sayar.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Küçük şekil değiştirme tansörüinfinitesimal strain tensor$\varepsilon_{ij}=\tfrac12(u_{i,j}+u_{j,i})$—Yer değiştirme gradyanının simetrik kısmı; köşegen dışı bileşenleri mühendislik kayma şekil değiştirmesinin yarısıdır.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Lamé sabitleriLamé constants$\lambda,\ \mu$Paİzotrop Hooke kanununu $\sigma_{ij}=\lambda\varepsilon_{kk}\delta_{ij}+2\mu\varepsilon_{ij}$ biçiminde yazdıran iki sabit; $\mu=G$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Logaritmik (Hencky, gerçek) şekil değiştirmelogarithmic (Hencky, true) strain$\ln\lambda,\ \ln\mathbf U$—Tek eksende $\varepsilon_{\ln}=\ln(l/L)=\int\dd l/l$; ardışık uzamalarda toplanabilir, çekme ve basınçta simetriktir. Tansör biçimi $\ln\mathbf U$ (ya da $\ln\mathbf V$).7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Malzeme (Lagrange) tanımımaterial (Lagrangian) description$\phi(\mathbf X,t)$—Bir alanın, malzeme noktasının referans konumu $\mathbf X$ ve zamanın fonksiyonu olarak yazılması: gözlemci parçacığı izler. Katı mekaniğinde yaygındır.7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Malzeme türevimaterial (total) time derivative$\dfrac{D\phi}{Dt}=\dfrac{\partial\phi}{\partial t}+\mathbf v\cdot\nabla\phi$[φ]/sBir büyüklüğün, belirli bir malzeme noktasını izleyen gözlemcinin gördüğü değişim hızı; uzay tanımında yerel ve taşınım terimlerinin toplamıdır.7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Membran (eğilmesiz) kabuk teorisimembrane theory of shells$N_\varphi,N_\theta$kN/mİnce kabukta yükün yalnız kalınlık boyunca düzgün yayılı düzlem içi kuvvetlerle taşındığını, eğilme momentlerinin ihmal edildiğini kabul eden teori.13.2 Membran davranışı
Membran etkisi (sertleşme)membrane (tension) stiffening$N=\dfrac{EA}{2L}\displaystyle\int_0^L w'^2\dd x$NUçları eksenel yönde tutulu bir kiriş ya da plak sehim yaptıkça uzamak zorunda kalır; doğan çekme kuvveti yükü eğilmeyle birlikte taşır ve yük–sehim eğrisini sertleştirir.9.1 Kirişlerin büyük deformasyonu
Mindlin (Reissner–Mindlin) plak teorisiMindlin plate theory (first-order shear deformation)$u=z\varphi_x,\ v=z\varphi_y$—Normalin doğru kaldığı ama orta düzleme dik kalmak zorunda olmadığı plak teorisi; enine kayma şekil değiştirmesi kalınlıkta sabittir ve kayma düzeltme katsayısıyla düzeltilir.5.2 Mindlin ve Reddy plak teorileri
Minimum toplam potansiyel enerji ilkesiprinciple of minimum total potential energy$\delta\Pi=0,\ \Pi[u]\le\Pi[\tilde u]$—Doğrusal elastik bir cisimde, kinematik olarak kabul edilebilir bütün yer değiştirme alanları içinde dengeyi sağlayan alan toplam potansiyel enerjiyi en küçük yapar.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Mohr dairesiMohr's circle$(\sigma_n,\tau_n)$PaBir noktadaki farklı düzlemlerin normal ve kayma gerilmelerini $\sigma$–$\tau$ düzleminde bir daire (3B'de üç daire) üzerinde gösteren grafik yöntem.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Moment–eğrilik integrasyonumoment–curvature integration$\kappa = M/EI$1/mStatikçe belirli kirişte $M(x)$ dengeden bulunur, eğrilik $\kappa=M/EI(x)$ iki kez integre edilerek dönme ve sehim elde edilir; değişken kesitte sayısal integrasyonla (Simpson) uygulanır.3.2 Daralan (değişken kesitli) kirişler
Moment toplamı (Marcus momenti)moment sum$\mathcal M=\dfrac{M_x+M_y}{1+\nu}=-D\nabla^2 w$N·m/mİki eğilme momentinin ortalamasıyla orantılı büyüklük; basit mesnetli plakta Kirchhoff ve Mindlin çökmelerini $w_M=w_K+\mathcal M_K/(KGh)$ ile bağlar.5.2 Mindlin ve Reddy plak teorileri
Mühendislik kayma şekil değiştirmesiengineering shear strain$\gamma_{xy}=2\varepsilon_{xy}$radBaşlangıçta dik iki doğru arasındaki dik açının azalması. Tansör bileşeninin iki katıdır.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Nanson bağıntısıNanson's formula$\mathbf n\,\dd a=J\mathbf F^{-\T}\mathbf N\,\dd A$—Referanstaki yönlü yüzey elemanı $\mathbf N\,\dd A$ ile güncel eleman $\mathbf n\,\dd a$ arasındaki bağıntı; alan değişimini ve normalin dönmesini birlikte verir.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Narinlik oranı (kirişte)span-to-depth (slenderness) ratio$L/h$, $L/r$—Kiriş açıklığının kesit yüksekliğine (ya da atalet yarıçapı $r=\sqrt{I/A}$'ya) oranı. Kayma deformasyonunun sehime göreli katkısı $(h/L)^2$ ile orantılıdır.3.1 Kiriş teorilerinin karşılaştırılması
Neuber kuralıNeuber's rule$K_t^2=K_\sigma K_\varepsilon$—Çentik ucu akınca gerilme yığılması $K_\sigma$ azalır, şekil değiştirme yığılması $K_\varepsilon$ artar; çarpımları elastik $K_t^2$'ye eşit kalır. Eşdeğer biçim: $\sigma\varepsilon=(K_tS)^2/E$.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Nominal gerilme (net / brüt)nominal stress (net / gross)$\sigma_{\text{nom}}$Pa (MPa)Gerilme yığılması yokmuş gibi temel mukavemetle hesaplanan başvuru gerilmesi; brüt kesitte $P/(Wt)$, delikten geçen net kesitte $P/[(W-d)t]$. $K_t$ hangisine göre tanımlandıysa onunla kullanılır.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Normal gerilmenormal stress$\sigma_n,\ \sigma_x$PaGerilme vektörünün yüzey normali doğrultusundaki bileşeni; çekmede pozitif.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Normal şekil değiştirme (birim uzama)normal strain$\varepsilon_x$— (m/m)Bir doğru parçasının boyundaki değişimin ilk boyuna oranı; uzamada pozitif.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Oktahedral gerilmeleroctahedral stresses$\sigma_{\text{okt}},\ \tau_{\text{okt}}$PaAsal eksenlerle eşit açı yapan sekiz düzlemdeki normal ve kayma gerilmesi; $\sigma_{\text{okt}}=I_1/3$, $\tau_{\text{okt}}=\sqrt{2J_2/3}$.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Orta dönmeli (von Kármán) kiriş teorisimoderate-rotation (von Kármán) beam theory$\varepsilon_x=u'+\tfrac12w'^2-zw''$—Şekil değiştirmeler küçük, dönmeler orta büyüklükte iken eksenel şekil değiştirmeye $\tfrac12w'^2$ teriminin eklendiği kiriş teorisi; eğilme ile eksenel kuvveti birbirine bağlar.9.1 Kirişlerin büyük deformasyonu
Orta düzlemmidsurface (middle plane)$z=0$—Plak kalınlığını iki eşit parçaya bölen düzlem; ince plak teorisinde eğilmede boy değiştirmez, çökme $w(x,y)$ bu düzlemin düşey yer değiştirmesidir.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Ortalama (hidrostatik) gerilmemean (hydrostatic) stress$\sigma_m=\sigma_{kk}/3$PaNormal gerilmelerin ortalaması; her yönde eşit çekme veya basınç olarak hacim değişimini yönetir.1.2 Asal gerilmeler, invaryantlar ve Mohr dairesi
Ortotrop malzemeorthotropic material——Birbirine dik üç simetri düzlemi olan malzeme (ahşap, tek yönlü kompozit tabaka); dokuz bağımsız elastik sabit.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Özdeğer problemieigenvalue problem$T_{ij}n_j=\lambda n_i$—Tansörün doğrultusunu değiştirmeden yalnız boyunu ölçeklediği vektörleri (özvektör) ve bu ölçek çarpanlarını (özdeğer) arama problemi.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Permütasyon (Levi-Civita) sembolüpermutation (alternating) symbol$e_{ijk}$—Çift permütasyonda +1, tek permütasyonda −1, tekrarlı indiste 0. Vektörel çarpım ve determinant için kullanılır.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Plak eğilme rijitliğiflexural rigidity of a plate$D=\dfrac{Eh^3}{12(1-\nu^2)}$N·mBirim genişlikteki plağın eğilmeye direnci; yanal büzülme engellendiği için aynı kesitli kirişin $EI$ değerinden $1/(1-\nu^2)$ kat büyüktür.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Plak moment bileşkeleriplate moment resultants$M_x,\ M_y,\ M_{xy}$N·m/mKenar uzunluğu başına eğilme ($M_x=\int\sigma_x z\,dz$, $M_y$) ve burulma ($M_{xy}=\int\tau_{xy}z\,dz$) momentleri.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Plastik mafsalplastic hinge——Momentin $M_p$'ye ulaştığı kesitte, moment sabit kalırken dönmenin serbestçe arttığı idealleştirilmiş bölge.14.2 Plastik limit analizi
Plastik momentplastic moment$M_p=Z_pf_y$kN·mKesitin tamamı akma gerilmesine ulaştığında taşınan eğilme momenti; $Z_p$ plastik kesit modülüdür.14.2 Plastik limit analizi
Poisson oranıPoisson's ratio$\nu$—Tek eksenli çekmede enine birim kısalmanın boyuna birim uzamaya oranı; izotrop kararlı malzemede $-1<\nu<0{,}5$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Polar ayrışımpolar decomposition$\mathbf F=\mathbf R\mathbf U=\mathbf V\mathbf R$—Deformasyon gradyanının bir saf dönme $\mathbf R$ ($\mathbf R^{\T}\mathbf R=\mathbf I$, $\det\mathbf R=1$) ile simetrik pozitif tanımlı bir uzama tansörünün çarpımına tek biçimde ayrılması.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Radyal ve teğetsel momentradial and tangential (circumferential) moments$M_r,\ M_\theta$N·m/mDairesel plakta $r=$ sabit yüzündeki ($\sigma_r$'den) ve radyal yüzdeki ($\sigma_\theta$'dan) eğilme momentleri; eksenel simetride $M_{r\theta}=0$.6.1 Dairesel plaklar
Rayleigh–Ritz yöntemiRayleigh–Ritz method$u\approx\sum a_k\psi_k(x)$—Fonksiyoneli, zorunlu sınır koşullarını sağlayan sonlu sayıda fonksiyonun doğrusal bileşimi üzerinde en küçük yapan yaklaşık çözüm; sonlu elemanlar yönteminin temeli.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Referans (başlangıç) konfigürasyonreference (undeformed) configuration$\Omega_0,\ \mathbf X$—Cismin yükten önceki, noktaların $\mathbf X$ konumlarıyla adlandırıldığı biçimi. Malzeme noktasının "adı" olarak kalır; büyük harfle gösterilir.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Rijit cisim hareketirigid-body motion$\mathbf u=\mathbf c+\bm\omega\times\mathbf x$mNoktalar arası uzaklıkların değişmediği öteleme ve dönme; şekil değiştirme oluşturmaz.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Rijitlik (elastisite) matrisistiffness matrix$[C]$PaVoigt gösteriminde gerilme vektörünü şekil değiştirme vektörüne bağlayan 6×6 simetrik matris: $\{\sigma\}=[C]\{\varepsilon\}$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Sağ Cauchy–Green deformasyon tansörüright Cauchy–Green deformation tensor$\mathbf C=\mathbf F^{\T}\mathbf F$—Referans konfigürasyonda tanımlı, simetrik ve pozitif tanımlı tansör; lif boylarının karelerini verir ve rijit dönmeden etkilenmez.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Sağ ve sol uzama tansörleriright and left stretch tensors$\mathbf U=\sqrt{\mathbf C},\ \mathbf V=\sqrt{\mathbf B}$—Polar ayrışımdaki saf uzama kısımları: $\mathbf U$ referansta, $\mathbf V=\mathbf R\mathbf U\mathbf R^{\T}$ güncel konfigürasyonda. Özdeğerleri asal uzamalar $\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3$'tür.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Saint-Venant ilkesiSaint-Venant's principle——Bir yüzeydeki yük, aynı bileşke kuvvet ve momenti veren başka bir dağılımla değiştirilirse gerilmeler yalnız yüke yakın bölgede (yaklaşık kesit boyutu kadar) değişir.10.2 Airy gerilme fonksiyonu
Serbest indisfree index$i$ ($\sigma_{ij}n_j$'de)—Bir terimde bir kez geçen indis; denklemin kaç bileşenden oluştuğunu söyler ve eşitliğin iki tarafında aynı olmalıdır.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Sıkışmaz malzemeincompressible material$\nu=0{,}5$—Hacmi değişmeyen malzeme ($\varepsilon_{kk}=0$, $K\to\infty$); kauçuk ve elastomerler buna çok yakındır.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Silindirik eğilmecylindrical bending$D\,w''''=p$—Uzun kenarı boyunca yük ve mesnet değişmeyen plağın silindir yüzeyine eğilmesi; geniş kiriş denklemine $EI$ yerine $D$ ile iner.5.1 Kirchhoff (ince) plak teorisi
Sol Cauchy–Green deformasyon tansörüleft Cauchy–Green (Finger) tensor$\mathbf B=\mathbf F\mathbf F^{\T}$—Güncel konfigürasyonda tanımlı simetrik tansör; $\mathbf C$ ile aynı özdeğerlere (asal uzamaların karelerine) sahiptir, özvektörleri güncel konumdaki asal doğrultulardır.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Sonsuz kirişinfinite beam$A_{\beta x}, B_{\beta x}, C_{\beta x}, D_{\beta x}$—Uçları yük noktasından o kadar uzak ki uç koşullarının çözüme etkisi kalmayan zeminli kiriş (pratikte uçlara uzaklık $\gtrsim\pi/\beta$). Çözüm sönümlü dalga fonksiyonlarıyla yazılır.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Standart doğrusal katı (Zener modeli)standard linear solid$E_1,E_2,\eta$—Bir yayın, seri bağlı yay–sönümleyici koluna paralel bağlandığı üç parametreli model; hem sınırlı sünme hem sınırlı gevşeme gösterir.14.1 Viskoelastik malzemeler
Sünmecreep——Sabit gerilme altında şekil değiştirmenin zamanla artması. Metallerde yüksek sıcaklıkta, polimer ve betonda oda sıcaklığında da belirgindir.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Sünme fonksiyonu (sünme uyumu)creep compliance$J(t)$1/MPaBirim basamak gerilmeye karşı şekil değiştirme yanıtı: $\varepsilon(t)=\sigma_0J(t)$.14.1 Viskoelastik malzemeler
Sünme kopma süresicreep rupture time$t_R$s, hSabit gerilme altındaki bir parçanın sünme hasarıyla koptuğu süre; Kachanov modelinde $t_R=1/[(r+1)A\sigma^r]$.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Sürekli ortamcontinuum——Malzemenin atomik yapısı yok sayılıp her noktada yoğunluk, gerilme, yer değiştirme gibi alanların tanımlı ve sürekli kabul edildiği model.1.1 Gerilme tansörü ve Cauchy formülü
Şekil değiştirme enerjisi yoğunluğustrain energy density$U_0=\tfrac12\sigma_{ij}\varepsilon_{ij}$J/m³Doğrusal elastik malzemede birim hacimde depolanan elastik enerji.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Şekil değiştirme eşdeğerliğistrain equivalence principle——Hasarlı malzemenin şekil değiştirmesi, nominal gerilme yerine etkin gerilme konarak hasarsız malzemenin bünye yasasıyla hesaplanır (Lemaitre). Sonuç: $\tilde E=E(1-D)$.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Şekil değiştirme ölçer (strain gauge)strain gauge$\varepsilon_\theta$— (µε)Yüzeye yapıştırılan ve kendi doğrultusundaki normal şekil değiştirmeyi elektrik direnci değişimiyle ölçen eleman.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Şekil değiştirme rozetistrain rosette$\varepsilon_a,\varepsilon_b,\varepsilon_c$—Farklı açılarda yerleştirilmiş üç ölçerden oluşan düzen; düzlemsel şekil değiştirme durumunun üç bileşenini bulmayı sağlar.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Şekil faktörüshape factor$f=M_p/M_y=Z_p/W$—Plastik momentin ilk akma momentine oranı; dikdörtgende 1,5, I profillerde güçlü eksende yaklaşık 1,12–1,15.14.2 Plastik limit analizi
Tansör (ikinci mertebe)second-order tensor$\bm\sigma,\ T_{ij}$—Bir vektörü başka bir vektöre doğrusal olarak eşleyen nesne; bileşenleri eksen değişince $T'_{ij}=\ell_{ik}\ell_{jl}T_{kl}$ kuralıyla dönüşür.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Temas yarıçapı / yarı temas genişliğicontact radius / contact half-width$a,\ b$mDairesel temasta temas alanının yarıçapı $a$; silindir temasında şerit genişliğinin yarısı $b$.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Temsilî hacim elemanırepresentative volume element (RVE)——Mikro yapıyı istatistiksel olarak temsil edecek kadar büyük, sürekli ortam büyüklüklerini nokta değeri sayacak kadar küçük malzeme hacmi.13.1 Hasar mekaniğine giriş
Ters yönteminverse method——Alan denklemlerini sağlayan bir gerilme (ya da Airy) fonksiyonu önce seçilir, sonra hangi sınır yüklerine karşılık geldiği bulunur.10.1 Düzlem gerilme ve düzlem şekil değiştirme
Timoshenko kiriş teorisiTimoshenko beam theory (TBT)$u=z\,\phi$—Kesitlerin düz kaldığını ama eksene dik kalmak zorunda olmadığını kabul eden birinci mertebe kayma deformasyonlu kiriş teorisi; kalınlık boyunca sabit kayma şekil değiştirmesi verir.2.2 Timoshenko kiriş teorisi ve kayma düzeltme katsayısı
Toplam potansiyel enerjitotal potential energy$\Pi=U-W_d$J = N·mŞekil değiştirme enerjisi ile dış yüklerin potansiyelinin toplamı; sabit (ölü) yüklerde $W_d$ yüklerin yer değiştirmeler üzerindeki işidir.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri
Toplama kuralı (Einstein)summation convention$a_i b_i$—Bir terimde iki kez tekrarlanan indis üzerinden 1'den 3'e toplanır: $a_i b_i = a_1b_1 + a_2b_2 + a_3b_3$.1.0 Hazırlık: indis notasyonu ve tansörler
Tresca (en büyük kayma gerilmesi) kriteriTresca (maximum shear stress) criterion$\sigma_1-\sigma_3=\sigma_Y$MPaMutlak en büyük kayma gerilmesi $(\sigma_1-\sigma_3)/2$, tek eksenli akmadaki değeri $\sigma_Y/2$'ye ulaşınca akmanın başladığını kabul eden sünek malzeme kriteri.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Uygunluk denklemlericompatibility equations$\varepsilon_{x,yy}+\varepsilon_{y,xx}=\gamma_{xy,xy}$1/m²Altı şekil değiştirme bileşeninin tek değerli ve sürekli bir yer değiştirme alanından türeyebilmesi için sağlaması gereken koşullar.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Uzama oranı (germe)stretch (ratio)$\lambda=\dd s/\dd S$—Bir malzeme lifinin güncel boyunun referans boyuna oranı; $\lambda^2=\mathbf N\cdot\mathbf C\mathbf N$. Şekil değiştirme yoksa 1'dir.7.1 Deformasyon gradyanı ve büyük şekil değiştirme
Uzay (Euler) tanımıspatial (Eulerian) description$\phi(\mathbf x,t)$—Bir alanın uzaydaki sabit nokta $\mathbf x$ ve zamanın fonksiyonu olarak yazılması: gözlemci bir noktada durup oradan geçen parçacıklara bakar. Akışkanlar mekaniğinde yaygındır.7.2 Lagrange ve Euler tanımları
Üçüncü mertebe (Reddy) kiriş teorisithird-order (Reddy–Bickford) beam theory (RBT)$u=z\phi-\tfrac{4z^3}{3h^2}(\phi+w_0')$—Eksenel yer değiştirmeyi $z$'nin kübik fonksiyonu alan, üst ve alt yüzeyde $\sigma_{xz}=0$ koşulunu sağlayan kiriş teorisi; parabolik kayma dağılımı verir, düzeltme katsayısı gerektirmez.2.3 Reddy üçüncü mertebe kiriş teorisi
Varyasyonel tutarlılıkvariational consistency——Denge denklemlerinin ve sınır koşullarının, varsayılan yer değiştirme alanıyla aynı enerji fonksiyonelinden $\delta\Pi=0$ ile türetilmiş olması; Reddy–Bickford teorisi tutarlı, Levinson teorisi değildir.2.3 Reddy üçüncü mertebe kiriş teorisi
Viskoelastisiteviscoelasticity——Elastik (depolanan) ve viskoz (harcanan) davranışın birlikte görüldüğü, yanıtın yükleme geçmişine ve hızına bağlı olduğu malzeme davranışı.14.1 Viskoelastik malzemeler
Voigt gösterimiVoigt notation$\{\varepsilon_x,\dots,\gamma_{xy}\}$—Simetrik tansörlerin altı bileşenini vektör olarak yazma; şekil değiştirme vektöründe kayma terimleri mühendislik kaymasıdır ($\gamma=2\varepsilon$).1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
von Mises (distorsiyon enerjisi) kriterivon Mises (distortion energy) criterion$\sigma_{vM}=\sigma_Y$MPaŞekil değiştirme enerjisinin biçim değiştiren (deviatorik) kısmı ya da eşdeğer olarak oktahedral kayma gerilmesi, tek eksenli akmadaki değerine ulaşınca akmanın başladığını kabul eden sünek malzeme kriteri.12.0 Akma ve hasar kriterleri
Winkler zeminiWinkler foundation$p = k\,w$—Zemini, birbirinden bağımsız sık doğrusal yaylar olarak modelleyen yaklaşım: bir noktadaki zemin tepkisi yalnız o noktanın çökmesiyle orantılıdır; komşu noktalar arasında kayma aktarımı yoktur.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Yaklaşma (temas çökmesi)approach (indentation depth)$\delta$mTemas eden iki cismin uzaktaki noktalarının birbirine yaklaşma miktarı; küre temasında $\delta=a^2/R$.11.1 Temas gerilmeleri ve Hertz teorisi
Yanal tutulu (kısıtlı) modülconstrained (P-wave) modulus$M=\lambda+2G$PaYanal şekil değiştirmeler engellendiğinde eksenel gerilmenin eksenel şekil değiştirmeye oranı: $M=E(1-\nu)/[(1+\nu)(1-2\nu)]$.1.4 Genelleştirilmiş Hooke kanunu
Yarı sonsuz kirişsemi-infinite beam$x\ge0$—Bir ucu yükün yakınında, diğer ucu çok uzakta olan zeminli kiriş. Serbest uca etkiyen tekil kuvvet, aynı kuvvetin sonsuz kirişte yük noktasında oluşturduğu çökmenin dört katını üretir.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Yarı ters yöntemsemi-inverse method——Çözümün bir kısmı (ör. σx'in x'e doğrusal bağlılığı) fiziksel sezgiyle varsayılır; kalan bilinmeyenler alan denklemleri ve sınır koşullarından belirlenir.10.1 Düzlem gerilme ve düzlem şekil değiştirme
Yatak katsayısı (zemin reaksiyon modülü)modulus of subgrade reaction$k_0$N/m³Birim alana etkiyen basıncın oluşturduğu çökmeye oranı ($p_0=k_0w$). Zemin özelliği değil, yüklenen alanın boyutuna da bağlı bir model parametresidir.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Yer değiştirme gradyanıdisplacement gradient$u_{i,j}=\partial u_i/\partial x_j$—Yer değiştirmenin konuma göre türevlerinden oluşan tansör; simetrik kısmı şekil değiştirme, ters simetrik kısmı dönme.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Yer değiştirme vektörüdisplacement vector$\mathbf u=(u,v,w)$mBir malzeme noktasının deformasyon öncesi konumundan sonraki konumuna olan vektör.1.3 Şekil değiştirme tansörü ve uygunluk
Yırtılma modülütearing modulus$T=\frac{E}{\sigma_0^2}\frac{dJ}{da}$—J direnç eğrisinin eğimini boyutsuzlaştıran büyüklük; kararlı yırtılma, uygulanan $T$ malzemenin $T_R$ değerini aşmadıkça sürer.12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Yorulma çentik faktörüfatigue notch factor$K_f$—Çentiksiz numunenin yorulma dayanımının çentikli numuneninkine oranı; $K_f=1+q\,(K_t-1)\le K_t$.12.1 Gerilme yoğunlaşma faktörleri
Yüzey enerjisisurface energy$\gamma_s$J/m²Birim alan yeni serbest yüzey oluşturmak için gereken enerji; Griffith ölçütünde çatlak birim boy ilerlerken iki yüzey açıldığından direnç $2\gamma_s$ alınır.12.3 Enerji salınım hızı, R eğrisi ve J integrali
Zayıf (bileşke) sınır koşuluweak (integral) boundary condition$\int\sigma_x\,dy=N$—Yüzey yükünün noktasal dağılımı yerine yalnız bileşke kuvvet ve momentinin sağlatılması; Saint-Venant ilkesine dayanır.10.2 Airy gerilme fonksiyonu
Zemin katsayısı (kiriş için)foundation modulus$k = k_0 b$N/m²Kirişin birim boyu başına zemin tepkisinin çökmeye oranı; $b$ temas genişliğiyle $k=k_0b$. Kiriş denklemine $EI\,w''''+k\,w=q$ olarak girer.4.1 Elastik zemine oturan kiriş
Zorunlu (kinematik) sınır koşuluessential (kinematic, geometric) boundary condition$y(x_1)=\bar y_1$—Aday fonksiyonlara baştan dayatılan koşul; mekanikte yer değiştirme ya da dönme verilir (mesnet). Bu uçta $\delta y=0$ olur.2.0 Hazırlık: varyasyonlar hesabı ve enerji ilkeleri